اقتصاد سیاسی قیمت گذاری

[*~* مهسا *~*]

بنابراین بدون تحقق انضباط مزبور و انسجام در مدیریت اقتصادی، نمی توان انتظار نتیجه رضایت بخشی داشت. با کمال تاسف، بخش عمده نیروی محدود و کوچک مدیریت اقتصادی کشور در حال حاضر، صرف خنثی کردن یکدیگر می شود که باید به این وضعیت خاتمه داد و گرنه، اصلا فضایی برای ارایه پیشنهادات اصلاحی به وجود نمی آید.

[*~* مهسا *~*]

پرسش ششم: یکی از نظریات مطرح در ادبیات توسعه، نظریه توطئه است. آیا ارایه برنامه تعدیل از سوی مؤسسات بین المللی بر اساس نظریه توطئه قابل توجیه است؟
جواب: نگرش به این موضوع می تواند چند شکل داشته باشد که یکی از آنها این است که به جای بررسی وجود یا عدم توطئه و فعالیت تارهای مریی یا نامریی توطئه گران، به صورت اثباتی به دنبال مشاهده عالمانه واقعیتها و سپس چاره اندیشی باشیم. این جانب اگر چه اصل توطئه را انکار نمی کنم، ولی نگرش توطئه ای را برای توضیح واقعیتهای اقتصادی - اجتماعی کافی نمی دانم. در واقع تجربه انقلاب اسلامی نشان می دهد که صدها توطئه بزرگ و کوچک، بین برای براندازی انقلاب و نظام اسلامی، مورد استفاده قرار گرفت، ولی ضرایب اثر بخشی آنها بسیار متفاوت بوده است. این واقعیت بیانگر آن است که توطئه، عنصر اصلی نیست، اگر چه می تواند فرایندهایی را کند یا تشدید نماید ولی نهایتا این شرایط داخلی است که اجازه می دهد، توطئه ای موفق یا ناموفق گردد.
البته رویکرد کلی خودم در مسایل توسعه، «رویکرد معطوف به شناخت » ⁽¹³⁾ است. در چارچوب این رویکرد گفته می شود، اصلا نیازی به مراکزی برای طراحی توطئه وجود ندارد. چون سیستم تربیت کارشناس لااقل در حوزه اقتصاد از محدودیتهای بنیادی در رنج است که موجب می شود دستیابی به تحلیل مطابق با واقع با دشواریهایی همراه باشد. بنابراین در بسیاری از موارد، بدون زحمت دادن به توطئه گران، با قصد قربت کارهایی می کنیم که هیچ توطئه گری نمی تواند انجام دهد. پس باید به این جنبه بیشتر توجه داشت. چون عنصر تعیین کننده و نهایی، عوامل داخلی می باشند.

[*~* مهسا *~*]

پرسش هفتم: با عنایت به آنکه عنوان مباحث مطرح شده، اقتصاد سیاسی می باشد، بفرمایید برآیند دو جناح با دو دیدگاه اقتصادی متفاوت در کابینه آقای خاتمی چه خواهد بود و چه برنامه ای دارند؟
جواب: چون تخصصی در مسایل سیاسی ندارم، بهتر است اظهار نظر در این زمینه ها را به متخصصین آن واگذار کنم. ولی می توان به نکته ای اشاره نمود که در شرایط فعلی که به طور نسبی آزادی اندیشه و نبرد اندیشه ها با موازین عقل سلیم به طرز معنی دارتری امکانپذیر شده است، برآیند مورد نظر، بازتابی از تلاش شهروندان در جامعه مدنی است. به نظر این جانب لااقل برای بخشی از مدیریت اقتصادی کشور، اصل باقی ماندن در مسند خدمتگزاری است و هت سیاستها جنبه ثانوی دارند. البته کار کردن با چنین افرادی محاسن و معایبی دارد، اما آنچه که به جهت گیری آنها شکل می دهد، نیروی غالب سیاسی - اجتماعی است. بنابراین شهروندان و صاحبنظران باید از ابزارهای مناسب برای انعکاس دیدگاههای مختلف بخوبی استفاده کنند. که انشاء ا... در حوزه اقتصادی هم در نهایت اتباع احسن - که به ما آموزش داده شده است - تحقق یابد. گر چه روش موجود و استمرار اتکا به چنین افرادی را اصولا به نفع کشور نمی دانم.

[*~* مهسا *~*]

پرسش هشتم: فرمودید مهمترین مشکل ما در اقتصاد ایران، مساله نگرش یا ادراک مطابق با واقع و در حقیقت در حوزه مباحث نظری است. به نظر حضرت عالی، برای اصلاح این مشکل چه باید کرد؟ به عبارت روشنتر، دانشجوی رشته اقتصاد برای تصحیح نگرش خود در مطالعات اقتصادی چه باید بکند؟
جواب: این سؤال مربوط به مباحثی است که علاقه شخصی وافری به آن دارم و امیدوار بودم که دانشگاه مفید و دانشجویان آن، با ویژگیهای خاص خود، برای رفع آن قدمهایی بردارند. ولی تاکنون شاهد اقدامات قابل توجهی نبوده ایم.
به هر حال، معتقدم که سیستم آموزش ما، در فرایند کسب ادراک علمی در قلمرو اقتصاد، با سه حلقه مفقوده مهم روبرو است; که عبارت اند از: حوزه روش شناسی علم اقتصاد، تاریخ اقتصادی ایران و جامعه شناسی اقتصادی ایران. انتظار می رود که هر گاه فرایندهای تولید ادبیات و اندیشه در این عرصه ها، شروع شود، گامهای زیربنایی برای اصلاح بنیادی برداشته شده است. البته باید در قدمهای اول، انتظارات را محدودتر کنیم و بسادگی از هر گونه اقدام اصلاحی، مایوس نشویم.
تا زمانی که سیستم رسمی آموزشی ما، توانایی پوشش نیازهای موجود در عرصه این سه حوزه را ندارد، ناگزیر باید به صورت جنبی، هر کس آن را در حد امکان و توان دنبال کند، بدیهی است هر چه جدی تر به این قلمروها توجه شود، می توان به آینده علم اقتصاد در ایران امیدوارتر بود. امیدواری از این جهت که راه گشایی عالمانه و واقع بینانه تری برای مسایل موجود اقتصاد ایران ارایه گردد.

[*~* مهسا *~*]

پی نوشتها:
1) عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی.
2) این مقاله، تفصیل سخنرانی آقای دکتر مؤمنی در بهار سال 1377 در دانشگاه مفید می باشد.
3- G. Becker
4) نیل اسملسر، جامعه شناسی اقتصادی، ترجمه محسن کلاهچی، اسملسر در این کتاب از گروه اول، آدام اسمیت، کارل مارکس و جان مینارد کینز و از گروه دوم، اسپنسر، دورکیم و ماکس وبر را نام برده است که البته در هر دو گروه اسامی بیشمار دیگری را نیز می توان به آنها افزود.
5) با این که این تلقی بسیار مشهور است اما با وجود این، علاقمندان می توانند بویژه به جلد اول کتاب «توسعه اقتصادی در جهان سوم » نوشته: مایکل تودارو از انتشارات سازمان برنامه و بودجه مراجعه کنند.
6) محمد علی (همایون) کاتوزیان، ایدتولوژی و روش در اقتصاد، ترجمه م. قائد، انتشارات مرکز، چاپ اول، اسفند 1374، صص 182-186.
7- Market failure
8) تفصیل این بحث را می توان در کتاب «تخصیص منابع » نوشته: شوری و جرج، ترجمه عبدالله جیروند، انتشارات پاپیروس، چاپ اول، 1366، یافت.
9) بیان مبسوط درباره چنین طرز تلقی به عنوان کلید حل مسایل اقتصادی ایران، علاوه بر تحلیل ها، سخنرانیها و مصاحبه های بی شمار مسؤولان اقتصادی کشور طی سالهای 1374-1368، به طور مشخص در کتاب تعدیل اقتصادی، مجموعه مقالات، انتشارات سازمان برنامه و بودجه، چاپ اول،1373، قابل مراجعه است.
10) کیت گریفین، راهبردهای توسعه اقتصادی، ترجمه حسین راغفر و محمدحسین هاشمی، نشر نی، چاپ آرمان، چاپ اول، 1375، منبع مناسبی در این زمینه می باشد.
11) یکی از ارزنده ترین بحثها در این زمینه، در مقاله پی نوشتها:
1) عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی.
2) این مقاله، تفصیل سخنرانی آقای دکتر مؤمنی در بهار سال 1377 در دانشگاه مفید می باشد.
3- G. Becker
4) نیل اسملسر، جامعه شناسی اقتصادی، ترجمه محسن کلاهچی، اسملسر در این کتاب از گروه اول، آدام اسمیت، کارل مارکس و جان مینارد کینز و از گروه دوم، اسپنسر، دورکیم و ماکس وبر را نام برده است که البته در هر دو گروه اسامی بیشمار دیگری را نیز می توان به آنها افزود.
5) با این که این تلقی بسیار مشهور است اما با وجود این، علاقمندان می توانند بویژه به جلد اول کتاب «توسعه اقتصادی در جهان سوم » نوشته: مایکل تودارو از انتشارات سازمان برنامه و بودجه مراجعه کنند.
6) محمد علی (همایون) کاتوزیان، ایدتولوژی و روش در اقتصاد، ترجمه م. قائد، انتشارات مرکز، چاپ اول، اسفند 1374، صص 182-186.
7- Market failure
8) تفصیل این بحث را می توان در کتاب «تخصیص منابع » نوشته: شوری و جرج، ترجمه عبدالله جیروند، انتشارات پاپیروس، چاپ اول، 1366، یافت.
9) بیان مبسوط درباره چنین طرز تلقی به عنوان کلید حل مسایل اقتصادی ایران، علاوه بر تحلیل ها، سخنرانیها و مصاحبه های بی شمار مسؤولان اقتصادی کشور طی سالهای 1374-1368، به طور مشخص در کتاب تعدیل اقتصادی، مجموعه مقالات، انتشارات سازمان برنامه و بودجه، چاپ اول،1373، قابل مراجعه است.
10) کیت گریفین، راهبردهای توسعه اقتصادی، ترجمه حسین راغفر و محمدحسین هاشمی، نشر نی، چاپ آرمان، چاپ اول، 1375، منبع مناسبی در این زمینه می باشد.
11) یکی از ارزنده ترین بحثها در این زمینه، در مقاله زیر آمده است:
، Kalyan, K. Sauyal; Paradox of Competitiveness and Globalazation of Underdevelopment inEconomic and political Weekley, June 1993, PP : 1326-1332.
- Cognitive Approach (13 زیر آمده است:
، Kalyan, K. Sauyal; Paradox of Competitiveness and Globalazation of Underdevelopment inEconomic and political Weekley, June 1993, PP : 1326-1332.
- Cognitive Approach (13