پاسخ به یک سؤال
سؤال دیگرى که در اینجا مطرح مى شود این است که اگر خداوند بندگان را براى عبودیت آفریده است پس چرا گروهى راه کفر را پیش مى گیرند؟
آیا ممکن است اراده خداوند از هدفش تخلف پذیرد؟
کسانى که این ایراد را مى کنند در حقیقت اراده تکوینى و تشریعى را با هم اشتباه کرده اند زیرا هدف،
عبادت اجبارى نبوده ،
بلکه عبادت و بندگى توأم با اراده و اختیار است ،
و در چنین زمینه اى هدف به صورت آماده کردن زمینه ها تجلى مى کند، فى المثل هنگامى که گفته مى شود من این مسجد را براى نماز خواندن مردم درست کرده ام ،
مفهومش این است آن را آماده براى این کار ساخته ام نه اینکه مردم را به اجبار به نماز وادارم ،
همچنین در موارد دیگر مانند ساختن مدرسه براى تحصیل و بیمارستان براى درمان و کتابخانه براى مطالعه.
به این ترتیب خداوند این انسان را آماده براى اطاعت و بندگى ساخته و هرگونه وسیله را اعم از عقل و عواطف و قواى مختلف را از درون و پیامبران و کتب آسمانى و برنامه هاى تشریعى را از برون براى آنها فراهم نموده است.
مسلم است این معنى در مؤمن و کافر یکسان است هر چند مؤمن از امکانات خود بهره بردارى نموده و کافر ننموده است.
خلاصه موضوع مورد بحث را از هر منظری بررسی کنیم به یک نقطه منتهى مى شود و آن
پرورش و هدایت و پیشرفت و تکامل انسان ها است که هدف نهائى آفرینش محسوب مى شود.

1 - سوره الذاریات آیه 56.
2 - بررسی تفسیر نمونه جلد 9،14،22 ذیل عنوان آفرینش انسان .