آثار مثبت نعمت میانه روی !
آثار مثبت نعمت میانه روی !
امام علی (علیه السلام) می فرماید: اگر خدای متعال بخواهد به فردی خیر و نیکی برساند ، میانه روی و اقتصاد و تدبیر در کارها را به او ارزانی داشته و وی را از بی تدبیری و اسراف باز می دارد.
علی (علیه السلام) سفارش به میانه روی و اعتدال
هرگونه افراط و تفریط از نگاه و عقل و منطق بشری مذوموم و نا خوش آیند است . همواره صاحبان اندیشه های معتدل و غیر افراطی و کارگذاران برخوردار از رفتار سنجیده و به دور از کندی و یا تندی ، محبوب جامعه بوده و مقبولیت بیشتری دارند.
دین اسلام نیز با مقوله افراط و تفریط مقابله نموده و تمامی آحاد جامعه را به اعتدال و میانه روی در رفتار و کردار ، دعوت نموده است.
انواع افراط و تفریط
امام علی (علیه السلام) می فرماید : اگر خدای متعال بخواهد به فردی خیر و نیکی برساند ، میانه روی و اقتصاد و تدبیر در کارها را به او ارزانی داشته و وی را از بی تدبیری و اسراف باز می دارد. همچین آن حضرت در وصیت خود به فرزندش می فرماید: در زندگی میانه رو باش و در عبادت الهی نیز روش اعتدال پیشه کن، شیوه ای را اتخاذ کن که در حد توان و طاقت تو بوده و همواره بتوانی آن را به اجرا در آوری. ( نهج البلاغه، نامه 31 ) هر تفریطی برای انسان زیان بار است و هر افراطی فساد آفرین است. (همان، حکمت 105)
افراط و تفریط مقوله ای است که در تمامی عرصه های زندگی کاربرد داشته و فراگیر است . در اینجا به چند مورد از آن اشاره می کنیم:
1)افراط و تفریط در کار؛کم کاری و پر کاری اگر از حد متعارف خویش بگذرد تبدیل به نوعی ناهنجاری شغلی خواهد شد چرا که کم کاری علاوه بر تأثیر نامطلوبش بر وظایف شغلی ، شخصیت کارمند را نیز مخدوش می کند. « نتیجه تفریط و اهمال کاری پشیمانی است.»( نهج البلاغه ، حکمت 172)
از طرف دیگر کار و تلاش فراوان نیز موجب ضایع ساختن حقوق خانواده و یا فرزندان و یا جامعه ناپسند شمرده می شود به همین دلیل است که اولیای دین اوقات شبانه روز خود را به چند قسمت تقسیم کرده اند : عبادت ، تفکر، استراحت و فعالیت روزمره.
قهر افسار گسیخته و تندی بدون مرز و حصار به عنوان تنها راه به سامان آوردن امور ، روشی نادرست و عقیم است؛ تندروی بی جا نوعی از جنون و دیوانگی است زیرا که صاحبش پشیمان می شود و اگر پشیمان نشود معلوم می گردد جنون او ریشه دار است
2)افراط و تفریط در سخن گفتن ؛ پر گویی و کم گویی افراطی مذموم شمرده شده است به گونه ای که زیاده گویی در روایات دینی بر کم خردی حمل شده است . اصولاً پرحرفی شخصیت واقعی انسان را بر ملا نموده و افکار و خصوصیات پنهان وی را در منظر قضاوت دیگران قرار می دهد چنانکه تفریط در بیان حقایق و و اقعیت ها از قبیل پرده بر نداشتن از جرم نوعی کمک به جرم و ظلم محسوب می شود.
3)افراط و تفریط در مصرف کالا؛ یکی از گونه های افراط، اسراف در اموال و امکانات شخصی یا عمومی است. هم در مورد استفادها از امکانات شخصی و هم در مورد استفاده از اموال عمومی باید جوانب اعتدال را رعایت کرد علی الخصوص اموال دیکران ، از این رو اسراف و زیاده وری در آنها نه تنها حرام محسوب گردیده بلکه مجازات بیشتری دارد.« اسراف را رها کن و اقتصاد و میانه روی را پیشه خود کن » ( نهج البلاغه ، نامه 21)
4)افراط در باورها و گرایش ها؛ افراط و تفریط در بزرگ کردن یا کوچک نمودن فرد و به کار گیری مدح و ستایش و یا نکوهش مذموم و ناپسند است. از این رو حفظ حرمت اشخاص را در هر درجه و مقام اجتماعی واجب شمرده و غیبت آنان از گناهان کبیره به حساب می آید.
نقل قول
