llı §✿§ ıll روز خاتم بخشى حضرت علی علیه السلامllı §✿§ ıll

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

2. روز خاتم بخشى

در اين روز اميرالمؤمنين عليه السلام در مسجد پيامبر صلى الله عليه وآله انگشتر خود را در حالت ركوع به سائل بخشيد، وآيه مباركه: «إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ»؛(5) در شأن آن حضرت نازل شد(6).
از اميرالمؤمنين عليه السلام معناى اين آيه شريفه را سؤال كردند كه مى فرمايد: «يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ اللّهِ ثُمَّ يُنكِرُونَهَا؛(7) نعمت خدا را مى شناسند وسپس آن را انكار مى كنند». حضرت فرمودند: هنگامى كه آيه مباركه: «انما وليكم الله...» نازل شد، عده اى از اصحاب پيامبر صلى الله عليه وآله در مسجد مدينه جمع شدند. بعضى به بعض ديگر گفتند: درباره اين آيه چه مى گوييد؟ بعضى گفتند: اگر منكر اين آيه بشويم ساير آيات را هم بايد منكر شويم واگر ايمان به اين آيه بياوريم وقبول كنيم براى ما ذلت است، زيرا على بن ابى طالب عليه السلام بر ما مسلط مى شود. عده اى از منافقين گفتند: ما مى دانيم كه محمد در آنچه مى گويد صادق است. او را به ظاهر دوست داريم، ولى از على در آنچه امر مى كند اطاعت نمى كنيم.
حضرت فرمودند: در اين هنگام اين آيه نازل شد: «يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ اللّهِ ثُمَّ يُنكِرُونَهَا...»؛(8)، يعنى: ولايت على بن ابى طالب عليه السلام را مى شناسد وحال اين كه اكثر آنها كه آن را مى شناسند نسبت به ولايت آن حضرت كافرند.(9)
بعضى از مخالفين گفته اند: براى كسى اتفاق نيفتاده كه در يك زمان جمع بين دو عبادت مالى وبدنى نمايد مگر على بن ابى طالب عليه السلام، وبراى احدى نيامده از فضايل مثل آنچه براى على عليه السلام آمده است.

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

3. نزول سوره هل اتى

در اين روز سوره «هل اتى» در شأن اميرالمؤمنين وفاطمه زهرا وامام حسن وامام حسين عليهم السلام نازل شده است.(10) اين مهم بعد از سه روز روزه آنان واعطاى افطارشان به مسكين ويتيم واسير بود كه آن طعام بهشتى نازل شد. بنا بر نقلى روز 25 ذى حجه سوره مباركه نازل شد.(11)

امام صادق عليه السلام فرمودند:

«آن كاسه اى كه طعام از بهشت آوردند وآن بزرگواران ميل كردند نزد ماست وحضرت صاحب الامر عليه السلام آن را ظاهر خواهد كرد، وطعام بهشتى از آن تناول خواهند فرمود.(12)

تقوم شيعه ـ عبد الحسين نيشابورى

1. مسار الشيعه: ص22ـ23. العدد القوية: ص307ـ308. مصباح كفعمى: ج2، ص601. بحارالانوار: ج97، ص168، 384. فيض العلام،
ص127ـ129. زاد المعاد: ص287.
2. تاريخ الخلفاء: ص169.
3. آل عمران(3)، آيه61.
4. تفسير برهان: ج1، ص287ـ288. قلائد النحور: ج ذى حجه، ص427، 438، 441.
5. مائده(5)، آيه55.
6. قلائد النحور: ج ذى حجه، ص426. اكابر اهل سنت اتفاق دارند كه آيه: «انما وليكم الله...» در شأن اميرالمؤمنين عليه السلام نازل شده
است. مانند فخر رازى، محمد صدر عالم، ابن مردويه، خطيب بغدادى، ابن عساكر، محمدبن اسماعيل الامير، ابن مغازلى، ابو الليث
سمرقندى، ثعلبى، سبط ابن جوزى، شهاب الدين احمد، ابن صباغ، ابو نعيم، ملا على قوشجى، سمعانى، واقدى، بيهقى، نسائى،
خوارزمى، طبرى، كلبى، حموينى و...
7. نحل(16)، آيه83.
8. همان.
9. تفسير برهان: ج1، ص479.
10. زاد المعاد: ص301.
11. توضيح المقاصد: ص32. مسار الشيعه: ص23. مصباح المتهجد: ص712. العدد القوية: ص315. مصباح كفعمى: ج2، ص601. فيض
العلام: ص128.
12. زاد المعاد: ص301.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

۲۴ ذي الحجه روز انگشتر بخشي حضرت علي عليه سلام در حال رکوع

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

زمینه ساز واقعه مباهله

زمينه ‏ساز واقعه مباهله نامه رسول‏خدا (ص) به مسيحيان نجران و دعوت آنها به اسلام بود. پيام اصلى اين نامه اعلام رسالت رسول‏خدا و دعوت از اسقف يا اسقف‏هاى نجران و مردم مسيحى آن منطقه به آيين اسلام بود. اما در صورتى از پذيرش اسلام امتناع ورزند يا بايد مقررات ويژه پرداخت جزيه به حكومت اسلامى را بپذيرند و يا آماده جنگ شوند.
اما روز واقعه:

آفتاب مدينه بالا آمده بود و چشمها به انتظار نشسته بود. مسلمانانى كه از قرار اين روز اطلاع داشتند جمع شده بودند و مسيحيان نجران چشم دوخته بودند كه پيامبر كى و چگونه خواهد آمد به يك باره ديدند كه پيامبر از خانه بيرون شد مانند هميشه ساده و با صفا و معنويت و در پيرامون او تنها مرد و زن جوانى به همراه دو فرزند خردسال اما چهره‏هايشان جذاب و گيرا، قدمهايشان استوار و دلهايشان در برابر پروردگار خاشع و بى اعتنا به دنيا و اهل دنيا به ميقات خويش مى‏روند.

دست حسن در دست پيامبر و حسين در آغوش او و على‏عليه السلام پيش روى او و فاطمه پشت سر پيامبر حركت مى‏كرد. دست حسن در دست پيامبر و حسين در آغوش او و فاطمه پشت سر آن حضرت و على پشت سر فاطمه قرار داشت و رسول‏خدا بدانان فرمود:
كه چون من دعا كردم شما آمين بگوييد.

بارى پيامبر خدا از مدينه بيرون شد در حالى كه عباى موئين سياه رنگى بر دوش داشت آمد تا به نزديكى دو درخت رسيد. او فرمود كه ميان دو درخت را جاروب و مسطح كردند عباى خود را روى آن دو درخت پهن كرد و همراهان خود را در زير آن جاى داد و خود در پيش ايستاد و دوش چپ خود را در زير عبا داخل كرد و بر كمانى كه در دست داشت تكيه داد و دست راست خود را براى مباهله به سوى آسمان بلند كرد و مردم از دور نظر مى‏كردند كه چه خواهد كرد.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

اسقفها گفتند چرا با بزرگان اهل شأن كه ايمان به تو آورده‏اند بيرون نيامده‏اى و تنها با تو همين جوان و زن و دو كودك است؟ حضرت فرمود كه:
من از جانب خداوند مأمور شده‏ام كه به همراه اينها با شما مباهله كنم.
پس به سوى اصحاب خود بازگشتند و منذربن علقمه برادر ابوحارثه كه پيشتر در مجلس مشورتى اهل نجران حاضر نبود و بعد از آن همراه اين گروه شده بود بقيه را نصيحت كرد كه شما و هر كسى كه با كتابهاى الهى آشنا است مى‏داند كه ابوالقاسم محمد همان پيامبرى است كه همه پيامبران به او بشارت داده‏اند.
در اين وقت علائم نزول عذاب ظاهر شد. آفتاب متغير شد و كوه‏ها لرزيد و با آن كه فصل تابستان بود ابر سياهى پيدا شد درختان سر به زير آورده بودند و مرغان بر زمين بال گسترده بودند. پس سيد و عاقب به منذربن علقمه گفتند نزد محمد و پسر عمويش على را واسطه كن كه محمد خاطر او را مى‏خواهد و از گفته او بيرون نمى‏رود و پيمان‏نامه درست كن.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

منذر به محضر رسول‏خدا رسيد و مسلمان شد و پيام آنان را رساند و رسول‏خدا على را براى مصالحه با آنان فرستاد. على‏عليه السلام پرسيد :
با ايشان چگونه صلح كنم ؟ حضرت فرمود :
هر چه كه رأى تو باشد.
پس على‏عليه السلام با آنان توافق كرد كه هر سال دو هزار جامه نفيس بدهند و هر سال هزار مثقال طلا نصف آن را در محرم و نصف ديگر را در رجب.

پس چون رسول‏خدا با اهل بيت خود به سوى مسجد بازگشت جبرائيل نازل شد و گفت :
حق تعالى به تو سلام مى‏رساند و مى‏گويد كه بنده‏ام موسى به همراه هارون و فرزندان هارون با دشمن خود قارون مباهله كرد و حق تعالى قارون را با اهل و مالش و ياورانش به زمين فرو برد . به جلالت خود قسم مى‏خورم كه اگر تو به همراه اهلت با اهل زمين و همه مردمان مباهله مى‏نموديد هر آينه آسمانها پاره‏پاره و كوهها ريز ريز مى‏شدند و زمين فرو مى‏رفت.
پس رسول به سجده رفت و پس از آن دستها را بلند كرد سه بار گفت:
شكرا للمنعم .
چون از وجه اين كار پرسيدند فرمود :خداوند جهانيان را شكر كردم به واسطه انعامى كه نسبت به اهل بيت من كرامت فرمود .
سپس از آنچه جبرئيل آورده بود به ايشان خبر داد.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

به نقل شيخ مفيد و شيخ طبرسى چون پيامبر با آن چهار تن آمد اسقف آنان پرسيد:
اينان چه كسانى هستند كه همراهش مى‏آيند ؟
بدو گفتند: اين پسرعمويش و دامادش و پدر دو فرزندش و محبوبترين مردمان نزد او على‏بن ابى‏طالب است و اين دو طفل دو پسر دخترش از طرف على هستند كه نزد او از همه محبوبترند و آن زن دخترش فاطمه است كه عزيزترين مردم نزد اوست و علاقه قلبى پيغمبر بدو از همه بيش‏تر است.
اسقف آنان گفت:
ببينيد كه با خواص خود يعنى فرزندان و اهلش آمده است و مى‏خواهد به وسيله آنان مباهله كند چون به حقيقت كار خويش مطمئن است به خدا قسم اگر مى‏ترسيد كه چيزى به ضررش تمام شود آنان را نمى‏آورد از مباهله با او بپرهيزيد به خدا قسم كه اگر موقعيت قيصر نبود مسلمان مى‏شدم .

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

چون حضرت براى مباهله بر دو زانوى خود نشست بزرگ نصرانيان گفت:
بخدا سوگند چنان نشسته است كه پيغمبران براى مباهله مى‏نشستند و برگشت و جرأت بر مباهله پيدا نكرد . و گفت :اگر بر حق نمى‏بود چنين جرأت بر مباهله پيدا نمى‏كرد و اگر با ما مباهله كند يك سال نخواهد گذشت كه هيچ نصرانى باقى نخواهد ماند. من صورتهايي را مى‏بينم كه اگر از خدا بخواهند كوهى را از جاى خود بركند هر آينه خواهد كند پس مباهله نكنيد كه هلاك مى‏شويد.

رسول‏خدا فرمود:
اگر با من مباهله مى‏كردند هر آينه همه به صورت ميمون‏ها و خوك‏هايى مسخ مى‏شدند و تمام اين وادى برايشان آتش مى‏شد و مى‏سوختند و حق تعالى جميع اهل نجران را مستأصل مى‏كرد به گونه‏اى كه حتى مرغى بر سر درختان آنان باقى نمى‏ماند .

سرانجام آفتاب حقيقت ظاهر شد و هيچكس از عام و خاص، مسلمان و غيرمسلمان در آن صحنه حاضر نبود جز آن كه ديد رسول‏خداصلى الله عليه وآله وسلم على و فاطمه و حسن و حسين‏عليهم السلام را در زير عبا جمع كرد و آنگاه فرمود:
«اللهم هؤلاء اهلى»
و در حق آنان آيه تطهير را قرائت فرمود.
«انما يريدالله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهرهم تطهيرا» (احزاب/ ۳۲)

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

نشان ولایت و جریان خاتم بخشی

« ولی شما تنها خدا و پیامبر اوست و کسانی که ایمان آورده اند، همان کسانی که نماز را بر پا می دارند و در حال رکوع، زکات می دهند»¹روز بیست و چهارم ذی الحجه در تاریخ اسلام، روزی بسیار مهم و سرنوشت ساز است؛ روزی است که بر اثر یک حادثه عظیم و دارای اهمیت، یکی از آیات الهی بر پیامبر(ص) نازل شد. در اثر نزول همین آیه، پیامبر(ص) پرده از یک مساله بسیار مهم برداشت و جریان خاتم بخشی علی (ع) را به اطلاع مردم رساند. آیه ای که نازل شد، آیه ولایت بود و خبر مهم، اعلام ولایت و جانشینی امیر مومنان بود، که پیامبر (ص) از سوی پروردگار، ازاین واقعیت خبر داد و پرده برداشت.

1- خاتم بخشی امیر مؤمنان(ع)

« ولی شما تنها خدا و پیامبر اوست و کسانی که ایمان آورده اند، همان کسانی که نماز را بر پا می دارند و در حال رکوع، زکات می دهند»²از سدی، مجاهد، حسن، اعمش، عتبة بن ابی حکیم، غالب بن عبدالله، قیس بن الربیع، عبایة بن الربعی، ابن عباس، ابوذر، عبیدالله بن عمر بن علی بن ابی طالب، انس، عمار، عبدا... بن سلام و جابربن عبدا... انصاری چنین روایت کرده اند که:
روزی گدایی به مسجد پیامبر آمد و از مردم تقاضای کمک کرد، اما هر چه درخواست کرد، کسی به او کمک نکرد. او که ازکمک مردم مایوس گشته بود، رو به سوی آسمان کرد و اظهار داشت: خدایا من به مسجد پیامبرت آمدم و از مردم تقاضای کمک کردم، اما کسی به من کمک نکرد. امیرمومنان(ع) (در حال نماز)با دست خود به او اشاره نمود. او نیز به طرف علی(ع) رفته و انگشتر را از دست آن حضرت بیرون آورد و ازمسجد خارج شد . این جا بود که آیه ولایت توسط جبرئیل بر پیامبر(ص) نازل شد. پیامبر(ص) برای پیدا کردن مصداق واقعی آیه شریفه، با جمعی از یاران خود به مسجد آمد. آنها گدایی را دیدند که از در مسجد بیرون می آید.
حضرت محمد(ص) به او فرمود: آیا کسی چیزی به تو داد. گدا گفت: آری. آن حضرت پرسید: چه چیزی داد؟ فقیر گفت: این انگشتر را، آن حضرت فرمود: چه کسی این را به تو داد؟ گدا گفت: آن که در حال نمازاست. و به امیر مومنان(ع) اشاره کرد. آن حضرت فرمود: در چه حالتی بود؟ گدا گفت: در حال رکوع.
پیامبر (ص) که می دید نشانه های آیه ، به خوبی بر علی بن ابی طالب(ع) انطباق پیدا کرده است، بی درنگ تکبیر گفت و اهل مسجد به دنبال تکبیر پیامبر(ص)، تکبیر گفتند. حسان بن ثابت(شاعر معروف زمان پیامبر) که شاهد گفتار و خوشحالی پیامبر(ص) بود، بلافاصله این صحنه را در چند بیت به نظم در آورد. ترجمه اشعار او چنین است:
ای اباالحسن جان من و جان هر آن که دیر یا زود به هدایت و ایمان روی می آورد، به فدای تو باد این تویی که در حال رکوع، زکات خود را پرداختی. ای بهترین رکوع کننده جانها فدایت باد. خداوند در باره تو بهترین نوع ولایت را نازل کرد و آن را در کتاب آسمانی ثبت گردانید.

[مولاتی یا فاطمه الزهرا(س)]

2- فخر و مباهات خدا به امیر مؤمنان(ع)

در چند مورد، خدای متعال نزد فرشتگان به امیرمومنان(ع) مباهات می کند. «ابن شهر آشوب» از کتاب ابوبکرشیرازی نقل کرده است: وقتی سائل انگشتر را از دست علی (ع) بیرون آورد، برای آن حضرت دعا کرد و رفت. خداوند در برابر این اخلاص و ارادتی که علی (ع) نسبت به خدای خویش ابراز کرد، نزد فرشتگان به آن حضرت مباهات نمود و فرمود:
« فرشتگانم آیا به بنده ام نگاه نمی کنید که چگونه بدنش در عبادتم و قلبش در اختیار من می باشد و در همان حال، برای خشنودی من با مال خود انفاق می کند و صدقه می دهد؟ شما را شاهد می گیرم که من از او و فرزندانش راضی هستم.»