▌♥^^♥▌ وفای به عهد ▌♥^^♥▌

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

وفاي به عهد

﴿یا ایّها الّذین آمنوا أوفوا بالعقود أحلّت لكم بهیمة الانعام الّا مایتلی علیكم غیرمحلّی الصّیدوانتم حرم إنّ الله یحكم ما یرید﴾؛

ای كسانی‌كه ایمان آورده اید،به پیمان‌ها و قراردادها وفا كنید.چهارپایان دامی برای شما حلال شده است، مگر برآنچه بر شما خوانده می‌شود. این در حالی است كه شكار را آنگاه كه محرمید،حلال نمی‌شمارید، بی‌تردید، خداوند هر حكمی بخواهد مقرر می‌دارد.(سوره مائده،آیهٔ 1)

طبق نظرمفسران،سورە «مائده» یا سوره عقود آخرین سوره یا یكی ازآخرین سوره‌هایی است كه بر پیامبرصلی‌الله‌علیه‌وآل� �‌وسلم نازل شد؛یعنی نزدیك به دو یا سه ماه پیش از رحلت رسول گرامی اسلامصلی‌الله‌علیه‌وآله� ��وسلم.بنابراین در آن به خاطر موقعیت ویژه‌اش روی یك سلسله مفاهیم اسلامی تأكید شده است.
خداوند در آیه1این سوره افراد را به وفای عهد و پیمان ملزم می‌كند؛و می‌ فرماید:

﴿یا ایها الذین آمنوا أوفوا بالعقود﴾؛ای كسانی‌كه ایمان آورده اید،به قراردادهای خود پایبند باشید.

به خاطر اهمیت این مسأله و سایر اموری كه در این سوره مطرح شده است،ترجیع بند آیات این سوره«اتقوا الله» است و پیوسته این عبارت تكرار می‌شود تا با سركوب هوای نفس،خرد انسان‌ها را به پایبندی بر قرادادها سوق دهد.

علت تأكید سورهٔ مائده بر وفای به عهد،اهمیت آن به عنوان یك نیاز اساسی در زندگی اجتماعی است.بی‌توجهی به عهد و پیمان‌ها موجب می‌شود كه بذر بی اعتمادی در میان مردم كاشته،در نتیجه جامعه به هرج و مرج دچار شود.

نكته‌ها:
با توجه به این‌كه «العقود» جمعی است كه دارای«ال» است،پس افاده عموم می‌كند و همهٔ عهد و پیمان‌های مردم را شامل می‌شود.بنابراین،طبق این آیهٔ شریف،وفاء به هر عهد و پیمانی واجب است و همهٔ مسلمانان وظیفه دارند كه به قراردادها و پیمان های خود جامه عمل بپوشانند،تفاوتی هم نمی‌كند كه طرف هم پیمان آنها مسلمان باشد یا غیر مسلمان،قرارداد به زمان پیامبرصلی‌الله‌علیه‌وآل� �‌وسلم و ائمه اطهارعلیه‌السلام مربوط بوده یا مثل عقد بیمه،…جدید باشد.

با نگاهی كوتاه به وضعیت كنونی جامعه می توان به این نتیجه رسید كه بیشتر مردم به عهد وپیمان‌های خود پایبند و در واقع،برایشان ارزشی قائل نیستند.از جملهٔ این عهدو پیمان‌ها مهریهٔ زن است كه بسیاری مردها خود را به پرداخت آن مكلّف نمی‌دانند و در میان مردم این سخن رایج شده است كه:«مهریه را چه كسی داده و چه كسی گرفته است؟» با وجود آن كه هنگام جاری شدن صیغهٔ ازدواج، مرد عهد می‌بندد كه مهریهٔ همسر خود را كه مقدار آن معلوم و مشخص شده است،بپردازد،با این طرز تفكر مخالفت خود را با مفاد این آیه اعلام می‌كند.

از دیگر نمونه‌های عهد و پیمان،قول و قراری است كه پدرها و مادرها به فرزندانشان می‌دهند كه مثلاًاگر نمرهٔ خوبی گرفتی فلان چیز را برایت می‌خریم،ولی به دلیل این كه طرف قرارشان بچه است ،آن را نادیده می‌گیرند.

در مورد اهمیت وفایی به عهد و پیمان،احادیث بسیاری از امامان نقل شده است،از جمله:حضرت علیعلیه‌السلام در فرمان خود به مالك اشتر می‌فرماید:
«در میان واجبات الهی هیچ موضوعی همانند وفایی به عهد در میان مردم جهان با وجود تمام اختلافاتی كه دارند،مورد اتفاق نیست.به همین جهت،بت‌پرستان زمان جاهلیت نیز پیمان‌ها را در میان خود محترم می‌شمردند؛زیرا عواقب دردناك پیمان شكنی را دریافته بودند»(نهج البلاغه، نامه ها/ نامه 53)
نمونهٔ دیگر،برخی خرید و فروش‌های میان مردم است كه یكی دو ماه پس از قرارداد،به علت ترقی یا سقوط قیمت و شدت متضرّر شدن یكی از طرفین،شخص تلاش می‌كند به هر وسیله،آن‌را به هم بزند.

قراردادهای میان مردم و حكومت اشاره كرد كه گاهی مردم به این شرایط و قراردادها با حاكم عمل نمی‌كنند و گاهی هم حكومت ها،تنها به اصولی از قانون كه در بردارندهٔ نفع دولت است،عمل می‌كنند و اصول مربوط به حقوق مردم را رها می‌كنند.حال آن كه شرط قرارداد،اجرای تمام اصول و قوانینش بوده است.

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

خداوند بزرگ در قرآن کریم، خود را باوفاترین می شمارد و می فرماید:

«وَ مَنْ أَوْفی بِعَهْدِهِ مِنَ اللّهِ؛ چه کسی به پیمانش پای بندتر از خداست». (توبه: 111)


خداوند منان، کمترین احتمال پیمان شکنی را نسبت به خود قاطعانه مردود می شمارد

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

«فَلَنْ یُخْلِفَ اللّهُ عَهْدَهُ؛ خداوند هرگز پیمان شکنی نمی کند».(بقره: 80)

آن گاه بندگان مؤمن خود را نیز به وفاداری و پای بندی به تعهداتشان فرا می خواند و از نقض عهد و بی وفایی بازمی دارد. خداوند در آیه ای با بیان نشانه های خردمندان حق جو بیش از هر چیز، وفای به عهد و پیمان را گوشزد می کند:

«الَّذینَ یُوفُونَ بِعَهْدِ اللّهِ وَ لا یَنْقُضُونَ الْمیثاقَ؛ آنها کسانی هستند که به عهد الهی وفا می کنند و پیمان را نمی شکنند». (رعد: 20)

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

خداوند حکیم، در آیه دیگری، وفاداری به هر پیمانی را از مؤمنان می خواهد و می فرماید:

«یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ؛ ای کسانی که ایمان آورده اید! به پیمان ها وفا کنید». (مائده: 1)


رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم نیز وفای به عهد را از شرایط اساسی ایمان می داند

و حضرت امیر علیه السلام نیز در فرمان خود به مالک اشتر، به اهمیت این مسئله در اسلام و جاهلیت اشاره می کند و آن را مهم ترین و عمومی ترین قانون اجتماع می شمارد:


اگر با دشمنی پیمانی بستی تا او را در پوشش پناه خویش بگیری، به پیمان خویش وفادار بمان و ذمه ات را با امانت کامل پاس دار و جان خود را سپر عهد و پیمان خویش قرار ده

که در میان واجبات الهی، هیچ موضوعی همانند وفای به عهد در میان مردم جهان، با تمام اختلافاتی که با هم دارند، مورد اتفاق عمومی نیست.

تا آنجا که مشرکان نیز پیش از مسلمانان در روابط خود بدان پای بند بودند؛ زیرا از پی آمدهای پیمان شکنی خاطرات تلخی داشتند.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

قرآن مجید، دستور می دهد تا به عهد و پیمان خود پیوسته وفادار باشیم و بدانیم که در برابر خدا مسئولیم. همو می فرماید:

وَ بِعَهْدِ اللّهِ أَوْفُوا ذلِکُمْ وَصّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ. (انعام: 152)


به عهد الهی وفا کنید. این چیزی است که خداوند شما را به آن سفارش کرده است تا متذکر شوید.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

وَ أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ کانَ مَسْوءُلاً. (اسراء: 34)


به پیمان های خود وفادار باشید زیرا از پیمان ها سؤال خواهد شد.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

و در آیه دیگری هم آمده است:

«وَ الَّذینَ هُمْ ِلأَماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ؛ آنان (مؤمنین) به امانت و عهد و پیمان خود وفادارند». (مؤمنون: 8)


این سه آیه جایگاه پیمان را در قرآن روشن می سازد و اهمیت ویژه آن را بیان می کند.


نادیده گرفتن پیمان ها، جز خودخواهی و بی اعتنایی به حقوق دیگران و سبک شمردن شخصیت آنها علتی ندارد و افراد خودخواه و پیمان شکن از دید

پیامبر اکرم نکوهش شده اند. چنان که ایشان فرموده است: «لا دینَ، لِمَن لا عهدَ له؛ آن کس که به پیمان خود وفادار نیست، مسلمان نیست».