مكانهاي ديدني وسياحتي استان خراسان رضوي

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

آبشار اخلمد


آبشار اخلمد نام آبشاری است در استان رضوی در شمال شرقی ایران.

این آبشار در ۲ کیلومتری روستای قدیمی اخلمد جریان دارد. آهکی بودن جنس کوه‌های اخلمد باعث پیدایش حفره‌های ژرف مدور در زیر این آبشار شده‌است.

این دره دارای دیواره های صخره ای با ارتفاع حدود 200-300 متر می باشد که یکی از بزرگ‌ترین مناطق برای ورزش مفرح سنگنوردی در ایران می باشد از دیواره های معروف ان می توان به (دیواره سفید - الله اکبر -عقاب و...)نام برد ای دره دارای چندین آبشار می باشد که 4 تای آنها دایمی و چندین آبشار فصلی دارد. آبشار اصلی خلمد حدود 40 متر ارتفاع دارد.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

محوطه باستانی شادیاخ یکی از محله‌های نیشابور کهن بوده‌است که از اوایلا سده سوم هجری مسکونی شده و تا سال ۶۶۹ هجری که زمین‌لرزه آن را در هم درنوردیده، اهمیت ویژه‌ای داشته‌است. بخشی از بقایای شهر کهن نیشابور در آن محل نهفته‌است. این مکان همچنین جایگاه زندگی شیخ عطار نیشابوری بوده‌است و اکنون نیز آرامگاه وی و همچنین خیام نیشابوری در آن محله قرار دارند.

این محوطه، اکنون در شمار آثار تاریخی ملی به شمار می‌رود و شماره ثبت آن ۱۰۹۱۰ می‌باشد.

شادیاخ از دو واژه «شادی» و «اخ» تشکیل شده‌است که به معنای شادی‌آفرین می‌باشد. این محل همچنین به صورت‌های «شادکاخ»، «شادجهان» و «شادمهر» نیز نامیده شده‌است.


در کاوش‌های باستان‌شناسی که در سال ۱۳۷۹ در این محل انجام گرفت و شماری از بناهای معماری آن زمان مانند تالار عام، اندرونی و خانه‌های ویژه شراب‌سازی، آهنگری، سفالگری و شیشه‌گری و همچنین در آن منطقه پیدا شد. افزون بر بناها از مکشوفات آن کاوش می‌توان شماری اسکلت که زیر آوار زلزله مانده بوده‌اند و همچنین ظرف‌ها و لوازم فرهنگی مانند سازه‌های سفالی و شیشه‌ای و گچبری‌ها، نام برد. بخشی از بقایای باستانی آن منطقه و همچنین عکس‌هایی از اکتشافات به دست‌ آمده در آن‌جا در موزه شادیاخ، که در نزدیکی همان مکان است، نمایش‌داده می‌شود.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

غار مغان، این غار در 75 کیلومتری شهر مشهد و در جنوب روستای مغان واقع شده است.این غار دارای دو دهانه است . ارتفاع آن از دریا 2910 متر می باشد. درون غار آثار استالاگمیت و استالاکتیت و چندین حلقه چاه وجود دارد که عمق یکی از این چاه ها 25 متر می باشد. همچنین در این غار پرتگاهی به عرض 35 سانتیمتر و برکه آبی وجود دارد.این غار در سال 1324 توسط کوهنوردان شهرستان مشهد کشف شده است.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

دریاچه بزنگان یا کل بی بی، تنها دریاچه در استان خراسان است و در 130 کیلومتری مشهد و 80 کیلومتری شهرستان سرخس و در جنوب رشته کوه های هزار مسجد قرار دارد. وسعت این دریاچه حدود 80 هکتاراست و عمیق ترین نقطه آن 12 متر می باشد.

آب دریاچه از بارندگی های سالانه و چشمه های کوچک منطقه بزنگان تامین می شود.دریاچه «کل بی بی» در فصول مختلف سال، محل تجمع پرندگان مهاجر و محل پرورش ماهی قزل آلا (رنگین کمان) است.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

دهکده‌ چوبین نام محلی است که در یکی از روستاهای نیشابور در استان خراسان رضوی واقع در شمال شرقی ایران ساخته شده است. این دهکدهٔ چوبی کم نمونه و بی‌ همتا در ایران به‌وسیله مهندس مجتهدی ساخته شده و یکی از دیدنی ‌ها و تفرجگاه‌ های نیشابور می‌باشد.

نام «دهكده‌ چوبين‌» برخاسته از ويژگی‌ منحصر به فرد سازه‌ های‌ آن‌ در استفاده‌ كامل‌ از چوب‌ و بکارگیری روشی‌ نوين‌ در ساخت‌ بناهای آن که برخاسته‌ از پيشينه‌ تاريخی‌ ـ فرهنگی‌ و متناسب‌ با امكانات‌ و قابليت‌های اقليمی‌ وجغرافيايی‌ منطقه‌ است‌، می باشد. دیدنی های این دهکده شامل مسجد چوبی، موزه‌ و كتابخانه، رستوران، فروشگاه و نانوایی، آلاچيق، سوئيتها، فضاي سبز و اکوسيستم زیبای آن به همراه کشاورزی و دامپروری است.

این مسجد، اولين‌ مسجد چوبی مقاوم‌ در برابر زلزله‌ در جهان ‌مي‌باشد. اين‌ بنا ۲۰۰ متر مربع‌ وسعت‌ دارد و سقف‌ آن‌ به‌ صورت‌ شيروانی ‌می‌باشد.‌ دو مناره‌ آن ۱۳ متر از سطح‌ زمين‌ ارتفاع ‌و وزن‌ هر یک تقريباَ ۴ تن‌ مي‌باشد. شكل‌ ظاهری‌ آن‌ به‌ صورت‌ كشتی‌ای‌ وارونه ‌بر زمين‌ است‌‌. در ساخت این مسجد ‌که حدود ۲ سال‌‌ طول‌ کشیده است، ۴۰ تن‌ چوب‌ استفاده شده است.

مسجد چوبی این دهکده نه تنها در ایران بلکه در جهان بی نظیر است. این مسجد می تواند تا ۸ ریشتر زمین‌ لرزه را تحمل کند و بنای آن به گونه ای است که تا صدها سال دیگر نیز آسیب نخواهد دید.

اسكلت ‌آن‌ به‌ شيوه ‌Two by Four يا Double L ساخته‌ شده‌ است‌. مناره‌ ها به‌ سقف‌ به ‌گونه‌اي اتصال‌ دارند كه‌ در داخل‌ مسجد ستونی وجود ندارد.

ديواره‌ های‌ آن‌ دوجداره‌ بوده که بين‌ اين‌ دو لايه‌، اسكلت‌ بنا وجود دارد. اسکلت مناره‌ ها و سقف‌ و همچنين‌ سقف‌ و ديواره ‌ها به روش عنكبوتيی اتصال‌ دارند. این نام به دلیل شیوه ساخت آن که مانند تنيدن‌ تار عنكبوت‌ است می باشد بطوریکه‌ اتصال‌ مناره ‌ها طوری‌ است كه‌ وزن‌ آن‌ ها به‌ صورت‌ مساوی‌، ابتدا روي‌ سقف ‌و سپس‌ به‌ ديواره‌ ها و از آنجا به‌ زمين‌ منتقل‌ مي‌شود. قابل توجه است كه‌ از طريق‌ نردبان‌ داخل‌ مناره‌ ها می توان به‌ بالای‌ مناره ‌دسترسي‌ پيدا كرد. جالبترآنکه در محل اتصال‌ مناره‌ به‌ سقف‌، دريچه‌ای‌ تعبیه شده كه‌ مانند يك‌ كانال‌ تهويه‌ هوا عمل‌ می‌كند بطوریکه در تابستان‌ هوای‌ گرم‌ و آلوده‌ را از فضای‌ مسجد خارج‌ مي‌كند و هوای‌ پاكيزه‌ از طريق ‌بادگير مخصوصی‌ كه‌ در سقف‌ بنا شده‌، داخل‌ مسجد می‌گردد؛ و به‌ اين‌ ترتيب‌ يك‌ تهويه‌ طبيعی‌ انجام‌ می‌پذيرد. ديواره‌ ها كمی‌ حالت‌ زاويه ‌دار دارند كه‌ انتقال‌ وزن‌ را از مناره‌ به‌ زمين‌ ساده‌ تر مي‌سازد.

قابل‌ ذکر است‌ كه‌ محلی‌ كه‌ در آن‌ مسجد‌ ساخته شده‌، بسيار موريانه‌ خيز است‌، لذا راهکارهای ويژه‌ای در ساخت این مسجد و دیگر بناهای‌ اين‌ مجموعه‌ برای جلوگیری از اثرات مخرب چوب خواران به کار گرفته شده است‌. بطوریکه به‌ عنوان ‌نمونه‌، خانه‌ سازنده مجموعه‌ با عمر بيش‌ از۲۰ سال‌، از آسيب‌ چوب‌ خواران‌ به دور مانده‌ است‌. برای ماندگاری‌ دراز مدت‌ ديواره‌ های‌ خارجی در برابر نزولات‌ آسمانی، چوبهای ویژه با فرآوری خاص استفاده شده است.‌

كابينت ‌ها، ديواره‌ ها و حتي سيني ‌های آبدارخانه‌ اين‌ مسجد،‌ چوبی‌ است‌‌. مسجد دارای يك‌ ايوان‌ بيرونی‌ که کف آن از خشت‌ است‌ می باشد. برروی‌ ديواره‌ های داخلی و بیرونی مسجد‌ به ترتیب تعداد ۷ و ۶ كتيبه‌ زیبا از آیات قرانی به‌ همراه‌ قابهايش‌ از چوب‌ درختان‌ گردو وتوت ‌نصب‌ است.

در ساختمان‌ و تزيينات‌ داخلی چوبهای‌ مختلفی‌ از درختان‌ مثمر و غير مثمر مانند انواع‌ كاجها، اشن‌، سپيدار، گيلاس‌، گلابی‌، زبان‌ گنجشك‌، گردو و توت استفاده شده است‌. نور پردازی‌ ویژه مجموعه‌، هارمونی‌ ويژه‌ای‌ از رنگهای‌ شاد، در شبها جلوه‌ خاصی‌ دارد.

هدف‌ سازنده این مجموعه‌، رونق بخشیدن به‌ صنعت‌ گردشگری‌ و نيز احيای‌ نام‌ و ياد بزرگ‌ مردی‌ است‌ كه‌ روزگاری‌ در اين‌ مكان‌ به‌ خدمت‌ می‌زيسته ‌است‌.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

خَرگِرد از روستاهای قدیمی و مهم شهرستان خواف خراسان ایران است.

خرگرد زادگاه شاعران پارسی‌گو عبدالرحمن جامی و هاتفی خرجردی است. از اماکن مهم آن نظامیه خرگرد بوده‌است.

لسترنج در اين باره چنين ميگوييد: خرجرد ‚ نام يكي از شهرهاي مهم خواف است ‚ اين نام به شهر خرگرد و خرد گرد نيز مشهور است ولي ابن حوقل آنرا به صورت خرگرد كه ياقوت آنرا فرجرد ضبط نموده است . كوسوي يا كوسويه نزديك به رودخانه هرات ودر شمال خرگرد واقع وبزرگ‌ترين اين هرسه شهر بود . و يك سوم شهر بوشنج كه مجاور آن بود وسعت داشت . تولد جامي و عبدالرحمن جامي در خرگرد اتفاق افتاده است ‚ و اين خرگرد از نواحي ولايت جام است و اين قصبه اي نيست كه در اطراف مقبره شيخ احمد جام ( ژنده پيل ) به نام تربت جام وجود دارد.

در فرهنگ جغرافيائي ايران در ذيل عنوان خرگرد آمده است:

دهي است از دهستان رودميان خواف شهرستان تربت حيدريه واقع در 6 هزار گزي جنوب خاوري رود ‚ سر راه شوسه عمومي تربت حيدريه به نياز آباد . اين دهكده در جلگه اي واقع با آب و هواي معتدل ‚ آب آن از قنات و محصول آن عبارت از غلات و پنبه و شغل اهالي زراعت و كرباس بافي و راه آن اتومبيل رو است.

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

موزهٔ حیات وحش شکار در طبیعت نیشابور یک تماشاگه شخصی است که از تاریخ ۸۱/۱۰/۲۸ در جنوب غربی رباط نیشابور به نام «شکار در طبیعت» به دست آقای حسین حصاری وخانم اشراقی(همسرایشان) راه‌اندازی شده‌است. وهم اکنون نزدیک به ۴۵۰ گونه جانوران وحشی و شماری جانور منقرض شده تاکسیدرمی وجانورانی زنده مانند موش‌های آزمایشگاهی و مارهایی زیبا و ماهی‌های گوشت‌خوار نگهداری می‌شود. همچنین این تماشاگه نسکخانه(کتابخانه)ای کوچک دارد که نسک‌هایی(کتاب‌هایی) دربارهٔ شکار در طبیعت و محیط زیست وفیلم‌هایی دربارهٔ حیات وحش می‌باشد. کار شکار و تاکسیدرمی جانوران آن‌جا بیشتر به دست آقای حسین حصاری انجام شده‌است.

در همهٔ غرفه‌های این تماشاگه گونه‌های تاکسیدرمی شدهٔ جانوران بر اساس ویژگی‌های موسمی و زیستگاهی نهاده شده‌اند و پیرامون آن‌ها با صحنه‌آرایی و نگارگری همانند زیستگاه آن‌ها صحنه‌پردازی کرده‌اند. همچنین برخی از گونه‌های جانوری این تماشاگه مانند میمون،طاووس،قرقاول بلژیکی،ماربوآ(بوتیمار) از کشورهای دیگر آورده شده‌اند. از گونه‌های شگفت‌انگیز و ناقص‌الخلقه‌ی این تماشاگه می‌توان نمونه‌های زیر را نام برد:

گوسفند شش دست و پا
مار دوسر
کژدم دو رنگ
مارمولک دو دم
سیب زمینی شگفت آور
و...

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

ارك ملي تندوره در شمال شرقي كشور و نزديك تركمنستان در 37 درجه و 29 دقيقه تا 37 درجه و 33 دقيقه عرض جغرافيايي و 58 درجه و 33 دقيقه تا 58 درجه و 54 دقيقه طول جغرافيايي واقع گرديده است . براساس تقسيم بندي مجموعه تندوره در شمال استان خراسان رضوی در شهرستان درگز قرار دارد . اين منطقه در حوزه آبريز هريررود و كشف رود و زيرحوزه رودخانه درونگر قرار گرفته است .

پارك ملي تندوره با مساحت 73435 هكتار در بهمن ماه سال 1347 به عنوان منطقه حفاظت تندوره قرق گرديد و در اسفند ماه سال 1348 به پارك وحش تندوره تغييرنام يافت . در خرداد ماه سال 1350 قسمتي از شرق (ناحيه مجاور گردنه الله اكبر) حذف و در بهمن ماه سال 1353 عنوان پارك ملي تندوره به منطقه داده شد . پارك ملي تندوره از نظر تاريخي نيز حايز اهميت بوده ودر گذشته نه چندان دور راه ارتباطي درگز به قوچان از اين منطقه مي گذشته است .

در اين منطقه آثار و بقاياي سكونت در دورانهاي گذشته به چشم مي خورد كه از آنجمله ميتوان به آثار باقي مانده از قلعه اي قديمي به نام قلعه رجبه اشاره نمود كه بنا بر مشهور قدمت آن به قبل از اسلام بر مي گردد .

مرتفع ترين نقطه اين منطقه قله قنبرعلي در جنوب محدوده به ارتفاع 2586 متر است و پست ترين نقطه با ارتفاع 884متر در بخش شمالي محدوده قرار دارد . اين منطقه فاقد مراكز جمعيتي ميباشد و تنها پاسگاههاي محيط باني چهل مير,‌ بابانستان ، شكراب ، تيوان ، درونگر ،‌چرلاق و زيارتگاه علي بلاغ در آن قرار دارند . مجموعه تندوره از نظر منابع آبي فاقد رودخانه هاي مهم است و قسمت اعظم منابع آب اين منطقه را چشمه ها تشكيل مي دهند .

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

آبدهي چشمه هاي منطقه چشمگير نبوده و تنها چشمه هاي چهل مير و چرلاق به طور نسبي داراي آبدهي بيشتري

در مقايسه با ساير چشمه ها مي باشند .

[مریم منتظر*خادمه مولای منتظران*]

شكل خاص زيستي.ساختمان خاك .تغييرات ارتفاع .ميزان بارش و شكل آن ونوسانات و گرما سبب گرديده پوشش گياهي متنوعي در اين ناحيه ديده شود .

پارک ملی تندروره از نظر ذخایر طبیعی و حیاتی ، تنوع زیستی و نمونه های حیات وحش ( قوچ و میش اوریال) و پدیده های ارضی و دیگر ویژگی های خاص در نوع خود پارکی ممتاز می باشد.راه اصلی پارک جاده شوسه قوچان به درگز می باشد که از سه نقطه می توان به پارک دسترسی پیدا کرد. 1- قریه اینچه کیکانلو ( واقع بر سر راه درگر ، قوچان ) تاپاسگاه شکر آب ( جنوب پارک ) 10 کیلومتر. 2-از درگز تا پاسگاه چهل میر ( شر ق پارک ) 30 کیلومتر. 3- از نوخندان تا زیازتگاه بابانستان ( شمال پارک ) 12 کیلومتر. این پارک از یک سری کوهای مرتفع و متصل به هم تشکیل شده است و سلسله جبال مشخصی ندارد. قسمتهای شمالی و شمال شرق آن هستند.


حیات وحش:
قوچ ومیش اوریال ، کل وبز ، [پلنگ] ، گراز ، گرگ ، روباه، شغال ، کفتار ، خرگوش ، سمور سنگی ، انواع گربه های وحشی و انواع خزندگان.