علت شهرت سوره فجر به نام امام حسین(ع)
وَ الْفَجْرِ(1)
وَ لَيَالٍ عَشرٍ(2)
وَ الشفْع وَ الْوَتْرِ(3)
وَ الَّيْلِ إِذَا يَسرِ(4)
هَلْ فى ذَلِك قَسمٌ لِّذِى حِجْرٍ(5)
بنام خداوند بخشنده مهربان
- به سپيده دم سوگند.
- و به شبهاى دهگانه .
- و به زوج و فرد.
- و به شب هنگامى كه (به سوى روشنايى روز) حركت مى كند سوگند (كه پروردگارت در كمين ظالمان است ).
- آيا در آنچه گفته شد سوگند مهمى براى صاحبان خرد نيست ؟!
اين سوره در مكه نازل شده و داراى 30 آيه است
محتوای این سوره و روایاتی که در این باره نقل شده است، سر شهرت این سوره به نام امام حسین علیه السلام را آشکار میکند: در آغاز این سوره، به سوگندهای متعددی برمی خوریم: سوگند به فجر، شبهای ده گانه، طاق و جفت و... این سوگندها ضمن آن که اهمیت این موارد را می رساند، تهدیدی است برای جبارانی که نامشان در آیات بعدی میآید.
پس از سوگندها، از اقوام طغیانگر، مانند قوم ثمود، قوم عاد و قوم فرعون و عذابی که بر آنان فرود آمده، یاد شده است. این از سنت الهی است که وقتی قومی طغیان و ستم را به اوج میرساند، خداوند زمینه ی هلاک و نابودی آنان را فراهم میسازد؛ چنان که موسای نجاتبخش را مأمور رهایی بنی اسرائیل و ویران کردن سلطه ی فرعونیان کرد.
در بخشهای دیگر سوره، به آزمایش انسان و سرنوشت او، اشاره شده است و در پایان، سخن از عروجی ملکوتی از شخصیت عظیم القدری به میان آمده است که به درجه ی اطمینان و رضای الهی رسیده است.
با توجه به این محتوا معلوم میشود که برجسته ترین مصداق این سوره - اگر نگوییم مصداق کامل - و این شخصیت ملکوتی، امام حسین علیه السلام است؛ زیرا وی همانند موسای کلیم، سلطه ی امویان را، که برای نابودی دین خدا کمر همت بسته بودند و با عترت پیامبر دشمنی میکردند، در هم کوبید و با عاشورای خونین خویش، فجری از ایمان، عقیده و آزادی را در سیاهی ستم پدید آورد. بنابراین، اگر حکومت شوم بنی امیه را شام مرگ و تیرگی ظلمت بشمار آوریم، نهضت حسینی و خون شهدای کربلا، فجر بود که تاریکی ظلم را شکافت و روزنه ای به روز بیداری و فجر گشود.
دیگر این که حضرت، صاحب «نفس مطمئنه» را برای مردم، با شهامت و از خودگذشتگی خویش معرفی فرمود و همین امر، شاید مهمترین علت شهرت این سوره، به نام امام حسین علیه السلام باشد؛ چنان که در روایتی از امام صادق علیهالسلام میخوانیم:
سوره ی فجر را در هر نماز واجب و مستحب بخوانید که سورهی حسین بن علی علیهالسلام است و به آن، رغبت نشان دهید. خداوند شما را در رحمت خود قرار دهد! ابواسامه، که در مجلس حاضر بود، عرض کرد: چگونه این سوره، ویژه ی امام حسین علیه السلام است؟ حضرت فرمود: آیا آیه ی(یا أیها النفس المطمئنة...) را نشنیدی؟ منظور از این آیه، امام حسین علیه السلام است. او صاحب نفس مطمئنه و راضیه و مرضیه است. یاران او نیز دودمان رسالت، در روز رستاخیز از خداوند راضی اند.خداوند نیز از آنان راضی است.
نفس مطمئنه نفسی است که با علاقه مندی و یاد پروردگار، آرامش مییابد و بدان چه او راضی است، رضایت میدهد و در نتیجه، خود را بندهای میبیند که مالک هیچ خیر و شری و نفع و ضرری برای خود نیست و نیز دنیا را یک زندگی مجازی و داشتن و نداشتن را امتحان الهی میداند. بنابراین، اگر در نعمت دنیایی غوطه بزند، به طغیان، فساد و استکبار نمیگراید و اگر گرفتار فقر و تنگدستی گردد، به کفر و ترک شکر رو نمی آورد، بلکه همچنان در عبودیت پابرجا است.
بدیهی است که امام حسین علیه السلام با همه ی وجود، «نفس مطمئنه» را معنا کرد. ناگفته نماند که شاید حکمت توصیه روایات، به خواندن سوره فجر در نمازها این باشد که پیروان حضرت، درخشش در ظلمت شب، شکافتن سینه ستم، آغازگر بودن روز روشن ایمان و امید، مبارزه با طاغوت و اطمینان داشتن به خدا را از ایشان الهام بگیرند.
در پایان، شایسته است علت نامگذاری این سوره را از قلم مفسر قرآن، آیت الله طالقانی بخوانیم: گویا ائمه معصوم علیهم االسلام، از این جهت این سوره را سورهی امام حسین علیه السلام نامیده اند که قیام و شهادت آن حضرت، در آن تاریکی طغیان، مانند طلوع نور فجر، از نو، منشأ حیات و حرکت گردید.
خون پاک او و یارانش به زمین ریخت و نفوس مطمئنه آن ها با فرمان ارجعی و با خشنودی، به سوی پروردگار شتافت تا همیشه از دلهای پاک بجوشد و آن ها را به هم پیوسته دارد و راه حیات با عزت، باز و پایه های ظلم و طغیان متزلزل گردد و طاغویان را دچار خشم و نفرین کند.
نقل قول
