بر مدار خطبه غدیر

[ملکوت* گامی تارهایی *]

دروغگو در ردیف مشرکان است :

أکبر الکبائر : الشرک بالله و عقوق الوالدین وقول الزور و الکذب (2).

دروغ کلید گناهان است :

جعل الخبائث کلها فی بیت وجعل مفتاحها الکذب (3) .

دروغ بدتر از شراب است :

والکذب شرا من الشراب (4).

دروغ مایه روسیاهی است :

الکذب یسود الوجه (5).

دروغ بدتر از ربا است :

أربی الربا الکذب (6).

دروغ بدترین بیماری است :

الکذب أقبح عله (7) .

ص: 118

1- سوره آل عمران، آیه 61.
2- جامع السعادات، ج 2، ص 322.
3- بحار الانوار، ج 6، ص 239.
4- وسائل الشیعه، ج 8، ص 572.
5- مستدرک الوسائل، ج 2، ص 100.
6- مستدرک الوسائل، ج 2، ص 100.
7- مستدرک الوسائل، ج 2، ص 100.

[ملکوت* گامی تارهایی *]

دروغ عامل محرومیت از نماز شب است :

إن الرجل لیکذب الکذبه فیحرم بها صلاه اللیل (1).

دروغ سبب کم شدن روزی است :

الکذب ینقص الرزق (2).

دروغ باعث کم شدن حافظه است :

إن مما أعان الله علی الکذابین النسیان (3) .

هر دروغی از گوینده اش بازخواست می شود مگر در موارد اصلاح بین مرد و وزن و شوهر و جنگ.

خدایا ، زبانم را به هدایت گویا ساز، و به قلبمان خدا ترسی و تقوا را الهام کن، و به آن عملی که نیکوست موفق بدار.

ص: 119

1- سفینه البحار، ج 2، ص 100.
2- جامع السعادات، ج 2، ص 322.
3- بحار الانوار، ج19، ص 251.

[ملکوت* گامی تارهایی *]

صبر

(وإن الإنسان لفی خسر) إلا علی الذی آمن رضی بالحق والصبر؛ همه انسانها در زیانکاریند بجز علی که ایمان آورد و به حق راضی شد و صبر نمود .

إن علیا هو المؤصوف بالصبر؛ علی و نسل او دارای کمال صبر و شکرند .

حلیم ذو أناه؛ صبور و شکیبا .

اصبر علی الحق و إن کان مرا .

بر حق صابر باش هرچند تلخ باشد . صبر نیمی از ایمان است، و رسیدن به درجات نیکو فقط با صبر امکان پذیر است .

صبر گنجی از بهشت است که خدا آن را به دوستان خود می دهد و صابران را دوست دارد.

در جنگ با نفس اولین قدم صبر است، چون این اولین جنگ همیشگی است نیاز به صبر هم همیشگی است.

اصل هر چیزی سخت است و چون چیزی سخت تر از صبر

ص: 120

نیست، صبر اصل ایمان است .

ایمان از دو رکن دیدار و کردار حاصل می شود و چون کردار بدون صبر و شکر نمی شود، صبر نیمی از ایمان است (1).

[ملکوت* گامی تارهایی *]

پیامبر اکرم و فرمودند: صبر بر سه گونه است :

1. صبر هنگام مصیبت که هرکه بر آن شکیبا باشد خدا برای او 300 درجه می نویسد.

2. صبر هنگام طاعت که هرکه بر دستور خدا صبر کند خدا برای او 900 درجه می نویسد.

3. صبر هنگام معصیت که هرکه در برابر نفس صبر کند خدا برای او 900 درجه می نویسد (2).

م باقر (علیع السلام) فرمودند: بهشت پیچیده در سختی ها و صبر بر آنهاست که هرکه در برابر ناراحتی ها صابر باشد اهل بهشت است، و دوزخ پیچیده بر لذتهاست که هرکه تسلیم نفس شود وارد جهنم می شود (3).

ای خدایی که حلم و تحمل بار جنایت های فاحش ما بر تو بسی سهل و بی زحمت است .

ص: 121

1- جامع السعادات ، ج3، ص287.
2- اصول کافی ، ج 2، ص 91.
3- اصول کافی ، ج 2، ص 89

[ملکوت* گامی تارهایی *]

یاد مرگ

ولا تموتن إلا و أنتم مسلمون؛ جز با شرف اسلام نمیرید .

أذکروا الممات والمعاد والحساب والموازین والمحاسبه بین یدی رب العالمین والثواب والعقاب ؛ مرگ و قیامت و حساب و میزان اعمال و محاسبه در پیشگاه خدای عالمیان و پاداش و کیفر را یاد کنید.

هرکه مرگ را فراموش کند همت او دنیا می شود و از آخرت غافل می گردد .

یاد مرگ کفاره گناهان ، شرف دنیا و آخرت است.

یاد مرگ آدمی را زاهد می کند .

یاد مرگ در نزد غافل دل او را از دنیا منفور می کند. در فرد تائب به شکر و توبه حریص تر می دارد و خوف او بیشتر می شود.

در فرد عارف دل او را به دیدار حریص تر می کند. در کسی که آنچه خدا حکم کرده را می خواهد مرگ و زندگی را یکی می داند چون فرق در جهت خداست.

به دلیل جهل و دوستی دنیا و آرزوهای طولانی از مرگ غافلیم اما اگر مرگ خود را زود پنداریم و به فکر تدبیر افتیم و در عمل شتاب کنیم

ص: 122

اهل سعادت می شویم .

مرگ شناسی شناخت عمیق تری از انسان و حیات او در این جهان ایجاد می کند. اما آدمیان به دلیل غفلت کمتر یاد مرگ می کنند. پیشوایان دین صلاح انسانها را در این میدانستند که با تذکاری همیشگی این امر بسای مهم اما مغفول را از حالت ناآگاهانه به صورت آگاهانه درآورند.

در روایات اسلامی از پیامبر اکرم به نقل شده که : زیرک ترین مرد کسی است که بیشتر یاد مرگ کند (1).

یاد مرگ از ارکان رشد شخصیت آدمی است که اگر کسی از آن امر غفلت ورزید خامی ها در او باقی می ماند.

اولیاء الهی تمنای موت می کنند و به استقبال آن می روند. یاد مرگ دلها را نرم می کند و آدمی را از وعظ های دیگر مستغنی می کند.

یاد مرگ سرکشی های نفس را تخفیف می کند .

یاد مرگ حب دنیا را اندک می کند و زمینه مساعدی برای پرورش صفات نیک در دل آدمی ...

خدایا ، دائما حالت مرگ را در جلوی چشم ما قرار ده و با عمل صالح و خالص آرزوهای فانی ما را کوتاه گردان تا به حدی که ابد از آن ساعت

ص: 123

1- محجه البیضاء، ج 8.
عمر که گذشت یک نفس منتظر نفس دیگر ننشینیم و یک قدم که بر می داریم پیوستن به قد دیگر را مطمئن نباشیم.

ص: 124

انجام فرائض

حجوا البیت ؛ در خانه خدا حج گزارید .

اهتمام به فرائض موجب تقویت ایمان و تقوا و اخلاق می شود .

- اعمل بفرائض الله تکن أتقی الناس (1).

به آنچه خدا واجب کرده عمل کن تا با تقواترین، بهترین و عابد ترین مردم باشی.

- ما تحبب إلی عبدی بأحب مما افترضت علیه (2).

هیچ عبادتی به اندازه ادای واجبات بنده ام را به من محبوب نمی کند. هرکه فرائض و واجبات خدا را ترک کند از امان خدا بیرون آمده است (3)

رکنی از عبادت که بر عمل استوار است شامل :

١. انجام فرائض که انجامش الزام و ترکش نارواست. عبادات مستحبی که عامل سرعت بخشیدن به تکامل انسان هستند مانند دعا و

ص: 125

1- اصول کافی، ج 2، ص82.
2- اصول کافی، ج 2، ص82.
3- جامع الاحادیث، ج14، ص 99.
قرآن خواندن .

2. عبادات فردی و اجتماعی : در دیدگاه اسلام، دین با مسائل اجتماعی آمیختگی دارد و تمام ابعاد زندگی اجتماعی را در بر می گیرد مثل نماز جماعت، حج، صدقه که عامل همیاری مردم در نیکی و تقوا و بازدارنده آنها از گناهان است .

3. عبادات ظاهری و باطنی : عبادت پنهانی منبع خیرات است.

خدایا، ما را در انجام طاعاتت و آنچه بر ما فرض و واجب کرده ای توفیق عطا کن .

ص: 126

[ملکوت* گامی تارهایی *]

وفای به عهد

ومن أوفی بما عاهد علیه الله فسیؤتیه أجر عظیما ؛ آنکه بر پیمان خدا وفادار باشد به او پاداش بزرگی خواهد داد.

آخذ البیعه منکم والصفقه لکم بقبول ما جئت به عن الله - وجل - فی علی أمیر المؤمنین ؛ بیعت گیرنده ام و دست در دست من نهید در پذیرش علی امیرالمؤمنین که از سوی خداست.

عقدت لعلی أمیر المؤمنین ؛ پیمان امیرالمؤمنین را محکم کنم.

لا نرجع عن العقیر؛ از عهد و پیمان خود بر نمی گردیم .

یرحم من وفی ؛ خدا به باوفایان مهر می ورزد.

فبایعوا الله وبایعونی وبایعوا علیا أمیر المؤمنین ؛ با خدا بیعت کنید و با من پیمان ببندید و با علی هم.

لا تبتغی بذلک بد" ولا یری الله من أنفسنا وو؛ پیمانمان را دگرگون نخواهیم کرد و خدا از ما شکست عهد نبیند.

نبایعک علی ذلک بقلوبنا و نبینا وألسنا وأیرینا، علی ذلک نحیی وعلیه نموت وعلیه نبعث ؛ با تو پیمان می بندیم و با دل و جان و زبان و دستهایمان با این پیمان زنده ای و با آن خواهیم مرد و با آن برانگیخته می شویم .

ص: 127

[ملکوت* گامی تارهایی *]

پایبندی به تعهدات از مهمترین پایه های نظام اجتماعی بشر است به طوری که در قرآن آمده است :

- (کَبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ) (1).

نزد خدا بسیار خشم آور است که چیزی را که به آن عمل نمی کنید بگویید .

- أقربکم منی غدا فی الموقف أصدقکم الحدیث وآداکم للأمانه وأوفاکم بالعهد (2).

نزدیکترین افراد در روز قیامت به من کسانی اند که در سخن راستگوتر در ادای امانت کوشاتر و در عهد با یکدیگر باوفاتر باشد .

- (وَالَّذِینَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ) (3).

مؤمنان آنهایی هستند که امانتها و عهد خود را مراعات میکنند .

- (وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ ۖ إِنَّ الْعَهْدَ کَانَ مَسْئُولًا) (4)

به عهد خود وفا کنید که از عهد سؤال میشود.

- إن الوفاء بالعه من علامات أهل الدین (5).

وفای به عهد از نشانه های مردم متدین است.

ص: 128

1- سوره صف ، آیه 3.
2- بحار الانوار، ج21، ص 30.
3- سوره مؤمنون، آیه 8، سوره معارج، آیه 32.
4- سوره اسراء، آیه 34.
5- سفینه البحار، ج 2، ص 975.
- المؤمین أخو المؤمن عینه ودلیله ، لا یخونه و لا یظلمه ولا یغشه ولا یعد عده فیخلقه (1).

مؤمن برادر مؤمن و مانند چشم راهنمای اوست؛ به او خیانت نمی کند، او را فریب نمی دهد، و به او وعده ای نمی دهد که تخلف کند.

- لا تعدن عده لا تثق من نفسک بإنجازها (2) .

چیزی را که یقین به وفای آن ندارید وعده ندهید .

- أداء الأمانه إلی البر والفاجر والوفاء بالعهد للبر والفاجر ، وبر الوالدین برضین کانا أو فاجرین (3).

سه چیز است که خدا به هیچ کس اجازه تخلف از آن را نداده :

1. ادای امانت در مورد هرکس خواه نیکوکار یا بدکار، 2. وفای به عهد درباره هرکس خواه نیکوکار خواه بدکار باشد، 3. نیکی به پدر و مادر خواه نیکوکار باشند یا بدکار.

ای خدا، تو از خودمان به خلف وعده هایمان داناتری ، وای بر رسوایی مان از آنچه که در نامه عملمان به شمار آورده ای ، به حق انوار جمالت که در پرده ها مستور داشته ای بر درماندگان بی طاقتت رحم فرما.

ص: 129

1- اصول کافی، ج 2، ص 166.
2- غرر الحکم، ص607.
3- اصول کافی ، ج 2، ص 192.
ولایت

(انما ولیکم الله و رسوله و الذین امنو) ؛ ولی شما خدا و رسول او و امامانی اند که نماز را برپا می دارند و در رکوع زکات می دهند.

قد تصیبه لکم ولی وإماما ؛ برایتان صاحب اختیار و امام قرار دادم .

علی ولکم، وإمامکم بأمر الله بکم ؛ به امر خدایتان علی ولی و امام شماست.

هو الإمام المبین؛ او پیشوای روشنگر است .

إمام من الله ؛ او از سوی خدا امام است .

موالاته من الله عزوجل؛ ولایت او حکمی است از سوی خدا .

ولا تستکفوا من ولایته ؛ از امامتش نگریزید.

إنی منذر وعلی هاد ؛ من بیم دهنده و علی راهنماست .

المفوض إلیه ؛ اختیار امور جهانیان به او واگذار شده .

إمام فیهم قائمه ؛ امامت در او استوار است.

خدا در قرآن مسلمانان را تشویق به پیروی از ابراهیم می کند؛ زیرا اسوه هلای با ایمان و پاک در پاکسازی روح و فکر و عمل و اخلاق اثر

ص: 130

بسیاری دارد. در سلوک الی الله اسوه وسیله پیشرفت و تعالی است . ولایت و اقتدا به اولیاء الله باعث احیاء برنامه های دینی می شود.

ولایت خدا بر مؤمنان به این معنی است که مؤمنان به خدا وابسته اند و از صفات او الگو می گیرند، کسی که تحت ولایت خدا قرار گیرد از رذائل به فضائل سیر می کند. همچنین برای پیمودن راه تقوا و طهارت بای با صادقان ( اهل بیت ) همراه بود.

در اثر بندگی خدا و انسان کامل شدن ولی خدا بر اعمال زمان شاهد می شود و نفوذ غیبی بر جهان و انسان پیدا می کند و بر قلب و روحها مسلط می شود. ولایت به طور ناپیدا در وجود اثر می کند و نفوس را پرورش می دهد.

داشتن رابطه معنوی با انسانهای کامل باعث تصرف در آدمی شده و براساس ظرفیت هر بشر مشمول عنایات ولی خدا قرار می گیرد و از رذائل به فضائل سیر می کند .

امامت تشریعی چون عصای چوبین است که راهنمای الهی آن را نصب و راهزن بشری آن را غصب می کند. امام علی ع با بینش عارفانه خود می فرماید : اگر حکومت حق مدار نباشد ، باطن آن جز آب بینی بز چیزی نخواهد بود (1). آنچه از خود حضرت علی (علیه السلام) درباره خودش نقل شده این است :

ص: 131

1- نهج البلاغه، خطبه 3.
أنا القرآن الناطق ، ما لله نبا أعظم منی، ما لله آیه أکبر منی (1).

یعنی بزرگترین خبری که در جهان آفرینش مطرح است،

[ملکوت* گامی تارهایی *]

بزرگترین نشان خدایی منم .

هفت چیز به من عطا شد که هیچ کس پیش از من به آنها نرسید : آموزش اسماء ، حکومت بر بندگان ، تفسیر کتاب ، تقسیم درست غنائم بین فرزندان آدم، چیزی از دانش از من جدا نشد مگر آنکه به من آموخته شد، حرفی به من عطا شد که از آن هزار حرف گشوده می شود، به همسرم مصحفی عطا شد که این عطای ویژه ای از طرف خداوند و رسول او بود (2).

خود علی بال از زبان پیامبر و شنید که می گفت : ولایت علی علیه با وحی الهی همسان است (3).

[ملکوت* گامی تارهایی *]

کسی که در همه جهات ولایت مدار باشد گویا در خدمت همه قرآن بوده و همه دستورهای آن را امتثال کرده است. قبول ولایت خلیفه الهی هماره شرط ورود در حصن توحید است.

آنچه که گفته می شود علی ما با حق است و حق با علی ان است (4) یعنی علی منشأ ظهور علوم صائب ، اخلاق و عمل صالح می باشد ؛

ص: 132

1- تفسیر قمی، ج 2، ص 601.
2- بصائر الدرجات، ص 200.
3- الخصال، ص 572.
4- السنه والتاریخ، ج 2، ص 237.

[ملکوت* گامی تارهایی *]

چون علی (علیه السلام) در مقام ظهور و فعل خداست؛ پس بگوییم: علی را غیر از خدا و رسول کسی نشناخت (1).

خلیفه تام الهی یعنی علی بن ابی طالب مظهر علم شهودی خداست و چنین علمی رهبری حکمت حضرت را عهده دار است ، حکمت نشأت گرفته از علم شهودی او زعامت رحمت عام را، رحمت عام علوی غضب وی را بر عهده دارد و از این رو خدوی عدو را تحمل می کند .

تا شرح صدر علوی حاصل نشود تحمل مقام ولایت میسر نمی شود.

خدایا ، درود فرست بر امینهای وحی خدا که در راه انجام فرمان خدا هیچ کوتاهی نکنند و از تعظیم جلال تو غفلت نورزند. درود بر آنانی که برای نزول فرمانت و اتمام وعدههایت آنان را گماشتی. خدایا ، به واسطه آنان درگاه رحمتت را به روی ما باز فرما.

ص: 133

1- ارشاد القلوب، ص 209.
توبه

الأتصرفوا عن المشاهید إلا بتوبه ؛ از زیارتگاه ها جز با توبه برنگردید .