صفحه 5 از 5 نخستنخست 12345
نمایش نتایج: از شماره 41 تا 49 , از مجموع 49

موضوع: بازی کودک در اسلام : بررسی پی آمدهای تربیتی اسباب بازی کودکان

جهت مشاهده مطالب کارشناسان و کاربران در این موضوع کلیک کنید    محبوب کن - فیس نما
  1. Top | #41

    عنوان کاربر
    عضو ثابت
    تاریخ عضویت
    October 2020
    شماره عضویت
    13875
    نوشته
    805
    صلوات
    1000
    دلنوشته
    2
    صلی الله علیک یا مولانا یا صاحب الزمان (عج)
    تشکر
    176
    مورد تشکر
    401 در 106
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض


    ه) بازی های آموزشی
    (1)عده ای از صاحب نظران، بازی را خارج از زمینه تعلیم و تربیت در نظر گرفته اند، در حالی که اندیشمندانی چون فروبل، دکرولی و مونته سوری به جنبه آموزشی بازی نیز توجه جدّی داشته و بر اهمیّت آن تأکید کرده اند. توجه به نقش بازی در آموزش کودکان به پیدایش بازی هایی انجامیده که بازی های آموزشی نامیده می شوند. در این رویکرد، هرگاه بازی وسیله کسب لذت و انجام فعالیت برای کودک باشد، «بازی» نامیده می شود، ولی هرگاه بازی برای رسیدن به هدف آموزشی و بر اساس برنامه از پیش تعیین شده اجرا شود، «بازی آموزشی» نامیده می شود.
    بازی های آموزشی برای تمامی کودکان و نوجوانان در مقاطع سنّی مختلف مهم اند، ولی برای کودکان دوره آمادگی و دبستان اهمیت ویژه ای دارند. در این سنّ، کودکان علاقه ای به یادگیری و حفظ مطالب درسی ندارند. در گذشته، والدین و مربیان می کوشیدند به هر طریقی کودکان را به یادگیری و حفظ مطالب و موضوع های درسی و مذهبی وادار کنند، ولی تحقیقات اخیر روان شناسان نشان می دهد که کودکان در این سن آمادگی و توانایی لازم را برای یادگیری این گونه موضوع های خشک و انتزاعی ندارند. پیاژه بیشترین تحقیقات را در این زمینه انجام داده و مراحل رشد شناختی کودکان را بازشناسی کرده است.(2) وی می گوید که بهترین راه تربیت و
    ص: 46
    ________________________________________
    1- . Instructional Games
    2- نک: ساندرا آنسلمو، رشد در دوره اولیه کودکی، علی آخشینی، آستان قدس رضوی، 1379، چاپ اول، فصل 7.
    آموزش اخلاق به کودکان، بازی است.
    امضاء



  2. آیه های انتظار

    آیه های انتظار


    لیست موضوعات تصادفی این انجمن

     

  3. Top | #42

    عنوان کاربر
    عضو ثابت
    تاریخ عضویت
    October 2020
    شماره عضویت
    13875
    نوشته
    805
    صلوات
    1000
    دلنوشته
    2
    صلی الله علیک یا مولانا یا صاحب الزمان (عج)
    تشکر
    176
    مورد تشکر
    401 در 106
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض

    یافته های روان شناسان باعث شد که در مهدکودک ها و کلاس های ابتدایی ازاین روش استفاده شود. در ایران نیز این روش تا حدودی در مهدکودک ها و پیش دبستانی ها اعمال می شود. آموزش مفاهیم دینی، اسامی معصومین (ع) و اطلاعات عمومی و بهداشتی در قالب شعر و همراه با ورزش و بازی، نمونه هایی از این گونه اند. حتی حفظ قرآن با استفاده از زبان اشاره نیز در این قالب می گنجد و علت اصلی آنکه کودکان با استفاده ازاین روش به راحتی می توانند قرآن را حفظ کنند، سبک ساده و جذّاب بودن آن است. کودکان در واقع از دید بازی به آن می نگرند.
    امضاء


  4. Top | #43

    عنوان کاربر
    عضو ثابت
    تاریخ عضویت
    October 2020
    شماره عضویت
    13875
    نوشته
    805
    صلوات
    1000
    دلنوشته
    2
    صلی الله علیک یا مولانا یا صاحب الزمان (عج)
    تشکر
    176
    مورد تشکر
    401 در 106
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض


    و) شلوغ بازی
    (1)یکی از انواع بازی های کودکان که بزرگ ترها دلِ خوشی از آن ندارند، «شلوغ بازی» است. در این نوع بازی، بچه ها رفتارهایی این چنین دارند: دعوا کردن، دنبال کردن، کشتی گرفتن، کش رفتن پول و اسباب بازی، گرفتن و هُل دادن و... .
    شلوغ بازی از اوایل کودکی تا اواسط آن سیر صعودی دارد و در یازده سالگی به اوج خود می رسد. سپس تا حدّ زیادی کاهش می یابد. باید گفت پسرها بیش از دخترها شلوغ بازی می کنند. بزرگ ترها به طور معمول چون از مجروح شدن کسی یا شکستن چیزی می هراسند، از این نوع بازی جلوگیری می کنند. آنها از این می ترسند که بچه ها واقعا دعوا کنند یا به رفتارهای ضداجتماعی و پرخاشگرانه عادت کنند، ولی باید توجه کرد که شلوغ بازی، با پرخاشگری تفاوت دارد. در شلوغ بازی، اثری از بگومگو نیست، در حالی
    ص: 47
    ________________________________________
    1- . Rough - and - Tumble Play
    که در پرخاشگری بگومگو وجود دارد به ویژه بر سر وسائل و اسباب بازی. کودکان در شلوغ بازی نقش های خود را عوض می کنند، در حالی که در پرخاشگری چنین نیست. کودکان در پایان شلوغ بازی از هم جدا نمی شوند و از یکدیگر قهر نمی کنند، ولی در پرخاشگری شرایط برعکس است.
    اخیرا روان شناسان گفته اند پدر و مادرها باید بیش از پیش شلوغ بازی کودکان را تحمل کنند. به نظر برخی از صاحب نظران، شلوغ بازی در کنار تمرین مهارت های فیزیکی و ایجاد نشاط و سرزندگی، می تواند مهارت ها و توانایی های اجتماعی کودکان را افزایش دهد. (1)
    امضاء


  5. Top | #44

    عنوان کاربر
    عضو ثابت
    تاریخ عضویت
    October 2020
    شماره عضویت
    13875
    نوشته
    805
    صلوات
    1000
    دلنوشته
    2
    صلی الله علیک یا مولانا یا صاحب الزمان (عج)
    تشکر
    176
    مورد تشکر
    401 در 106
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض


    ز) بازی های الکترونیکی
    نوع دیگری از بازی که از چندی پیش به آن توجه شده و شمار زیادی از کودکان و نوجوانان بیشترین اوقات خود را با آن سپری می کنند، بازی های الکترونیکی است. منظور از بازی های الکترونیکی، بازی هایی است که با استفاده از وسائل الکترونیکی انجام می شود، وسائلی مانند: آتاری، سگا، و... که قابل استفاده به وسیله تلویزیون و در دسترس بیشتر خانواده هاست.
    در بازی های الکترونیکی، فرصت شناسایی رنگ ها، اندازه ها، تناسب، قوه تخیل و رشد شناختی وجود دارد؛ نتیجه ای که از هر نوع بازی انتظار می رود. البته این گونه بازی ها در صورتی که وقت زیادی از کودک را به خود اختصاص دهد، موقعیت و فرصت کشف دنیای واقعی را از کودک می گیرد و کودک برداشت نادرستی از آنچه در صفحه رایانه و دنیای بازی وجود دارد،
    ص: 48
    ________________________________________
    1- . Humphreys, A.P and Smith, P.K (1984). Rough and tumble Friendship and dominace in school children.Evidence for Continuity and change with age in middle childhood. child Development, 58 P 201-212
    به دنیای حقیقی نسبت خواهد داد. افزون برآن، از نظر محتوایی نیز این نوع بازی می تواند پی آمدهای منفی داشته باشد.
    ص: 49
    امضاء


  6. Top | #45

    عنوان کاربر
    عضو ثابت
    تاریخ عضویت
    October 2020
    شماره عضویت
    13875
    نوشته
    805
    صلوات
    1000
    دلنوشته
    2
    صلی الله علیک یا مولانا یا صاحب الزمان (عج)
    تشکر
    176
    مورد تشکر
    401 در 106
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض

    فصل دوم: نقش و کارکردهای بازی و اسباب بازی
    1. اهمیت بازی در دوران اولیه کودکی
    اشاره
    بازی، یکی از مهم ترین عواملی است که بر روحیه و شخصیت کودک اثر می گذارد و بخش جدایی ناپذیری از زندگی وی به شمار می رود. روان شناسان و جامعه شناسان براین باورند که بازی در سال های اولیه بسیار حیاتی است. بازی به جز پدیدآوردن تفریح و شادی، برای رشد جسمی و روان شناختی کودک اهمیت ویژه ای دارد. بوسیله بازی، کودک راه های برخورد و تعامل با محیط پیرامون خود را فرا می گیرد و مهارت های اجتماعی و زبانی را کسب می کند. بازی فرصت هایی برای «ابراز خود» (1)و خلاقیت در کودک فراهم می کند و نیز راهی برای تخلیه هیجان ها و انرژی اضافی است. کودک از طریق بازی با فرهنگ جامعه خویش آشنا می شود، هنجارها و ارزش های اجتماعی را درونی می کند و در نهایت نقش های اجتماعی را می پذیرد.
    امروزه اهمیت بازی در دوران کودکی با پژوهش های گسترده ای به طور کامل تأیید شده است. اگر کودک را به ماهی تشبیه کنیم، بازی همانند آب زلالی است که کودک در آن شناور است. پس بازی برای کودک همان زندگی است. شور زندگی را باید همیشه در میان کودکان و کودکان را همواره باید در حال بازی جست وجو کرد. چنانچه کودکی را از بازی محروم کنند، کودکی کودک، موجودیت و سلامت کودک و آینده کودک را از
    ص: 50
    ________________________________________
    1- Self Expression
    او ستانده اند. دنیای بدون بازی، از نظر کودک زندانی بیش نیست.
    امضاء


  7. Top | #46

    عنوان کاربر
    عضو ثابت
    تاریخ عضویت
    October 2020
    شماره عضویت
    13875
    نوشته
    805
    صلوات
    1000
    دلنوشته
    2
    صلی الله علیک یا مولانا یا صاحب الزمان (عج)
    تشکر
    176
    مورد تشکر
    401 در 106
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض


    الف) بازی؛ یک نیاز
    با توجه به جنبه های وسیعی که در بازی نهفته است، روان شناسانی چون پیاژه و مونته سوری بر اهمیت بازی و تأثیر آن در رشد شناختی، اجتماعی و روانی _ حرکتی کودک تأکید کرده و آن را یک نیاز اساسی در دوران کودکی دانسته اند. آندره پاسیک، یکی دیگر از روان شناسان کودک تصریح کرده است که کودک در سنین خیلی پایین به بازی نیاز دارد. نگاه کردن، مکیدن، جویدن، هُل دادن و کشیدن اشیا از بازی های مورد علاقه کودک در این سن است و همه چیزهایی که در دسترس اوست، به وسیله ای برای بازی تبدیل می شوند. (1)
    آلفرد آدلر نیز بازی را یک نیاز می داند و معتقد است که هرگز نباید بازی ها را روشی برای اتلاف وقت دانست.(2)
    امضاء


  8. Top | #47

    عنوان کاربر
    عضو ثابت
    تاریخ عضویت
    October 2020
    شماره عضویت
    13875
    نوشته
    805
    صلوات
    1000
    دلنوشته
    2
    صلی الله علیک یا مولانا یا صاحب الزمان (عج)
    تشکر
    176
    مورد تشکر
    401 در 106
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض


    ب) بازی در دستگاه نیازهای «موری»
    تلاش برای رسمی ساختن یک نظریه شخصیت از حیث نیازها و انگیزه ها و گنجاندن بازی به صورت یک نیاز مهم و بنیادین، تلاشی بود که از سوی اچ. موری (1938 _ 1962) به عمل آمد.
    موری نیاز را فشار درونی جهت داری تعریف می کند که تعیین می کند،
    ص: 51
    ________________________________________
    1- آندره پاسبک، کودک راهنمای عملی برای والدین و مربیان، ساعد زمان، تهران، انتشارات ققنوس، 1372، چاپ دوم، صص 114 _ 118.
    2- فخرالسادات قریشی راد، اولین کتاب کودک در بازی درمانی، تبریز، انتشارات احرار، 1376، چاپ اول، ص 9.
    افراد چگونه به دنبال اشیا یا موقعیت های گوناگون در محیط هستند یا چگونه به آنها پاسخ می دهند.
    موری و همکارانش فهرست جامعی از نیازهای انسان تهیه کردند. او این کار را با تمایز بین دو مجموعه از این نیازها آغاز کرد. نیازهای اولیه که جنبه فیزیولوژیک دارند و نیازهای ثانویه که جنبه روان شناختی و عاطفی دارند. بیشتر نیازهایی که در دستگاه موری نیازهای اولیه نامیده می شوند، به نسبت آشکارند، مانند نیاز به چیزهایی مانند هوا، غذا، آب و...، ولی نیازهای دیگری نیز وجود دارند که بیشترین توجه روان شناسان شخصیت را به خود جلب کرده اند. موری از 24 نیاز روان شناختی نام برده است که زیربنای بخش زیادی از رفتار انسان را تشکیل می دهند. در فهرست نیازهای موری، بازی نیز یک نیاز مهم، به ویژه در دوران کودکی معرفی شده است. (1)
    امضاء


  9. Top | #48

    عنوان کاربر
    عضو ثابت
    تاریخ عضویت
    October 2020
    شماره عضویت
    13875
    نوشته
    805
    صلوات
    1000
    دلنوشته
    2
    صلی الله علیک یا مولانا یا صاحب الزمان (عج)
    تشکر
    176
    مورد تشکر
    401 در 106
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض


    2. نقش بازی در ارضای نیازهای روانی کودک
    اشاره
    بازی، بسیاری از نیازهای اساسی و زیربنایی کودک را ارضا می کند. بنابراین، توجه و درک بازی کودکان برابر است با توجه و درک نیازهای اساسی کودکان و بی توجهی به آن مساوی است با نادیده گرفتن نیازهای آنان. ازاین رو، توجه به بازی کودکان باید در اولویت برنامه های تربیتی و فرهنگی نهادهای مسئول باشد. در این جا، چگونگی نقش بازی در ارضای نیازهای روانی کودکان را بررسی می کنیم.
    ص: 52
    ________________________________________
    1- چارلز اِس کارور، مایکل اف شی یر، نظریه های شخصیت، احمد رضوانی، مشهد، آستان قدس رضوی، 1375، چاپ اول، ص 190.
    امضاء


  10. Top | #49

    عنوان کاربر
    عضو ثابت
    تاریخ عضویت
    October 2020
    شماره عضویت
    13875
    نوشته
    805
    صلوات
    1000
    دلنوشته
    2
    صلی الله علیک یا مولانا یا صاحب الزمان (عج)
    تشکر
    176
    مورد تشکر
    401 در 106
    دریافت
    0
    آپلود
    0

    پیش فرض


    الف) نیاز به تخلیه انرژی
    کودک سرشار از انرژی است و نیاز دارد که این انرژی ها را به شکلی از خود بروز دهد. وقتی در محیط زندگی کودک، زمینه های مثبت و سازنده ای وجود نداشته باشد، این انرژی ها باعث بی قراری و بیش فعّالی ناهنجار در کودک می شود، ولی اگر از این انرژی ها به گونه ای مثبت و سازنده استفاده شود، وجود کودک مانند یک ژنراتور فعّال، شروع به بازتوانی و تولید دوباره انرژی می کند. به همین دلیل، فروید، بازی را «فعّالیت تخلیه ای» (1)می داند که کودکان را با موقعیت ها و شرایط دشوار روبه رو می کند. کودک با موقعیت های خیالی که در بازی دارد، به قالب بزرگسالان در می آید، به تجربه هایی دست می یابد و از آن طریق می تواند در برابر واقعیت ها ایستادگی کند. اگر زمینه بازی به صورت مناسب برای کودک فراهم و به او فرصت داده شود تا انرژی های جسمی و روانی خود را در بازی بروز دهد، خلاّقیت و پویایی رفتار کودک رشد خواهد کرد.
    ایوداور، در کتاب «آموزش آرامش به کودکان» درباره انرژی های کودک و ضرورت تخلیه سالم آن در بازی می نویسد:
    کودک سرشار از انرژی است. این انرژی در صورتی که امکان بروز یابد و به صورت سالم و سازنده در قالب بازی جهت داده شود، خلاّقیتی فوق العاده در کودک به وجود می آید، ولی اگر مورد سانسور شدید والدین و یا مدرسه گردد، انرژی های سرکوب شده در ناهشیار کودک انباشته می شود و هنگامی که فشارهای حاصل از آن غیرقابل تحمل گردند، باعث ایجاد تنش و اضطراب گردیده و به صورت رفتارهای
    ص: 53
    ________________________________________
    1- . Catharsis
    ناهنجاری چون پرخاشگری، فریاد، اشک ریختن و شکستن اشیا بروز می یابد. در برخی موارد کودک با جسمی کردن ناراحتی خود، آن را به صورت اختلالات جسمی نظیر شب ادراری، اگزما و... از خود بروز می دهد. (1)
    ب) نیاز به دانستن
    کودکان از طریق بازی، نه تنها مهارت های حرکتی را می آموزند، بلکه در فرایند بازی زمینه ای فراهم می شود تا بتوانند درباره جهان پیرامونشان بیندیشند و آن را درک کنند. نیاز به دانستن و درک دنیای پیرامون حتی از نخستین روزهای زندگی در کودک وجود دارد. یافته های جدید نشان می دهد که نوزادان فعّالانه در پی شناختن و درک محیط اطراف خود هستند. آنان موجودات منفعلی نیستند و منتظر نمی مانند تا دیگران آنان را وادار به فعالیت و کار ذهنی کنند. با بررسی فیلم هایی که از نوزادان گرفته شده، معلوم می شود که وقتی نوزادی را در اتاق تاریکی رها کنیم چشم هایش را باز می کند و به دنبال سایه های کم رنگ و لبه اشیا می گردد.(2) روان شناسان از این پژوهش ها نتیجه گرفته اند که نیاز به دانستن، حتی از نخستین روزهای زندگی، در کودک وجود دارد و یکی از اهداف کودک، زمانی که سرگرم فعالیت، کنجکاوی در محیط و بازی است، ارضای همین نیاز به دانستن است. پیاژه بر اهمیت بازی همانند فرصتی برای کودکان برای ارضای نیاز به
    ص: 54
    ________________________________________
    1- ایوداور، آموزش آرامش به کودکان، زهرا وثوق، تهران، شرکت انتشارات چاپخش، 1370، چ اول، صص 12 و 13.
    2- پاول هنری، ماسن و همکاران، رشد و شخصیت کودک، مهشید یاسایی، تهران، نشر مرکز، 1376، چاپ یازدهم، صص 106 و 107.
    دانستن و وارد ساختن اطلاعات جدید در چارچوب دانسته های موجودشان تأکید می کند. (1)
    بازی به کودک کمک می کند تا دنیایی را که در آن زندگی می کند، بشناسد. کودک هنگام بازی درباره خودش، دیگران و رابطه اش با آنها چیزهای بسیاری می آموزد و با رمز و راز زندگی آشنا می شود. یکی از روان شناسان در مقاله ای با نام «قدرت شگفت انگیز بازی» درباره نقش بازی در برطرف کردن نیاز کودک به دانستن چنین می نویسد:
    بازی واژه شگفت انگیز و پر رمز و رازی است، بازی جوهر زندگی و پنجره ای به دنیای کودک است. در بازی، کودکان استقلال دارند، نظر می دهند، مشکلات خویش را حلّ می کنند و نتایج را مورد بررسی و رسیدگی قرار می دهند. در بازی، کودک تصمیم می گیرد که در چه وقت، چه مدّت و با چه کسی بازی کند و خود اوست که زندگی را به گونه ای دلخواه و به دور از هرگونه فشار خارجی طرح ریزی می کند و شرایط جدیدی را به گونه ای که دوست دارد پی می ریزد. بازی مؤثرترین و پرمعناترین راه یادگیری کودکان است. در هنگام بازی کودکان فکر می کنند، برنامه ریزی می کنند، راه های تازه ای کشف می نمایند و همان طور که از قوای بدنی خود استفاده می برند، قوای فکری خود را نیز به کار می اندازند و در تمام مدت بازی، در یک محیط ثمربخش به تجربه می پردازند. (2)
    ج) نیاز به کنجکاوی و جست وجو در محیط
    کودک خردسال اشتیاق شدیدی به کنجکاوی و کاوش دارد و آن گاه که
    ص: 55
    ________________________________________
    1- . رشد در دوره اولیه کودکی، ص 406.
    2- احمد شریفان، قدرت شگفت انگیز بازی، تهران، آموزش و تربیت تکنولوژی آموزشی، ص 34.
    بتواند هرچه را که در اطرافش می گذرد ادراک کند، تجربه جدید جالبی می اندوزد. او هریک از نخستین توانایی های خود را چنین می آموزد. همین که علاقه به کاوش های تازه در کودک ظاهر شد، منبع انگیزشی مهمی برای کاوش بیشتر و دست کاری محیط می شود. کودک در بازی مسائل مبهمی را جست وجو می کند و می کوشد از هر چیز سر در بیاورد. تا اندازه ای که به صورت واقعی امکان پذیر است، کنجکاوی کودک درباره پدیده های واقعی است، ولی در مواردی که نمی تواند به صورت واقعی مسائل را کشف و یا آزمون و خطا کند، واقعیت را به دنیای بازی های خود می برد و دنیای خود را گسترش می دهد. کودکان در این گسترش دنیای خویش از طریق بازی کنجکاوی های خاص خود را ارضا می کنند. برای نمونه، اینکه اگر دکتر باشد چه می کند؟ یا اگر پدر و مادر باشد با فرزندان خود چگونه رفتار می کند؟ دنیای بازی به کودک این اجازه را می دهد تا بدون واهمه از بزرگترها، یک آدم بزرگ شود و مسائل را از روی کنجکاوی تجربه کند. در این فضا کودک مالک زمان و مکان و شخص می شود و همین تملک به او اجازه می دهد تا هر پوششی را از روی پدیده ها کنار زند و آن گونه که می خواهد درباره اشیا و اشخاص کنجکاوی کند. پپلر ورس (1981) و روبین و همکاران (1983) در پژوهش های متعدد درباره کودکان به این نتیجه رسیده اند که بازی به آنان اجازه می دهد تا محیط خود را کاوش کنند؛ درباره اشیا چیزی بیاموزند و مسائل را حل کنند.(1)
    ص: 56
    ________________________________________
    1- ای. میویس هیترینگتون، روان شناسی کودک از دیدگاه معاصر، جواد طهوریان و دیگران، مشهد، آستان قدس رضوی، 1373، چاپ اول، ج 2، ص 188.
    د) نیاز به کسب تجربه های جدید
    تجربه های جدید، شرط لازم تحول روانی است. بی درنگ پس از تولد، وظایفی مناسب با هر مرحله خاص از تحول کودک به او ارائه می شود و تسلط یافتن کودک بر آنها به نوبه خود، مبنای گام بعدی را به سوی پیشرفت های دشوارتر فراهم می کند. برای نمونه، پس از آنکه کودک در دست گرفتن و نگه داشتن اشیا را آموخت، یاد می گیرد که خودش غذا بخورد.
    اگر فرصت بازی و فراگیری تجربه های جدید از کودک گرفته شود، او نمی تواند چیزی بیاموزد. برای نمونه، در محیطی که زمینه بازی برای کودک فراهم نیست و وسائل بازی مناسب را در اختیار ندارد، کودک نمی تواند تجارب جدیدی را بیاموزد. بازی، کودک را قادر می سازد تا یکی از مهم ترین نیازهای سال های نخستین زندگی؛ یعنی تجربه های جدید را که ماهیت اساسی دارند، برآورده کند. درست همان طوری که رژیم غذایی مناسب برای رشد طبیعی جسم ضروری است، تجربه های جدید نیز برای رشد روانی کودک حیاتی اند و این تجربه ها در دوران کودکی به وسیله بازی به دست آیند.
    ه) بازی و رشد خودپنداره
    (1)بازی باعث می شود که کودک از خود بیرون بیاید و خود را از دید دیگران نگاه کند. بدین ترتیب، کودک به خودپنداره اش شکل می دهد. به باور روان شناسان بازی بهترین راه برای کودک و شناخت کودک از خود و
    ص: 57
    ________________________________________
    1- . Self Consept
    شکل گیری خودپنداره در سال های کودکی است. منظور از خودپنداره مجموعه افکار، احساسات و نگرش هایی است که هرکس درباره خود پرورش می دهد. «خویشتن پنداری»، یعنی آگاهی هر شخص از خود به عنوان فردی متمایز، قادر برای فکر کردن و کاری انجام دادن. نخستین مرحله رشد خویشتن پنداری، کودک را به این آگاهی می رساند که متمایز از دیگران است. به عقیده لوییس و بروکس _ گیون، این آگاهی براساس کنش متقابل بین کودک و محیط در فرایند بازی به دست می آید. (1)
    دامون و هارت (1982) در پژوهش های خود بر روی کودکان، به این نتیجه دست یافته اند که خودپنداره کودکان در اوایل کودکی بر عوامل بیرونی مانند ویژگی های جسمی، وسائل و متعلقات و توانایی هایی چون خوب بازی کردن استوار است. (2)
    در دوره پیش دبستانی، کودک، خویشتن پنداری خود را تنها در دورنمای جسمی درک می کند؛ قسمت های مختلف بدن و ویژگی های آنها! «من چشمان آبی دارم» و فعالیت های بدنی: «من می توانم بازی کنم»؛ «من اسباب بازی جدیدی دارم که می توانم با آن برج بلندی بسازم.» بازی سبب می شود که کودک درباره خود، مطالب و موضوع هایی را بفهمد و به ویژگی ها و توانایی های خود آگاه شود.
    کودکان در این مرحله، هنگام توصیف خودشان، به توانایی ها و نقش هایی
    ص: 58
    ________________________________________
    1- جیمز دبلیو وندرزندن، روان شناسی رشد، حمزه گنجی، تهران، بعثت، 1376، چاپ اول، ص 171.
    2- پاول. اس کاپلان، روان شناسی رشد، مهرداد فیروزبخت، تهران، موسسه خدمات فرهنگی رسا، 1381، چاپ اول، ص 682.
    که در بازی کشف کرده یا به دست آورده اند، اشاره می کنند. در واقع، برداشت کودکان از خودشان به قدری به بازی و اسباب بازی وابسته است که زمان زیادی را صرف دفاع کردن از حقوقشان بر اسباب بازی می کنند.
    پژوهش ها نشان می دهد که تلاش های اولیه کودک برای تملک اسباب بازی، به جای اینکه علامت خودخواهی در کودک باشد، نشانه پرورش خودمداری(1) است که در راستای روشن کردن مرزهایی میان خود و دیگران، یعنی خودپنداره صورت می گیرد.
    بنابراین، بازی و اسباب بازی در شکل گیری خودپنداره نقش اساسی دارد و می توان با رعایت اصول راهبردی در بازی کودکان از آن به عنوان عامل مهم در پرورش و ایجاد خودپنداره مثبت بهره گرفت.(2)
    حال اگر والدین می خواهند کودک آنها خودپنداره و درک خوبی از خود داشته باشند، باید بازی کودکان را جدّی بگیرند. اگر محیط مناسب برای بازی کودک فراهم شود و با وی طوری برخورد کنیم که خود را مهم، ارزشمند، دوست داشتنی، زیبا و مهربان احساس کند، این گونه خواهد شد و اگر برعکس، کودک به هنگام بازی احساس کند که ناتوان و زشت است و شایسته محبت از سوی دیگران نیست، خودپنداره منفی در ناخودآگاهش پی ریزی می شود.
    ص: 59
    ________________________________________
    1- Selfhood
    2- جک کانفیلد، هارولد کلیوولز، افزایش خودپنداره دانش آموزان در مدارس، سوسن سیف، تهران، دانشگاه الزهرا علیهاالسلام، چاپ اول، صص 13 _ 53.
    3. نقش بازی در افزایش سطح حرمت خود (عزت نفس) کودک
    «حرمت خود»(1) میزان ارزش یابی و قضاوتی است که هر فرد از خود و درباره توانایی های خویشتن دارد. به اعتقاد روان شناسان، هیچ حکم ارزشی برای انسان، مهم تر از داوری او در مورد خویشتن نیست و ارزش یابی شخصی از خویشتن، قطعی ترین عامل در روند تحوّل روانی او به شمار می آید.(2) کسی که خود را مفید، کارآمد و ارزشمند بداند و از حرمت خود بالایی برخوردار باشد، سلامت روانی بیشتری دارد و در برابر استرس ها، مشکلات روانی، رخدادها و حوادث طبیعی توان مقابله بیشتری خواهد داشت، و این امر در دوران کودکی از طریق بازی و تعامل و ارتباط با دیگر کودکان حاصل می شود. (3)
    کتز (1993) در بررسی عوامل افزایش دهنده حرمت خود، در میان کودکان مشخص کرد که بازی کودکان به دلیل ایجاد روابط اجتماعی سازنده و رشد مفهوم «خود» (4)به افزایش حرمت خود در کودکان می انجامد.(5) هنگام بازی، کودکان فرصت هایی برای ابراز شایستگی های خود به دست می آورند. برای نمونه، در بازی وانمود سازی، کودکان می توانند نقش های گوناگونی را
    ص: 60
    ________________________________________
    1- Self - Esteem
    2- ناتانیل براندن، روان شناسی حرمت نفس، جمال هاشمی، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1376، چاپ اول، ص 161.
    3- . محمدصادق شجاعی، رابطه توکل به خدا با حرمت خود، رساله کارشناسی ارشد روان شناسی بالینی، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه الله، 1382.
    4- . Self
    5- حمید کمرزرین، عروسک و تربیت، تربیت، سال چهاردهم، ش 7، فروردین 1378، ص 34.
    بپذیرند و توانایی های خود را به نمایش بگذارند. این فعالیت ها، هم از سوی گروه و والدین ستایش می شوند و هم در خود فرد، نگرش مثبت و خوش بینانه ای به توانایی ها و شایستگی هایش پدید می آید و این دقیقا همان حرمت خود است.
    هرچند بازی و کار کردن کودک با اسباب بازی در افزایش سطح حرمت خود وی مؤثر است، در این میان نقش والدین را هرگز نمی توان نادیده گرفت. والدین با تشویق کودکان به بازی و فراهم کردن زمینه مناسب، می توانند حرمت خود مثبت را در کودکان تقویت کنند. در حالی که این تأثیرپذیری بدون دخالت و نقش والدین ممکن است در برخی موارد جنبه منفی به خود بگیرد. امّا به هر حال، اصل تأثیرگذاری بازی و اسباب بازی در سطح حرمت خود کودک، امری است مسلّم و انکارناپذیر.
    برای نمونه، ممکن است این پرسش برای کودک مطرح شود: که «چرا من مثل دوستم نمی توانم بازی کنم؟»، «چرا من مثل عروسکم زیبا نیستم و یا موهایم زرد و چشم هایم آبی نیست؟» چنین احساسی اگر از سوی والدین اصلاح و هدایت نشود، باعث کاهش حرمت خود در کودکان خواهد شد.
    4. کارکردهای تعاملی بازی و اسباب بازی
    اشاره
    یکی از کارکردهای اصلی بازی و اسباب بازی، ایجاد تعامل و رابطه با دیگران، دنیای اطراف و جنبه های وجود خویشتن است. کودک از طریق بازی با دیگران، تعامل و داد و ستد می کند. به ویژه آنکه کودک در مرحله جاندارپنداری، همه اشیا را موجودات زنده و جاندار پنداشته و با اسباب بازی هایش مانند انسان تعامل و گفت وگو می کند. ساعت ها با
    ص: 61
    اسباب بازی اش صحبت و درد دل و گاهی هم تنبیه اش می کند. بازی زمینه ارتباط با دیگران را فراهم می سازد و در برخی موارد، کودک در دو نقش بازی می کند. تمامی این موارد نشان دهنده نقش تعاملی بازی و اسباب بازی است.
    الف) بازی؛ زبان کودکی
    هر چند زبان در بزرگسالی بهترین وسیله ارتباطی و بیان خواسته ها و مطالب شخص به شمار می آید، در کودکی این کارایی را ندارد؛ زیرا رشد زبان آرام آرام و در طی چندین سال تحقق می یابد، در حالی که نیازهای کودک زودتر از آن وجود دارد و باید به گونه ای ابراز شود. معمولاً کودک اولین کلمات را در حول وحوش اولین تولدش می گوید. اولین کلمات کودک یک یا دو هجایی است و به طور متوسط، کودک تا 28 ماهگی 50 کلمه به کار می برد. از سوی دیگر، کودک بیشتر به عمل کردن علاقه دارد تا سخن گفتن. بنابراین، رشد زبان در کودک ماه ها پس از بازی است و گنجینه لغات کودک بسیار محدود است. برای اینکه مقصود و منظور کودکان را به طور کامل درک کنیم، لازم است اوضاع و احوال و زمینه ای را که کودک در آن منظورش را بیان می کند در نظر داشته باشیم. مشاهدات فراوان، گویای این واقعیت است که انتخاب بازی با تمایلات و خواسته های کودکی بستگی دارد. کودک ضمن بازی، تجارب روزمرّه خود را از اطرافیان و نیز حوادث غیرعادی و تازه ای که برایش اتفاق افتاده منعکس می سازد. اریکسون، بازی را به منزله صحبت کردن به صورت مبهم می داند.(1) همچنان که بزرگ ترها با
    ص: 62
    ________________________________________
    1- اولین کتاب کودک در بازی درمانی، ص 19.
    کلام و جملات، مفاهیم و منظور خود را بیان می کنند، کودکان این کار را با استفاده از بازی انجام می دهند. بنابراین، بازی زبان کودک است. خانم ویرجینا آکسلین (1)در مقدمه کتاب «بازی درمانی» می نویسد: «بازی وسیله طبیعی کودک برای بیان خود و فرصتی است که به کودک داده می شود تا احساسات، خواسته ها و مسائل خود را از طریق آن بیان کند. درست مانند آنکه بزرگسالان مسائل و مشکلات خود را از طریق صحبت کردن و کلام بیان می نمایند.» ازاین رو، پیاژه معتقد است که «بازی مانند زبان یک ابزار است برای تحول فکر کودک». (2)
    لیبرمن نیز در رابطه با توانایی های فردی و بازی کودک تحقیقات بسیاری کرده و به این نتیجه رسیده است که با فراهم آوردن فرصت های مناسب برای بازی کودکان می توان قدرت خلاّقیت آنها را شکوفا کرد. دلیل این امر می تواند علاقه کودک به بیان خواسته های خود از طریق بازی باشد؛ او از طریق بازی بیان می کند که به چه مواردی گرایش دارد، از چه امکاناتی محروم مانده و نیازهای درونی او چیست. در واقع اسباب بازی ها کلمات احساسی کودک هستند.
    گاهی کودک اسباب بازی های خود را برای بیان مطالبی که از آن آگاه است و نمی تواند به صورت صریح و روشن بیان کند، به کار می برد. پیاژه به نمونه کودکی استناد می کند که به برادر کوچک خود حسادت دارد. این کودک وقتی با دو عروسک خود بازی می کند، ممکن است عروسک
    ص: 63
    ________________________________________
    1- . Virgina Axline
    2- . تحول فکر در کودکان، ص 73.
    کوچک تر را به مسافرت دور و درازی بفرستد، در حالی که عروسک بزرگ تر درخانه، با آسودگی و خیال راحت پیش مادرش باقی بماند. در این بازی، کودک آرزوی خلاص شدن از دست برادر کوچکش را نشان می دهد.
    امضاء


صفحه 5 از 5 نخستنخست 12345

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
© تمامی حقوق از جمله طراحی قالب برای سایت آیه های انتظار محفوظ می باشد © طراحی و ویرایش Masoomi بر قالب منتشر شده از ویکی وی بی