❂ ❂ مقـــــــــدمــــــــات طـــــــــراحـــــــی معــــــمـــاری ❂ ❂

[آستان جانان]

سلام دوستان .

قصد دارم در این بخش شما رو با مقدمات طراحی معماری آشنا کنم .

مسلما هر دانشجوی رشته معماری برای طراحی نیازمند یک سری پیش نیاز است که این پیش نیاز ها حاصل نمیشود مگر در کلاس های اساتید مجرب در دانشگاه .

من خودم به شخصه هر وقت یک موضوع برای طراحی داشتم ، کل سایت های اینترنت رو سرچ میکردم بلکه بتونم مطلبی برای طراحی پیدا کنم .

اما همه اونها یا کپی نویفرت بوده یا مطالب قدیمی ای بودند که برای طراحی من مناسب نبودند.

همانطور که میدونید همه دانشجوهای رشته معماری و حتی عمران و خود مهندسین هم نویفرت دارند ولی مطالب و اندازه های ذکر شده توی اون به صورت عملی اجرا نمی شوند .

مطالبی که براتون میذارم مطالبی هستند که من در کلاس استاد خوبم ، استاد رحیمی یاد گرفته ام و شاید به درد شما هم بخورند.

ابتدا از روال طراحی شروع میکنیم و بعد از اون وارد طراحی خانه های مسکونی میشویم .

[آستان جانان]

شروع طراحی:

در ابتدا باید مشخصات زمینی که قرار است در آن طراحی انجام شود بررسی شود .

اینکه این زمین چه ابعادی دارد و سایت پلان آن بررسی شود ، عوامل موثری مانند دوری و نزدیکی از دریا ، آب و هوا ،...

سایر سوالاتی که باید از کارفرما پرسیده شود اعم از تعداد نفرات ، تعداد طبقات و واحدها به صورت غیر مستقیم پرسیده می شود .

در این اثنا باید به دین و فرهنگ هم توجه لازم شود. یعنی باید بدانیم این طراحی برای چه فرقه ای صورت میگیرد .

یک دسته دیگر از سوالات هم هستند که ممکن است در ذهن شما نقش ببندند مانند : چند خوابه بودن ( نیازمندی های داخلی ) ، سیستم آشپزخانه ، مصالح مورد استفاده ، نور ، تراس ، بالابر ( آسانسور ) ، پارکینگ ، تهویه ،.... .

خوب این سوال ها چی؟ آیا این ها نیز باید از کارفر ما پرسیده شود؟

در پاسخ به این سوال باید گفت معمار خود باید پاسخ به این سوال ها را تشخیص دهد . ساده است . اگر قرار بود کارفرما به همه این سوال ها پاسخ دهد که خود میتوانست آنها را طراحی کند!!

این برای شروع طراحی است . خوب حال وارد طراحی مسکونی می شویم.

[آستان جانان]

نکات لازم برای طراحی مسکونی :

مقدار سطح اشغال مجاز : معمولا میزان سطح اشغال یعنی محدوده ای که میتوان در آن خانه را ساخت ، 60 % درنظر گرفته می شود .


این مقدار برای اشکال منظمی همچون مستطیل می باشید و از طول آن است .

یعنی اگر شما زمین مستطیل شکلی داشته باشید که ابعاد آن 10*20 است ، طول آن 20 و عرض آن 10 است ، سطح اشغال می شود 60 % *200 متر یعنی 120 متر .

سطح اشغال : به طور کلی در کل کشور حدودا 50-70% اط سطح زمین را بنا میتوان احداث کرد . (مسقف)

تراکم : درصد نسبت کل ساختمان به زمین را گویند که البته به جمعین شهر بستگی دارد .

این مقدار برای اشکال غیر منتظم نیز صدق می کند .

قرار گیری ساختمان در زمین : ابتدا لازم است بدانیم خانه های شمالی با خانه های جنوبی یعنی چی؟ و چه فرقی با هم دارند؟

** خانه همیشه در بخش شمالی زمین ساخته می شود.



به این عکس توجه کنید . (توجه کنید شمال به سمت پایین است ).

[آستان جانان]

شماره 1 : ساختمان جنوبی است زیرا ساختمان در قسمت شمال ساخته شده و حیاط در آن طرف قرار میگیرد .

شماره 2 : زمین شمالی است ، اول وارد حیاط می شویم و بعد به ساختمان میرسیم .

شماره 3 : ( شمال در این شکل به سمت بالاست ) زمین های شمالی و جنوبی را نشان می دهد .

بدیهی است که زمین در ساختمان جنوبی گرانتر است چون از هر دو طرف نور میگیرد هم از طرف حیاط و هم از طرف خیابان .

و در زمین شمالی قسمت شمال نمیتواند پنجره داشته باشد زیرا به سمت حیاط خانه پشتی باز می شود و از نظر رعایت حریم ها این کار صورت نمیگیرد .

شماره 4 : زمین دوبر یا دو کله را نشان می دهد . این زمین از هر دو طرف می تواند ورودی داشته باشد زیرا یک سر آن در یک کوچه یا خیابان قرار دارد و سر دیگر آن در کوچه و یا خیابان دیگری است .

[آستان جانان]

استفاده از نور در طراحی :

در تمام اقلیم های ایران بهترین نور ، نور جنوب است .

این مسئله در نیم کره جنوبی زمین متفاوت است .

همانطور که میدانید ایران در نیمکره شمالی واقع شده است و خورشید در امتداد خط استوا می تابد.

در نتیجه بهترین نوری که از خورشید به ایران و تمام کشورهایی که در نیمکره شمالی واقع اند می تابد ، نوری است که از جنوب می تابد .

و بالعکس در نیمکره جنوبی که خط استوا در بالای آن واقع است ، بهترین نور می شود نور شمال .

و اما در خود خط استوا ساختمان ها به صورت باز و غیر متراکم ساخته می شوند همچون شمال ایران . به نظر می رسد اینکار برای جبران رطوبت می باشد.

البته در حال حاضر در شهرهایی همچون رشت اینکار صورت نمیگیرد و این قاعده به خانه های قدیمی آن باز میگردد .

آنها به دلایل حفظ حریم و تعصبات مذهبی دیگر این کار را نمیکنند چون در صورت باز و غیر متراکم بودند پنجره خانه ها به سمت هم باز می شوند .

[آستان جانان]

پس میتوان گفت زمینی خوب است که دیاگرام طراحی ساختمان در آن به گونه ای باشد که بهترین نور و حتی بیشترین نور را داشته باشد .

اما این به آن معنا نیست که نور را بیش از حد استفاده کنیم زیرا عواقبی همچون نور زدگی را به دنبال خواهد داشت .

نکته ** معمولا در طراحی ساختمان ها سعی بر این می شود که بهترین نور یعنی همان نور جنوب ( در ایران ) به آشپزخانه داده شود.

این نکته در طراحی بسیار حائز اهمیت است . چون بهترین نور همیشه باید برای آشپزخانه باشد .

[آستان جانان]

ارتفاع مجاز:

به صورت معمول ( در همه شهرها به جز کلان شهرها که زمین بسیار گران است ) ارتفاع ساختمان ها به شرح زیر است :

معبر 6 متری : 2.5 طبقه ( کنسول ( بر آمدگی به بیرون ) در این معابر مجاز نیست )

معبر 8 متری : 3.5 طبقه ( کنسول 66 سانتی متری)

معبر 10 متری : 4.5 طبقه ( کنسول 85 سانتی متری )

معبر 12 متری : 5.5 طبقه ( کنسول 1 متری )

معبر 14 متری به بالا : 6.5 طبقه (کنسول 1.2 متری )

[آستان جانان]

یک سری ساختمان های دیگر هم وجود دارند که نه شمالی مطلقند و نه جنوبی مطلق .

بهتر است با آنها نیز آشنا شویم :

[آستان جانان]

معرفی یک سری اجزا در معماری:

جان پناه : معمولا ارتفاع جان پناه را 60 سانتی متر میگیرند زیرا اگر بیشتر باشد در مواقع وقوع زلزله فرو میریزد.

سقف کاذب : آرایش سقف است و در واقع جاهایی به کار می رود که نسبت عرض به ارتفاع زیاد باشد .

** این طرز فکر که بعضی ها می گویند به خاطر کانال کولر از سقف کاذب استفاده می شود صحیح نیست .

** سقف کاذب را برای تناسبات فضا می زنند و اگر لازم شد کانال کولر را از داخلش عبور می دهند .


توپوگرافی : به پستی ها و بلندی های زمین گفته میشود . در طراحی باید تا جای امکان با توپوگرافی زمین پیش رفت.

[آستان جانان]

اجزای اصلی در معماری عبارتند از : سقف ، کف ، دیوار .

برای شروع طراحی یک خانه مسکونی ابتدا محل راه پله و یا ورودی انتخاب شود .

محل راه پله باید در مکانی مناسب واقع شود که جلوی نور را نگیرد ( ترجیحا جنوب نباشد ).

** نکته : در راه پله هایی که نور مستقیم ندارند از نورگیر های سقفی استفاده می شود .

انتخاب درب ورودی ساختمان : ترجیحا درب ورودی اصلی ساختمان در خیابان اصلی واقع شود . این امر موجب گرانی ساختمان نیز خواهد شد.

اما درب ورودی پارکینگ حتما در فرعی واقع شود زیرا این عمل از وقوع تصادفات ناشی از بیرون آمدن ماشین با ماشین های در حال عبور در اصلی ، جلوگیری میکند.