فاطمه علیها السلام الگویی بی بدیل گذری بر سیره و سخن فاطمه علیها السلام

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

در اینجا ما فقط به نقل یک شاهد تاریخی بعد از ازدواج در مدینه و یک ماجرای مشهور در مکه کفایت می کنیم:
در روایت سلیمان بن بریده نقل شده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله پرسید: دخترم! چرا نگران و ناراحتی؟ در جواب پدر گفت:
«قِلَّهُ الطَّعمِ وَ کَثرَهُ الّهَمِّ وَ شِدَّهُ السُّقمِ؛ فشار گرسنگی و کمی غذا، و فراوانی اندوه و شدت بیماری و گرفتاری مرا نگران کرده است».(1)
همچنین در بیان تحمل گرسنگی در مکه می توان به این نکته اشاره کرد که یکی از حوادث سخت تاریخ پیامبر سه سال محاصره اقتصادی در شعب ابی طالب است که پیامبر و اصحاب آن حضرت، با توجه به سختی شرایط زندگی در مکه مجبور به پناه گرفتن به دره های اطراف مکه شدند. در مدت این سه سال، انواع ابتلاها و مشکلات برای مسلمانان وجود داشت که یکی از سخت ترین آنها مشکل بی غذایی و گرسنگی است. جالب است بدانیم که حضرت زهرا علیها السلام و مادرشان حضرت خدیجه علیها السلام جزو افراد محاصره شده در طول این سه سال هستند که در آن زمان حضرت زهرا علیها السلام پنج سال بیشتر سن نداشت.
دوم _ نقص اموال
دوم _ نقص اموال
اگر نقص اموال به معنای کمبود مالی و ضعف امکانات حتی ضرورت های زندگی باشد، این گونه نقص ها در زندگی حضرت زهرا علیها السلام وجود داشته است و اگر به معنای کاسته شدن اموال به انفاق یا غصب و سرقت خائنان
________________________________________
1- نهج الحیاه، ح 186، ص 229.
ص: 70
باشد در زندگی حضرت زهرا علیها السلام وجود داشته است.
جهیزیه ساده و مختصر، مهریه اندک، خانه ساده و محقّر و کمبود ضرورت های زندگی، برخی از نمونه های نقص اموال به معنای اول است.

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

حضرت فاطمه علیها السلام پاسخ داد:
یا سَلمانُ! إِنَّ الله َ ذَخَّر لَنا الثِّیابَ والْکَراسِیَّ لِیَوْمٍ اخَرٍ؛ ای سلمان خداوند بزرگ، لباس های زینتی و تخت های طلایی را برای ما در روز قیامت ذخیره کرده است.
________________________________________
1- نهج الحیاه، ح 184، ص 297؛ ذخائر العقبی، صص 34 و 49.
ص: 71
سپس حضرت زهرا علیها السلام به خدمت پدر رفت و شگفتی سلمان را مطرح فرمود:
یا رَسولَ اللهِ! إِنَّ سَلمانَ تَعَجَّبَ مِن لِباسی، فَوَالَّذی بَعَثَکَ بِالْحَقِّ مالی و َ لِعَلِیٍّ مُنذُ خَمسِ سِنینَ إِلّا مَسکُ کَبشٍ تَعَلَّفَ عَلَیها بِالنَّهارِ بَعیرُنا وَ إِذا کانَ اللَّیلُ إِفتَرَشناهُ وَ إِنَّ مِرفَقَتَنا لِمَن أَدمٍ حَشوها لیفٌ.
ای رسول خدا صلی الله علیه و آله ! سلمان از سادگی من تعجب کرد، سوگند به خدایی که تو را مبعوث فرمود، مدت پنج سال است فرش خانه ما پوست گوسفندی است که روزها بر روی آن شترمان علف می خورد و شب ها روی آن می خوابیم و بالش ما چرمی است که از لیف خرما پر شده است.(1)
در قسم دوم نیز حضرت زهرا علیها السلام در شرایط گوناگون و به افراد مختلف هدیه ها و انفاق های زیادی داشته است؛ از بخشش نان و طعام گرفته تا بخشش لباس، حتی لباس شب عروسی، بخشش گردن بند و النگو همچنین نمونه غصب فدک که سرقتی بزرگ و آشکار از طرف منافقان به شمار می آید آزمونی برای حضرت زهرا علیها السلام بوده است.(2)
سوم _ اصل ساده زیستی و زهد خانوادگی
سوم _ اصل ساده زیستی و زهد خانوادگی
طبق اسناد تاریخی یکی از اصول حاکم بر زندگی حضرت فاطمه علیها السلام اصل سادگی، زهد و بی رغبتی به دنیاست. برای روشن شدن این مطلب به چند نکته توجه می کنیم:
حضرت زهرا علیها السلام در ابتدا در خانه ای اجاره ای زندگی را شروع کردند.
جهیزیه حضرت زهرا علیها السلام
________________________________________
1- نهج الحیاه، ح 89 و90، ص 162.
2- فرهنگ فاطمیه، صص 150 _ 154.
ص: 72
مهریه مختصر حضرت زهرا علیها السلام
ساده پوشی حضرت علی علیه السلام و حضرت فاطمه علیها السلام .(1)
پنج _ اطاعت پذیری و مهرورزی
پنج _ اطاعت پذیری و مهرورزی
«در ابتدای وصیت حضرت فاطمه علیها السلام به حضرت علی علیه السلام در ایام بیماریش آمده است:
یا ابّنَ عَمِّ مَا عَهِدْتَنِی کَاذِبَهً وَ لَا خَائِنَهً وَ لَا خَالَفْتُکَ مُنْذُ عَاشَرْتَنِی؛ ای پسر عمو، هیچ گاه مرا دروغگو و خیانت کار ندیده ای و از زمانی که با من زندگی کردی، با تو مخالفت نکرده ام.
حضرت علی علیه السلام فرمود:
«فَقَالَ مَعَاذَ اللَّهِ أَنْتِ أَعْلَمُ بِاللَّهِ وَ أَبَرُّ وَ أَتْقَی وَ أَکْرَمُ وَ أَشَدُّ خَوْفاً مِنَ اللَّهِ أَنْ أُوَبِّخَکِ غَداً بِمُخَالَفَتِی؛ پناه به خدا، تو عالم تر به خدا، نیکوکارتر، پرهیزگارتر و گرامی تر و ترسان تر از خدایی، از اینکه من تو را به نافرمانی از خود سرزنش کنم».(2)
شش _ تعهدات خانوادگی حضرت فاطمه علیها السلام
شش _ تعهدات خانوادگی حضرت فاطمه علیها السلام
پس از تقسیم کار زندگی حضرت فاطمه علیها السلام و علی علیه السلام از سوی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و عهده داری کار داخل خانه از حضرت فاطمه علیها السلام ، مسئولیت پذیر بودن حضرتش، بهترین عامل برای رونق به خانه و پیشبرد اهداف تشکیل خانواده است که برخی از جلوه ها و نمونه های آن عبارت است از:
1. سخت کوشی و کار شبانه در خانه؛
2. قبول و انجام معمولی ترین امور خانه داری همچون: خانه روبی، تهیه آرد، پخت نان، کار در مطبخ؛
________________________________________
1- نهج الحیاه، صص 161 و 163.
2- بحارالانوار، ج43، ص 191.
ص: 73
3. تلاش برای رضایت خاطر شوهر در همه زمینه ها؛
4. تحمل مشکلات زندگی سخت حضرت علی علیه السلام ؛ زیرا او مجاهدی همیشه مهاجر بود و فقری عجیب بر زندگی اش حاکم بود؛
5. تحمل مشکلات فرزندداری و تربیت آنان و حتی بازی کردن با آنان؛
6. کمک به اقتصاد خانه؛
7. عمل کردن به توصیه رسول خدا صلی الله علیه و آله مبنی بر آزاد گزاردن حضرت علی علیه السلام در تنظیم زندگی و عدم تقاضا و خواهش داشتن از علی علیه السلام ؛(1)
8. معطر بودن و رعایت جنبه های بهداشتی و آرایش و آراستگی برای شوهر در خانه؛
9. از بین بردن اندوه شوهر، شادمان کردن او و درخشش برای او.
ابان بن تغلب می گوید: از امام صادق علیه السلام علت نام گذاری حضرت فاطمه علیها السلام را جویا شدم. حضرت فرمود: زیرا او در هر روزی سه بار برای امیرمؤمنان علی علیه السلام نورافشانی می نمود.(2)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

جهیزیه حضرت زهرا علیها السلام
________________________________________
1- نهج الحیاه، ح 89 و90، ص 162.
2- فرهنگ فاطمیه، صص 150 _ 154.
ص: 72
مهریه مختصر حضرت زهرا علیها السلام
ساده پوشی حضرت علی علیه السلام و حضرت فاطمه علیها السلام .(1)
پنج _ اطاعت پذیری و مهرورزی
پنج _ اطاعت پذیری و مهرورزی
«در ابتدای وصیت حضرت فاطمه علیها السلام به حضرت علی علیه السلام در ایام بیماریش آمده است:
یا ابّنَ عَمِّ مَا عَهِدْتَنِی کَاذِبَهً وَ لَا خَائِنَهً وَ لَا خَالَفْتُکَ مُنْذُ عَاشَرْتَنِی؛ ای پسر عمو، هیچ گاه مرا دروغگو و خیانت کار ندیده ای و از زمانی که با من زندگی کردی، با تو مخالفت نکرده ام.
حضرت علی علیه السلام فرمود:
«فَقَالَ مَعَاذَ اللَّهِ أَنْتِ أَعْلَمُ بِاللَّهِ وَ أَبَرُّ وَ أَتْقَی وَ أَکْرَمُ وَ أَشَدُّ خَوْفاً مِنَ اللَّهِ أَنْ أُوَبِّخَکِ غَداً بِمُخَالَفَتِی؛ پناه به خدا، تو عالم تر به خدا، نیکوکارتر، پرهیزگارتر و گرامی تر و ترسان تر از خدایی، از اینکه من تو را به نافرمانی از خود سرزنش کنم».(2)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

شش _ تعهدات خانوادگی حضرت فاطمه علیها السلام

پس از تقسیم کار زندگی حضرت فاطمه علیها السلام و علی علیه السلام از سوی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و عهده داری کار داخل خانه از حضرت فاطمه علیها السلام ، مسئولیت پذیر بودن حضرتش، بهترین عامل برای رونق به خانه و پیشبرد اهداف تشکیل خانواده است که برخی از جلوه ها و نمونه های آن عبارت است از:
1. سخت کوشی و کار شبانه در خانه؛
2. قبول و انجام معمولی ترین امور خانه داری همچون: خانه روبی، تهیه آرد، پخت نان، کار در مطبخ؛
________________________________________
1- نهج الحیاه، صص 161 و 163.
2- بحارالانوار، ج43، ص 191.
ص: 73
3. تلاش برای رضایت خاطر شوهر در همه زمینه ها؛
4. تحمل مشکلات زندگی سخت حضرت علی علیه السلام ؛ زیرا او مجاهدی همیشه مهاجر بود و فقری عجیب بر زندگی اش حاکم بود؛
5. تحمل مشکلات فرزندداری و تربیت آنان و حتی بازی کردن با آنان؛
6. کمک به اقتصاد خانه؛
7. عمل کردن به توصیه رسول خدا صلی الله علیه و آله مبنی بر آزاد گزاردن حضرت علی علیه السلام در تنظیم زندگی و عدم تقاضا و خواهش داشتن از علی علیه السلام ؛(1)
8. معطر بودن و رعایت جنبه های بهداشتی و آرایش و آراستگی برای شوهر در خانه؛
9. از بین بردن اندوه شوهر، شادمان کردن او و درخشش برای او.
ابان بن تغلب می گوید: از امام صادق علیه السلام علت نام گذاری حضرت فاطمه علیها السلام را جویا شدم. حضرت فرمود: زیرا او در هر روزی سه بار برای امیرمؤمنان علی علیه السلام نورافشانی می نمود.(2)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

یک _ ازدواج حضرت

چون صحابه دانستند که فاطمه علیها السلام در چنان فضیلت و قداستی است که هیچ یک از دختران مدینه هم شأن او نیستند، بسیار مایل به پیوند با پیامبر صلی الله علیه و آله و کسب افتخار همسری با انسیه حوراء و صدیقه کبری بودند، اما هیبت نبوت، آنان را از این مقصود باز می داشت؛ به ویژه پس از آنکه مشاهده کردند که هرکه به خواستگاری فاطمه علیها السلام می رفت، ناامید برمی گشت و از پیامبر صلی الله علیه و آله جواب می شنید که منتظر وحی است.(1)
افراد زیادی به خواستگاری زهرا علیها السلام می آمدند و پیامبر صلی الله علیه و آله همه را رد می کرد؛ تا بدانجا که حتی دربرخوردی موجب ناراحتی حضرتش شد: عبدالرحمان بن عوف در محضر رسول خدا صلی الله علیه و آله تقاضای همسری با
________________________________________
1- 1 منتخب کنزالاعمال، ج5، ص99؛ سیره حلبی، ج2، ص217؛ الصواعق المحقره، ص84؛ ذخائرالعقبی، ص30؛ تاریخ الخمیس، ج1، ص407 .
ص: 60
فاطمه علیها السلام را کرد و گفت: مهر بسیار زیادی برای وی قرار خواهم داد. حضرت دست مبارکش را به طرف زمین برد و ریگ ها را برداشت. ریگ ها به درّ و مرجان تبدیل شد. پیامبر فرمود: «کسی که بر این کار قادر است، بسیاری مهر را اهمیت نمی دهد».(1)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

چون پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمان الهی را به این ازدواج دانست، دخترش زهرا علیها السلام را طلبید و امر خداوند را به او ابلاغ کرد و تمایل او را جویا شد. زهرا سکوت کرد. پیامبر بانگ زد: الله اکبر! سکوت او اقرار اوست. سپس از امیرمؤمنان، علی علیه السلام پرسید که چه مقدار می تواند مهر نماید. حضرت علی علیه السلام فرمود: دارایی من تنها زره، شمشیر، اسب و چهارپایی است که با آن آب می آورم. حبیب خدا، علی مرتضی را دستور داد که زره را بفروشد و بقیه را نگاه دارد.(2) زره به پانصد درهم فروخته شد.(3) رسول خدا صلی الله علیه و آله در میان اصحاب رفت و وحی الهی را به آنان رساند:
«اَیهَا النّاسُ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ أَتَزَوَّجُ فِیکُمْ وَ أُزَوِّجُکُمْ إِلَّا فَاطِمَهَ فَإِنَّ تَزْوِیجَهَا نَزَلَ مِنَ السَّمَاءِ هَذَا جَبْرَئِیلُ یخْبِرُنِی عَنِ الله تَعالی اَنَّهُ اَشهَدَ مَلائِکَتَهُ عَلی اَنَّهُ زُوِّجَ فاطِمَهُ مِن عَلی و اَمَرنی اَن اُزَوَّجُهُما فی الاَرضِ و اَشهَدَکُم عَلی ذلِکَ؛ ای مردم، همانا من بشری
________________________________________
1- مدینه المعاجز، ص144. بحارالانوار، ج10، ص33.
2- گنجی شافعی، کفایه الطالب فی مناقب علی بن ابی طالب، ص166.
3- دلائل الامامه، ص35 روایت شده که قیمت آن چهارصد درهم بوده است. اما بر طبق اخبار، متقّن است که مقدار مهر بیش از پانصد درهم بود. بر این اساس، شارع مقدس در امر زنان و دختران این مقدار مهر را مشخص کرده است. این مهرالسُّنّه را ابن شهر آشوب در مناقب، ج2، ص408 و مجلسی در بحارالانوار، ص33 روایت کرده اند. اما این روایت کافی که مهر فاطمه درآسمان یک پنجم زمین است. یا روایت مناقب که ثلث بهشت و چهاررود زمین را هم به آن افزوده اند، از ویژگی هایی است که خارج از ادراک ما بوده و عملش به اهل بیت: واگذارست. و کسی را نرسد که برآنها خدشه وارد آورد؛ چراکه خود فرموده اند: «اسرارآل محمد9 صعب و دشوار است و کسی پذیرای آنها نتواند شد، مگر فرشته مقّرب یا پیامبر مرسل یا بنده ای که خدا قلب او را آزموده و ایمانی قوی به وی عطا فرموده باشد».
ص: 61
مانند شما هستم، در میان شما ازدواج می نمایم و زنان و دختران شما را به عقد مردانتان در می آورم؛ مگر فاطمه که امر ازدواج او از آسمان نازل شده است. این جبرئیل است که از جانب خدای تعالی برایم خبر آورده که او فرشتگانش راشاهد گرفته فاطمه را به عقد علی علیهما السلام درآورده است. مرا نیز فرمان داده که در زمین عقد ازدواج آنها را جاری سازم و شما را شاهد بر این می گیرم».(1)
«اَیها النّاسُ، اِنَّ الاَنبیاءَ حُجَجُ اللهِ فی اَرضِهِ، النّاطِقونَ بِکِتابِهِ، العامِلونَ بِوَحیهِ. واِنَّ اللهَ اَمَرَنی اَن اُزَوَّجَ فاطِمهَ مِن عَلی بنِ اَبی طالِبٍ فَانَّ اللهَ قَدزَوَّجَهُ فِی السَّماءِ بِشَهادَهِ المَلائِکَهِ و اُشهِدُکُم انّی زَوَّجتُهُ مِن فاطِمَهَ؛ ای مردم، پیامبران حجت های خداوند روی زمین هستند، براساس کتاب او سخن می گویند و به وحی او عمل می کنند. همانا خداوند مرا امر کرده که فاطمه را به ازدواج علی بن ابی طالب علیهما السلام درآورم؛ زیرا خداوند درآسمان وی را به شهادت ملائکه به همسری علی درآورده است. حال من هم شما را شاهد می گیرم که او (علی) را به عقد ازدواج فاطمه درآوردم».(2)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

سپس رسول اکرم صلی الله علیه و آله رو به علی علیه السلام کرد و فرمود:
اَرَضیتَ یاعَلی؟
آیا راضی هستی ا ی علی؟
حضرت علی علیه السلام فرمود:
رَضیتُ عَنِ اللهِ وعَن رَسولِهِ.
از خدا و پیامبرش راضی و خشنودم.
حضرت ختمی مرتبت بیان داشت:
جَمَعَ اللهُ شَمْلَکُمَا وَ أَسْعَدَ جَدَّکُمَا وَ بَارَکَ عَلَیْکُمَا وَ أَخْرَجَ مِنْکُمَا کَثِیراً طَیِّباً.(3)
________________________________________
1- بحارالانوار، ج10، ص42.
2- مدینه المعاجر، ص147.
3- حسن بن فضل طبرسی، مکارم الأخلاق، ص 207؛ حسن بن محمد دیاربکری، تاریخ الخمیس، ج1، ص408.
ص: 62
خداوند به شما انس و الفت دهد و زندگی تان را خوش و سعادتمندانه کند و این ازدواج را بر شما مبارک گرداند و از شما نسلی بسیار طیب و پاکیزه پدید آورد.
همچنین فرمود:
«إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمْ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیرًا؛ همانا خداوند می خواهد پلیدی را از شما خاندان (پیامبر) بزداید و پاک و مطهرتان سازد».(1)
سپس دستان را بلند کرد و فرمود:
«اَلّلهُمَّ فَاجعَل عِترَتِی الهادِیهَ مِن عَلی وفاطِمَهَ؛ خدایا عترت هدایتگر مرا از نسل علی و فاطمه قرار ده».(2)
اَلّلهُمَّ اِنَّهُما اَحَبُّ الخَلقِ اِلَی فَاَحبَّهُما وبارِک فی ذُرِّیتِهِما وَاجعَل عَلَیهِما مِنکَ حافِظاً واِنّی اُعیذُهُمابِکَ و ذُرِّیتهما مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیمِ؛ خدایا این دو، محبوب ترین مردم نزد من هستند، پس تو نیز آنان را دوست بدار، در ذریه آنان برکت بیفزا و از جانب خود برایشان حافظ و نگاهبانی قرار ده. من برای این دو و نسل حاصل از آنان، از شر شیطان رجیم به تو پناه می برم».(3)
«اَلَّلهُمَّ وَاِنَّ فاطِمَهَ ابنَتی اَحَبَ الخَلقِ اِلَی وانَّ عَلیاً اَحَبُّ الخَلقِ اِلَی، اَللّهُمَّ اجعَلهُ لَکَ وَلیاً وبِکَ حَفیاً وبارِک لَهَ فی اَهلِهِ؛ خدایا فاطمه علیها السلام دخترم می باشد و محبوب ترین خلق نزد من است و علی علیه السلام نیز محبوب ترین آفریدگان نزد من است. خدایا او را ولی خود قرار ده و شفیق (راه دین) خویش بگردان و برخاندانش برکت فروبار».(4)
________________________________________
1- احزاب: 33.
2- دلائل الامامه، ص23.
3- مناقب (ابن شهرآشوب)، ج2، ص111.
4- مجموعه مقالات الزهرا، مقاله سید عبدالرزاق مقرم، ج1، صص 284 و 285.
ص: 63

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

در روایتی آمده است: در این جریانات بود که جبرئیل با سنبل و شاخه ا ی از گل میخک بهشتی فرود آمد و آنها را از جانب خداوند به رسول الله صلی الله علیه و آله هدیه داد. سپس امر خداوند را به حضرش ابلاغ کرد که فاطمه علیها السلام را با پانصد درهم مهر _ که سنت امت گردد _ به عقد امیرمؤمنان، علی علیه السلام درآورد. جبرئیل ادامه داد که خدای تعالی فرمود: اما مهری که من برای او قرار داده ام: یک پنجم دنیا، ثلث بهشت و چهار رود فرات و دجله و نیل و بلخ است. او همچنین حبیب الله را آگاه ساخت که از نسل او یازده امام پدید خواهند آمد که هدایتگر دوران خود خواهند بود.(1)
در حدیث آمده که: در طلایه به هم پیوستن این دو دریای نور، خدای سبحان ملائکه را امر کرد که بهشت را بیارایند، به حورالعین دستور داد که سوره های طاها و یاسین را قرائت کنند و ابرهایی فرستاد که درّ، یاقوت، لؤلؤ، مرجان، سنبل و گل میخک (برآسمانیان) فرو ریزند که ملائکه و حوریان آنها را برمی داشتند و به یکدیگر هدیه می دادند.(2)
در این ازدواج فرخنده، خداوند در شجره طوبای بهشت به تعداد دوستداران علی و فاطمه علیهما السلام اوراقی قرار داد که برائت آنان از آتش دوزخ است. فرشتگانی نیز در زیر آن درخت طوبی قرار داد که چون رضوان (ملک موکّل بر بهشت) آن را تکان می دهد، آن اوراق را که به زیر می ریزند، نگه دارند؛ و در قیامت هیچ یک از محبّان امیرمؤمنان، علی علیه السلام و صدیقه کبری علیها السلام باقی نمی ماند؛ مگر آنکه نزد فرشته حامل آن برگه برائت می آید و
________________________________________
1- ابن جریر، دلائل الامامه، ص18.
2- کشف الغمه، ص142؛ مناقب (ابن شهر آشوب)، ج2، ص105.
ص: 64
رهایی خود از آتش جهنم را به دست می آورد.(1) در حدیثی از امام باقر علیه السلام آمده است که در این پیوند خجسته (از آسمان) درّ، یاقوت و زبرجد سرخ و سبز و زرد فرو بارید. ورقه هایی نیز پراکنده شد که امان نامه در قیامت است.(2)
دو _ حاکمیت ارزش ها در ازدواج
دو _ حاکمیت ارزش ها در ازدواج
یکی از مهم ترین مسائل در ازدواج غرق نشدن در مادیات، تجملات و فراموش نکردن معنویات و ارزش هاست که کار بسیار مشکل، ولی لازم و بسیار مفید برای زندگی است.
حضرت زهرا علیها السلام و حضرت علی علیه السلام ارزش های اخلاقی و معنوی را بر خانه و خانواده خود حاکم کردند.
در شب ازدواج، حضرت علی علیه السلام ، حضرت زهرا علیها السلام را نگران دید، فرمود: چرا ناراحتی؟ پاسخ داد:
«تَفَکَّرْتُ فی حالی وَ اَمْری عِنْدَ ذَهاب عُمْری وَ نُزُولی فی قَبْری فَشَبَّهْتُ دُخُولی فی فِراشی بِمَنْزِلی کَدُخُولی اِلی لَحَدی وَ قَبْری فَاُنْشِدُکَ اللَّهَ اِن قُمْتَ اِلَی الصَّلاه فَنَعْبُد اللَّهَ تَعالی هذِهِ اللَّیْلَه؛ درباره حال و رفتار خویش فکر کردم. به یاد پایان عمر خویش و منزلگاه دیگر به نام قبر افتادم که امروز از خانه پدر به خانه شما منتقل شدم و روزی دیگر از اینجا به طرف قبر و قیامت خواهم رفت. در آغازین لحظه های زندگی، تو را به خدا سوگند می دهم که بیا تا به نماز بایستیم و با هم در این شب خدا را عبادت کنیم».(3)
________________________________________
1- الصواعق المحرقه، ص103؛ تاریخ بغداد، ج4، ص210؛ اسدالغابه، ج1، ص206؛ الاصابه، ج1، ص82؛ کشف الغمه، ص137.
2- دلائل الامامه، ص18.
3- نهج الحیاه، ص 35.
ص: 65
ج) در شب عروسی ضمن شادمانی و دف زدن زنان، تکبیر هم گفته می شود و یاد خدا فراموش نمی شود.
د) پیامبر صلی الله علیه و آله پس از ازدواج، از حضرت علی علیه السلام پرسیدند: زهرا علیها السلام را چگونه یافتی؟
حضرت علی علیه السلام فرمود: «نِعمَ الْعَوْنَ عَلی طاعَهِ اللهِ؛ فاطمه علیها السلام چه خوب یاوری، برای اطاعت الهی است».(1)
سه _ اصل مشارکت وتقسیم کار
سه _ اصل مشارکت وتقسیم کار
یکی از اصول حاکم بر زندگی حضرت فاطمه علیها السلام مشارکت و تعاون در همه مراحل و ابعاد گوناگون زندگی است. حضرت علی علیه السلام بچه داری(2) می کرد، حضرت زهرا علیها السلام نان می پخت یا گندم آسیاب می کرد؛ حضرت علی علیه السلام به جهاد می رفت و زخم برمی داشت و حضرت فاطمه علیها السلام زخم های او را درمان می کرد و شمشیر او را می شست.
اصول حاکم بر زندگانی حضرت علی علیه السلام و حضرت فاطمه علیها السلام که یکی از بهترین الگوهای زندگی بشری است که می تواند همیشه برای ما سرمشق باشد.
در حدیثی از امام صادق علیه السلام روایت شده که فرمود: علی و فاطمه علیها السلام برای تقسیم کار به محضر رسول الله رسیدند و ایشان کارها را این گونه تقسیم کرد؛ هرکاری مربوط به داخل خانه است به عهده فاطمه علیها السلام وکارهای خارج از خانه به عهده علی علیه السلام باشد. فاطمه علیه السلام به قدری از این تقسیم خوشحال شد که گفت: جز خدا کسی نمی داند تا چه اندازه من از این تقسیم
________________________________________
1- نهج الحیاه، ص 223.
2- نهج الحیاه، ص 166.
ص: 66
خوشحال شدم که رسول خدا صلی الله علیه و آله کار مردان (یا کاری را که موجب تماس با مردان است) از عهده من برداشت.(1)
علی علیه السلام درباره زهرا می فرمود: «وقتی به خانه می آمدم و به زهرا نگاه می کردم تمام غم و اندوهم برطرف می شد.»(2) در جای دیگر فرمود: «به خدا سوگند هرگز کاری نکردم که فاطمه علیها السلام از من خشمناک شود و فاطمه نیز هیچ گاه مرا خشمناک ننمود».(3)
در حدیث نزول مائده آسمانی آمده که زهرای اطهر دو روز بود که خود و بچه هایش گرسنه بودند و مختصر غذایی را که تهیه می کرد، برای شوهرش می برد و چنان رفتار کرده بود که علی علیه السلام در خلال دو روز متوجه ماجرا نشده بود تا روز سوم که دیگر چیزی در خانه نبود و علی علیه السلام از ماجرا خبردار شد... .(4)
از نظر کمک به شوهر عزیز خود در زندگی چنان بود که بر اساس احادیث معروفی که سنّی و شیعه روایت کرده اند، علی علیه السلام برای یکی از مردان بنی سعد به نام «ابن اعبد» تعریف کرد و فرمود: می خواهی برای تو وضع زندگی خودم و فاطمه را تعریف کنم؟ آن گاه سخن خود را ادامه داد و فرمود: فاطمه میان خاندان پیامبر از همه افراد نزد آن حضرت محبوب تر بود و هنگامی که در خانه من بود آن قدر دستاس کرد که دستش تاول زد و آن قدر با مشک آب کشید که اثر بند مشک در گلویش مشاهده می شد و آن قدر در نظافت و تمیز کردن خانه زحمت کشید که جامه اش گردآلود
________________________________________
1- بحارالانوار، ج43، ص81.
2- مناقب (خوارزمی)، ص 256.
3- مناقب (خوارزمی)، ص 256.
4- بحارالانوار، ج43، ص81.
ص: 67
می شد و آن قدر آتش برای پختن نان و غذا و غیره روشن کرد که رنگ لباس هایش تغییر کرد و به دلیل کار زیاد خانه به رنج و مشقت افتاد. و در همان روزها ما شنیدیم که بردگانی (غلام و کنیزی) برای رسول خدا آورده اند، من به فاطمه گفتم: خوب است پیش پدرت بروی و از او خادمی بخواهی تا در امر خانه داری به تو کمک کند. فاطمه برخاست و نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله رفت، ولی مشاهده کرد که جمعی نزد آن حضرت نشسته و گفت وگو می کنند. ازاین رو، خجالت کشید حاجت خود را اظهار کند و به خانه بازگشت. آن روز گذشت و صبح روز بعد رسول خدا صلی الله علیه و آله به اتاق ما آمد و همچنان بالای سر فاطمه نشست، رسول خدا به او فرمود: دیروز برای چه کاری به خانه ما آمدی؟ فاطمه از خجالت پاسخی نداد و رسول خدا صلی الله علیه و آله برای بار دوم سؤال خود را تکرار کرد و باز هم شرم فاطمه مانع شد تا سخنی بگوید. این بار من جواب دادم و گفتم ای رسول خدا فاطمه آن قدر در خانه من آسیاب کرده که دستش تاول زده و آن قدر آب کشیده که اثر بند مشک در گردنش مشاهده می شود، آن قدر خانه را جارو کرده که جامه اش گردآلود شده و آن قدر آتش روشن کرده که رنگ لباس هایش تغییر کرده و ما شنیدیم برای شما برده هایی آورده اند من به او گفتم: خوب است نزد پدرت بروی از او درخواست کنی تا خادمی برای کمک در امور خانه به تو بدهد؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله که این سخن را شنید فرمود: می خواهی چیزی به شما یاد دهم که از خادم برای شما بهتر باشد و آن گاه تسبیح معروف «حضرت زهرا» ر ا به او تعلیم فرمود.(1)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

دو _ حاکمیت ارزش ها در ازدواج

یکی از مهم ترین مسائل در ازدواج غرق نشدن در مادیات، تجملات و فراموش نکردن معنویات و ارزش هاست که کار بسیار مشکل، ولی لازم و بسیار مفید برای زندگی است.
حضرت زهرا علیها السلام و حضرت علی علیه السلام ارزش های اخلاقی و معنوی را بر خانه و خانواده خود حاکم کردند.
در شب ازدواج، حضرت علی علیه السلام ، حضرت زهرا علیها السلام را نگران دید، فرمود: چرا ناراحتی؟ پاسخ داد:
«تَفَکَّرْتُ فی حالی وَ اَمْری عِنْدَ ذَهاب عُمْری وَ نُزُولی فی قَبْری فَشَبَّهْتُ دُخُولی فی فِراشی بِمَنْزِلی کَدُخُولی اِلی لَحَدی وَ قَبْری فَاُنْشِدُکَ اللَّهَ اِن قُمْتَ اِلَی الصَّلاه فَنَعْبُد اللَّهَ تَعالی هذِهِ اللَّیْلَه؛ درباره حال و رفتار خویش فکر کردم. به یاد پایان عمر خویش و منزلگاه دیگر به نام قبر افتادم که امروز از خانه پدر به خانه شما منتقل شدم و روزی دیگر از اینجا به طرف قبر و قیامت خواهم رفت. در آغازین لحظه های زندگی، تو را به خدا سوگند می دهم که بیا تا به نماز بایستیم و با هم در این شب خدا را عبادت کنیم».(3)
________________________________________
1- الصواعق المحرقه، ص103؛ تاریخ بغداد، ج4، ص210؛ اسدالغابه، ج1، ص206؛ الاصابه، ج1، ص82؛ کشف الغمه، ص137.
2- دلائل الامامه، ص18.
3- نهج الحیاه، ص 35.
ص: 65
ج) در شب عروسی ضمن شادمانی و دف زدن زنان، تکبیر هم گفته می شود و یاد خدا فراموش نمی شود.
د) پیامبر صلی الله علیه و آله پس از ازدواج، از حضرت علی علیه السلام پرسیدند: زهرا علیها السلام را چگونه یافتی؟
حضرت علی علیه السلام فرمود: «نِعمَ الْعَوْنَ عَلی طاعَهِ اللهِ؛ فاطمه علیها السلام چه خوب یاوری، برای اطاعت الهی است».(1)
سه _ اصل مشارکت وتقسیم کار
سه _ اصل مشارکت وتقسیم کار
یکی از اصول حاکم بر زندگی حضرت فاطمه علیها السلام مشارکت و تعاون در همه مراحل و ابعاد گوناگون زندگی است. حضرت علی علیه السلام بچه داری(2) می کرد، حضرت زهرا علیها السلام نان می پخت یا گندم آسیاب می کرد؛ حضرت علی علیه السلام به جهاد می رفت و زخم برمی داشت و حضرت فاطمه علیها السلام زخم های او را درمان می کرد و شمشیر او را می شست.
اصول حاکم بر زندگانی حضرت علی علیه السلام و حضرت فاطمه علیها السلام که یکی از بهترین الگوهای زندگی بشری است که می تواند همیشه برای ما سرمشق باشد.
در حدیثی از امام صادق علیه السلام روایت شده که فرمود: علی و فاطمه علیها السلام برای تقسیم کار به محضر رسول الله رسیدند و ایشان کارها را این گونه تقسیم کرد؛ هرکاری مربوط به داخل خانه است به عهده فاطمه علیها السلام وکارهای خارج از خانه به عهده علی علیه السلام باشد. فاطمه علیه السلام به قدری از این تقسیم خوشحال شد که گفت: جز خدا کسی نمی داند تا چه اندازه من از این تقسیم
________________________________________
1- نهج الحیاه، ص 223.
2- نهج الحیاه، ص 166.
ص: 66
خوشحال شدم که رسول خدا صلی الله علیه و آله کار مردان (یا کاری را که موجب تماس با مردان است) از عهده من برداشت.(1)
علی علیه السلام درباره زهرا می فرمود: «وقتی به خانه می آمدم و به زهرا نگاه می کردم تمام غم و اندوهم برطرف می شد.»(2) در جای دیگر فرمود: «به خدا سوگند هرگز کاری نکردم که فاطمه علیها السلام از من خشمناک شود و فاطمه نیز هیچ گاه مرا خشمناک ننمود».(3)
در حدیث نزول مائده آسمانی آمده که زهرای اطهر دو روز بود که خود و بچه هایش گرسنه بودند و مختصر غذایی را که تهیه می کرد، برای شوهرش می برد و چنان رفتار کرده بود که علی علیه السلام در خلال دو روز متوجه ماجرا نشده بود تا روز سوم که دیگر چیزی در خانه نبود و علی علیه السلام از ماجرا خبردار شد... .(4)
از نظر کمک به شوهر عزیز خود در زندگی چنان بود که بر اساس احادیث معروفی که سنّی و شیعه روایت کرده اند، علی علیه السلام برای یکی از مردان بنی سعد به نام «ابن اعبد» تعریف کرد و فرمود: می خواهی برای تو وضع زندگی خودم و فاطمه را تعریف کنم؟ آن گاه سخن خود را ادامه داد و فرمود: فاطمه میان خاندان پیامبر از همه افراد نزد آن حضرت محبوب تر بود و هنگامی که در خانه من بود آن قدر دستاس کرد که دستش تاول زد و آن قدر با مشک آب کشید که اثر بند مشک در گلویش مشاهده می شد و آن قدر در نظافت و تمیز کردن خانه زحمت کشید که جامه اش گردآلود
________________________________________
1- بحارالانوار، ج43، ص81.
2- مناقب (خوارزمی)، ص 256.
3- مناقب (خوارزمی)، ص 256.
4- بحارالانوار، ج43، ص81.
ص: 67
می شد و آن قدر آتش برای پختن نان و غذا و غیره روشن کرد که رنگ لباس هایش تغییر کرد و به دلیل کار زیاد خانه به رنج و مشقت افتاد. و در همان روزها ما شنیدیم که بردگانی (غلام و کنیزی) برای رسول خدا آورده اند، من به فاطمه گفتم: خوب است پیش پدرت بروی و از او خادمی بخواهی تا در امر خانه داری به تو کمک کند. فاطمه برخاست و نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله رفت، ولی مشاهده کرد که جمعی نزد آن حضرت نشسته و گفت وگو می کنند. ازاین رو، خجالت کشید حاجت خود را اظهار کند و به خانه بازگشت. آن روز گذشت و صبح روز بعد رسول خدا صلی الله علیه و آله به اتاق ما آمد و همچنان بالای سر فاطمه نشست، رسول خدا به او فرمود: دیروز برای چه کاری به خانه ما آمدی؟ فاطمه از خجالت پاسخی نداد و رسول خدا صلی الله علیه و آله برای بار دوم سؤال خود را تکرار کرد و باز هم شرم فاطمه مانع شد تا سخنی بگوید. این بار من جواب دادم و گفتم ای رسول خدا فاطمه آن قدر در خانه من آسیاب کرده که دستش تاول زده و آن قدر آب کشیده که اثر بند مشک در گردنش مشاهده می شود، آن قدر خانه را جارو کرده که جامه اش گردآلود شده و آن قدر آتش روشن کرده که رنگ لباس هایش تغییر کرده و ما شنیدیم برای شما برده هایی آورده اند من به او گفتم: خوب است نزد پدرت بروی از او درخواست کنی تا خادمی برای کمک در امور خانه به تو بدهد؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله که این سخن را شنید فرمود: می خواهی چیزی به شما یاد دهم که از خادم برای شما بهتر باشد و آن گاه تسبیح معروف «حضرت زهرا» ر ا به او تعلیم فرمود.(1)

[اشک مهتاب*خادمه فاطمه زهرا(س)تا ابدالدهر*]

ج) در شب عروسی ضمن شادمانی و دف زدن زنان، تکبیر هم گفته می شود و یاد خدا فراموش نمی شود.
د) پیامبر صلی الله علیه و آله پس از ازدواج، از حضرت علی علیه السلام پرسیدند: زهرا علیها السلام را چگونه یافتی؟
حضرت علی علیه السلام فرمود: «نِعمَ الْعَوْنَ عَلی طاعَهِ اللهِ؛ فاطمه علیها السلام چه خوب یاوری، برای اطاعت الهی است».(1)
سه _ اصل مشارکت وتقسیم کار
سه _ اصل مشارکت وتقسیم کار
یکی از اصول حاکم بر زندگی حضرت فاطمه علیها السلام مشارکت و تعاون در همه مراحل و ابعاد گوناگون زندگی است. حضرت علی علیه السلام بچه داری(2) می کرد، حضرت زهرا علیها السلام نان می پخت یا گندم آسیاب می کرد؛ حضرت علی علیه السلام به جهاد می رفت و زخم برمی داشت و حضرت فاطمه علیها السلام زخم های او را درمان می کرد و شمشیر او را می شست.
اصول حاکم بر زندگانی حضرت علی علیه السلام و حضرت فاطمه علیها السلام که یکی از بهترین الگوهای زندگی بشری است که می تواند همیشه برای ما سرمشق باشد.
در حدیثی از امام صادق علیه السلام روایت شده که فرمود: علی و فاطمه علیها السلام برای تقسیم کار به محضر رسول الله رسیدند و ایشان کارها را این گونه تقسیم کرد؛ هرکاری مربوط به داخل خانه است به عهده فاطمه علیها السلام وکارهای خارج از خانه به عهده علی علیه السلام باشد. فاطمه علیه السلام به قدری از این تقسیم خوشحال شد که گفت: جز خدا کسی نمی داند تا چه اندازه من از این تقسیم
________________________________________
1- نهج الحیاه، ص 223.
2- نهج الحیاه، ص 166.
ص: 66
خوشحال شدم که رسول خدا صلی الله علیه و آله کار مردان (یا کاری را که موجب تماس با مردان است) از عهده من برداشت.(1)