عبور از دنیا، شرط آشتی با خدا
پیامبر(ص) و ائمه معصومین(ع)در راستای فاصله گرفتن از دنیا و نجات خود از ناخود، كمك زیادی به ما كرده و تذکرات مفیدی دادهاند که بنده یکی از آن تذکرات جامعی را که علی(ع) فرمودهاند با این که کمی طولانی است عرض میکنم به امید آن که با تدبر بر روی آن بتوانیم برنامهی کاملی در مورد موضعگیری خود نسبت به دنیا به دست آوریم. امام علی(ع) فرمودند:
ای مردم من شما را از گرایش به دنیا باز میدارم، دنیا شیرین و پر زرق و برق است، دنیا با شهوت ها و هوسها در هم آمیخته و به خاطر اینكه نفع آن زود بدست می آید مورد محبت قرار میگیرد و با آمال و آرزوها آباد می شود و با غرور و مكر و فریب خود را زینت میدهد.
نعمت های دنیا پایدار نیست و مصیبت هایش از بین نمیرود، دنیا مكار و فریبنده است و همواره زیان میرساند، دنیا بین انسان و حق حائل میگردد، زندگی دنیا پایان پذیر و فانی شدنی میباشد، دنیا تمام میگردد و از هم متلاشی می شود، دنیا خورنده آدمیان و نابودكننده آنان میباشد، كسانی كه به دنیا رسیده اند و به منتهای آرزوهای خود نائل گشته اند و در آن حال از از اوضاع و احوال خود راضی میباشند، ناگهان زندگی عوض می شود و اوضاع بر میگردد و دنیا آن ها را واژگون میكند و نمیگذارد از زندگی لذت برند و خوش باشند.
... دنیا در روز خود را می آراید و به تو نزدیك می شود و شب هنگام چهره بر میگرداند و خود را ناشناس جلوه میدهد، اگر یك طرف دنیا شیرین و گوارا میباشد طرف دیگرش زشت و تلخ و بیماری زا خواهد بود. اگر انسانی از خرمی دنیا لذت ببرد و دمی بیاساید از سوی دیگر مصیبت هائی پیش می آید كه آدمی را خسته و كوفته میكند، دنیا فریبنده است و هر چه در آن وجود دارد نیز فریب دهنده میباشد.
...از زاد و مال دنیا فقط تقوی و پرهیزكاری سود دارد و آدمیان را نجات میدهد. هركس به اندكی از مال دنیا قناعت كند از زیادی گناهانْ خود را حفظ میكند، و هر كس مال بهدست آورد مال در دست او نخواهد ماند و فانی خواهد شد، چه افرادی به دنیا اعتماد كردند ولی دنیا آنها را به مصیبت گرفتار كرد و چه اشخاصی كه به آن اطمینان پیدا نمودند ولی دنیا آنها را بر زمین افكند.
... آیا شما در جای گذشتگان زندگی نمی كنید ... شما خود مشاهده كردید دنیا برای كسانی كه خود را به آن نزدیك میكنند خویشتن را به ناشناسی میزند، آنهائی كه همهچیز را فدای دنیا كردند و خود را در اختیار آن گذاشتند در آن هنگام كه میخواستند از دنیا برای همیشه بروند دنیا با آن ها چه رفتاری كرد. مگر دنیا جز ناراحتی و سختی، زادی در اختیار آنها گذاشت؟ آری دنیا آنها را در جای تنگی قرار داد و به جای روشنائی، محل تاریكی در اختیار آن ها نهاد و آنان را سرانجام تحویل دوزخ داد و گرفتار آتش نمود، شما برای این دنیا ایثار میكنید یا در روی آن زندگی مینمائید و یا به آن اطمینان دارید.
... دنیا بد خانه ای است برای كسانی كه خود را به آن آلوده كنند و از آن نترسند، هنگامی كه دنیا را در اختیار خود گرفتید بیاد بیاورید روزی كه آن را از دست داده اید.
آیا خودتان را مانند گذشته ها تصور نكردید و گذشتگان را مانند كسانی كه قبل از آنها بودند به یاد نیاوردید گروهی بعد از گروهی میآیند و میروند و ملتی بعد از ملتی آمدند و رفتند و قرن ها پس از یك دیگر سپری شدند و مردم پشت سر هم در دنیا زندگی كردند و رفتند.
... دنیا همان گونه میباشد كه خداوند آن را چنین وصف كرده: «لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زِینَةٌ وَ تَفاخُرٌ بَیْنَكُمْ وَ تَكاثُرٌ فِی الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ»(87) دنیا همه اش بازی و سرگرمی است و آدمی به زینت های آن دلخوش میكند و به اقران خود فخر میفروشد و بر تعداد فرزندان و مال خود میافزاید.
شما در دنیا از كسانی كه خانه ها را میساختند عبرت بگیرید آن ها جاهائی محكم و استوار درست میكردند تا جاودانه نگهداردشان، میگفتند: كدام افراد از ما نیرومندتر می باشند و قوت آنها زیادتر میباشد.
شما از كسانی كه با شما برادر بودند و به طرف قبرها حمل شدند عبرت بگیرید آنها را بدون اینكه خود بخواهند سوار كردند و بر تابوت روی دوش خود قرار دادند و در خانه هائی كه مهمان نشده بودند فرود آمدند. برای آنها در میان خاك ها خانه ساختند و آن ها را از انظار پنهان كردند و با مرده ها همسایه نمودند.
آدمی در طول زندگی خود همواره مایل به دنیا بوده و دنبال عطایای آن، رشته مرگ گریبان او را گرفته و تلخی مرگ را به او چشانیده است. مرگ گریبان او را میگیرد و به تنگی قبر میبرد، او در گورش در وحشت زندگی میكند و در همسایگی مردگان بهسر میبرد و جای خود را بالعیان مینگرد و پاداش اعمال خود را در مییابد آنها به گذشتگان ملحق میگردند و مراجعتی ندارند.
مردم در قبرها در گرو اعمال خود میباشند، هر كاری كه در دنیا كرده اند پاداش آن را خواهند یافت، كارهای آنها در دنیا و آنچه انجام داده اند ثبت و ضبط شده و برای روز حساب آماده میشوند، بدا به حال آنهائی كه ظلم كرده اند.(88)
شرط آشتی با خدا و آشناشدنِ دل با نور پروردگار آن است که آنچه حجاب جان ما و خداوند است از میان برخیزد و مهمترین حجابها دنیا است و امامعلی(ع) زوایای دقیق دنیا را در خطبة فوق مطرح فرمودند، حال با چنان بصیرتی به این آیه از قرآن توجه کنید که میفرماید:«وَلَا تَمُدَّنَّ عَیْنَیْكَ إِلَی مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِّنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَیَاةِ الدُّنیَا لِنَفْتِنَهُمْ فِیهِ وَرِزْقُ رَبِّكَ خَیْرٌ وَأَبْقَی»(89)
ای پیامبر! چشمت را به سوی آن بهرههایی که به کفار میدهیم مکش، آنها شکوفههای زودگذری است که قبل از به میوه رسیدن میرود، با این بهرههای دنیایی آنها را امتحان میکنیم، ولی رزق پروردگار تو بهتر از این بهرههای دنیایی و پایدارتر از اینها است.
عنایت بفرمایید خداوند برای ما روشن کرده که به اهل دنیا مقداری از دنیا را میدهد تا امتحانشان كند. میفرماید: متاع دنیا مانند شكوفه است كه خیلی زود از بین میرود. میفرماید: رزق پروردگارت را بخواه كه هم بسیار بهتر از این رزقها است و هم پایدار است.
این توصیهها میخواهد بفرماید بیرون تو، تو را از «خودت» نگیرد وگرنه در ابدیتِ خود با وجودِ خالی خود رو بهرو میشوی. آنجا که خودت هستی و «خودت»، مواظب باش با مشغول شدن به مظاهر بیرونی خالی نباشی. گفت:
ویسه و معشوق هم در ذات تو است
وین برونیها همه آفات تو است
پس باید متوجه باشیم که:
راه لذّت از درون دان نز برون
ابلهی دان جستن قصر و حصون
نقل قول
