*** توضیح اصطلاحات معروف حقوق مدنی ***

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

در این تایپیک تصمیم داریم برخی از اصطلاحات معروف و شایع در بین مردم را بیان و در صورت لزوم توضیح کوتاهی درباره هر کدام ارائه دهیم.

ان شاءالله مورد استفاده عموم قرار گیرد.

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

مشترکات عمومی:

اموالی هستند که دولت متصرف آنها می باشد ، اما قابل تملک نیستند . یعنی دولت هم مالک آنها نیست . به همین خاطر به ثبت نمی رسند . مانند : پارک ها ، جاده ها و . . . این اموال قابل توقیف و بازداشت هم نیستند.

اموال دولتی:

اموال دولتی دقیقاً دولت مالک تلقی می شود و به ثبت می رسند و مانند شما که مالک خانه تان هستید ، دولت مالک آنها می باشد . قابل نقل و انتقال ، توقیف و بازداشت هم هستند .

مواد 24 به بعد قانون مدنی بعضی از مشترکات عمومی را بیان کرده است .

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

طُرُق :
جمع طریق ( یعنی راه های بین شهری )

شَوارِع عامه :
جمع شارع ( یعنی خیابان های عمومی )

کوچه ها بخصوص کوچه هایی که بن بست نیستند .



ماده 25 قانون مدنی : مواردی را اشاره دارد که امروزه کاربرد ندارد . مانند : کاروانسرا ، قنات و . . .



مُعِد :
فراهم شده ، آماده شده

استحکامات :
وسایل دفاعی مانند خاکریز ، خندق

قَلاع :
جمع قَلعه

قورخانه :
انبار مهمات

سَفایِن :
جمع سفینه ( یعنی کشتی های جنگی )

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

ماده 27 و 28 قانون مدنی :

مُباحات :
اموالی هستند که در طبیعت وجود دارند و سابقه مالکیت ندارد یا صاحب مال از آنها اعراض کرده است .

اِباحه :
یعنی آزاد

اموال مجهول المالک :
اموالی هستند که سابقه ملکیت دارند ، مالک آنها قابل شناسایی نیست . اما اِعراض آنها مشخص و مُسَلّم نیست . موارد عمده در نتیجه سونامی ، جنگ ، زلزله

اِعراض :
یعنی من مالم را نمی خواهم .





این اموال به موجب ماده 28 قابل تملک خصوصی نیستند . یعنی دولت نمی تواند برای خود بردارد و باید از طریق قوه قضاییه به صَرف ( مَصرف ) فقرا برسد

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

عین:
عین مالی است که قابلیت وجود مستقل دارد .

منفعت:
منفعت مالی است که وجود تدریجی دارد و در وجود تدریجی هم وابسته به موضوع دیگری است .

منافع متصل :
منافعی هستند که از عین قابل جداشدن نیستند . مهمترین مثال : سکونت در خانه

منافع منفصل :
منافعی که ابتداً در وجود وابسته به عین هستند اما بعداً امکان بقاء مستقل پیدا می کنند . ( یعنی قابل جداشدن از عین هستند ) مانند : میوه درختان ، شیر حیوان ، پشم حیوان

مال مفروز :
مالی است که حق مالکیت آن کلاً متعلق به یک شخص است .

مال مشاع :
مالی است که مالکیت آن متعلق به چند نفر باشد . در حالت اشاعه مالکیت ها ، اگرچه میزان سهم مشخص است اما موضوع سهم ( یعنی مصداقش ) در عالم خارج قابل تشخیص نیست . به تعبیر دیگر مالکیت ها درهم آمیخته است . مالکیت ها متمایز نیست .

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

قاعده یَد:
یَد در اینجا به معنای متصرف است .

ضمان یَد :
یعنی مسئولیت مطلق در قبال مال دیگری (یعنی تَعدی و تَفریط مهم نیست)

اَماره:
یعنی نشانه ، علامت

سبب مملک :
سببی است که ، نه تنها این کتاب در تحت تصرف من است بلکه ایجاد حق مالکیت می کند . (ایجاد کننده حق مالکیت) مانند (هبه ، صلح تملیکی)

سبب غیرمملک :
سببی است که تصرف ایجاد می کند ولی مالکیت ایجاد نمی کند یا اصلاً نامشروع است (مانند غاصب) گاهی هم سبب مملک نیست اما مشروع است (مانند اجاره ، عاریه)


حق انتفاع :
قراردادی است که در نتیجه آن شخصی (مالک) برای مدتی یا بدون ذکر مدت ، امکان بهره برداری از مال خود را به دیگری می دهد .

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

عقد انتفاع :
رایگان است ( قراردادهای انتفاع )

قراردادهای انتفاع بر چند نوع هستند که مهمترین آنها عبارتند از :
1- عُمری : قرارداد حق انتفاعی است که بر مبنای عمر یک شخص تنظیم می شود .
2- رُقبی : حق انتفاعی است که در آن حق انتفاع برای مدت معینی واگذار می شود .
3- حبس مطلق : حق انتفاعی است که در آن ذکری از زمان نشده است .
4- حبس موبد : حق انتفاعی است که برای همیشه واگذار می شود .
5- سُکنی : حق انتفاعی است که موضوع آن واگذاری سکونت در خانه است .

   

1- عُمری قرارداد لازم است .
2- رُقبی قرارداد لازم است . مثلاً برای 10 سال
3- حبس مطلق قرارداد جایز است . مطلق است .
4- حبس موبد قرارداد لازم است .
5- سُکنی مال موضوع است .

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

عقد عینی:
قراردادی است که علاوه بر ایجاب و قبول ، قبض شرط صحت آن است .

ماده 59 و 60 قانون مدنی :
عقود عینی سه رکن دارند : ایجاب ، قبول ، قبض
بعد از ایجاب و قبول و قبل از قبض در عقود عینی ، اگر یکی از طرفین فوت کند یا محجور شود قرارداد باطل می شود . یعنی قرارداد کانَ لَم یَکُن می شود

تَسبیل :
(ماده 55 قانون مدنی )
یعنی گشودن راه ، راه استفاده از منافععین را حبس می کنیم و منافع را آزاد می کنیم که دیگران استفاده کنند .

وقف یا عام است یا خاص
(ماده 56 قانون مدنی )

در وقف اصطلاحاتی وجود دارد :
واقف / موقوفه / وقف نامه / موقوف علیه

در وقف برای اداره موقوفه از نهادی استفاده می کنیم به نام تولیت، خود شخص را متولی می گویند .

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

ارتفاق:
ماده 93 قانون مدنی : ارتفاق به معنای مدارا است . رفاقت یا رفاقتی

در حقوق عبارت است از اینکه یک ملک در ملک مجاور حقی داشته باشد که بر اساس آن مالک ملک اول برای استفاده بهتر از ملک خودش امکان تصرفی در عین ملک دیگری داشته باشد .
حقوق ارتفاقی اقسام زیادی دارد و مهمترین آنها :
حق العُبور
حق المَجری
حق شُرب( کسی چاه یا قنات دارد و دیگری برای استفاده از آن بیاید و آب ببرد)
حق ناودان
حق سرتیر

حق ارتفاق منفی :
جایی است که ملک مجاور بخاطر استفاده بهتر ما از ملک خودمان ، کاری را نباید انجام دهد . حق ارتفاق منفی یا حقمَنظَر

ماده 108 و 109 قانون مدنی : در مورد حق ارتفاق

[سمن بویان* خادمه اباصالح المهدی(عج)*]

حریم:

حَریم ملک، فضایی است اطراف ملک که جزء مالکیت ما نیست . اما برای استفاده بهتر از ملک ما ( خودمان ) قانون گذار دیگران را از برخی تصرفات در آن فضا ممنوع می داند . (ماده 136 قانون مدنی)

مهمترین دعاوی در مورد حریم چاه و قنات است .

اِحیاء:

به معنای آبادکردن است . ( یک نوع بهره برداری انسانی و اِحیاء حق مالکیت ایجاد می کند . )


اَراضی مَوات :
زمین هایی هستند که سابقه آبادانی ندارند ، هیچ وقت تابحال آباد نشده اند .

مُباح :
یعنی سابقه مالکیت هم ندارند ، یعنی ملک شخص معینی نیست . یعنی در طبیعت رها شده است .

تَحجیر :
(ماده 142 قانون مدنی)
به معنای سنگ چینی است . کلاً یعنی مقدمات کاری است . تحجیر فقط حق تقدم ایجاد می کند و حق مالکیت ایجاد نمی کند

حیازت :
(ماده 146 قانون مدنی)
عبارت است از تصرف در مال مُباح به قصد تملک .حیازت حق مالکیت ایجاد می کند .

میاه:
جمع ماء یعنی ابها است .
(ماده 149 قانون مدنی)

مُحاذی :
یعنی روبروی هم در یک فاصله ( مقابل هم )
(ماده 157 قانون مدنی )