▐●●*۞*●●▐ آخرین دولت !!! ▐●●*۞*●●▐

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

در انديشه مهدوي مباحث متعدد و متفاوتي مطرح مي شود. يكي از مهمترين آنها، مسئله «دولت مهدوي» است كه دامنه گسترده اي هم دارد و به همين جهت تعبيرهاي مختلفي از اين دولت در ادبيات ديني ( به خصوص ادبيات شيعه) شده است كه هر كدام از تعبيرها به جنبه اي از جنبه هاي متعدد حكومت مهدويت اشاره دارد. برخي از تعبيرهايي كه در روايات در مورد دولت و حكومت امام مهدي(عجل الله تعالی فرجه شریف) آمده به شرح زير است:
دولت جهاني
دولت عدالت
دولت كريمه
دولت صالحان
دولت حق
دولت مستضعفان
دولت امنيت
دولت رفاه
يكي ديگر از تعبيرهايي كه از دولت مهدوي شده ولي كمتر توجه قرارگرفته ، تعبير آخرين دولت است.
در اين نوشتار برآنيم كه تا در اين باره سخن بگوييم. در اين بحث سه مسئله مطرح خواهد شد،
*يكي اين كه منشأ تعبير آخرین دولت چيست؟
*ديگري اين كه معني آخرين دولت چيست؟
*سوم اين كه علت آخر بودن دولت مهدوي كدام است؟

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

منشأ تعبير آخرين دولت
اين تعبير در كلمات نوراني معصومان (علیه السلام) وجود دارد.
امام باقر (علیه السلام) مي فرمايند: دولتنا آخر الدول دولت ما آخرين دولت است.
سپس در پايان كلام خويش مي فرمايند:
و هو قول الله عز و جل : «والعاقبه للمتقين» [1] [2]
اين همان سخن خداوند است كه مي فرمايد: عاقبت از آن پرهيزكاران است.
همچنين روايت شده كه امام صادق (علیه السلام) در بسياري از اوقات اين شعر را زمزمه مي كردند كه :
لكل اناس دوله يرقبونها
و دولتنا في آخر الدهر تظهر [3]
هر مردمي را دولتي است كه منتظر آن هستند
و دولت ما در پايان روزگار آشكار مي شود.
در پاره اي از روايات، اين حقيقت با عبارت «عاقبت از آن ما خواهد بود» آمده
و آيه شريفه «والعاقبه للمتقين» به همين حقيقت تفسير شده است،
امام حسن (علیه السلام) نيز اين حقيقت را ياد كرده اند و امام علي (علیه السلام) آن را تاييد نموده اند.
ابن سيرين مي گويد:
از تني چند از بزرگان بصره شنيدم كه گفتند:
علي بن ابيطالب (علیه السلام) پس از جنگ جمل ناخوش گرديد و نتوانست در نماز جمعه شركت كند.
لذا به فرزندش حسن (علیه السلام) فرمود: تو برو و نماز جمعه را با مردم بخوان.
حسن (علیه السلام) به مسجد آمد و بر فراز منبر رفت.
او ابتدا حمد و ثناي الهي را به جاي آورد، شهادتين گفت، بر رسول خدا درود و صلوات فرستاد و فرمود :
اي مردم! خداوند، نبوت را در ميان ما قرار داد و ما را بر خلق خويش برگزيد و مقدم داشت و كتاب و وحي خود را بر ما فرو فرستاد.
به خدا قسم كه هر كس چيزي از حق ما كم گذارد، خداوند در دنيا و آخرت از حق او بكاهد،
و هيچ دولتي ضد ما نباشد، مگر اين كه عاقبت از آن ما باشد.

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

آنگاه اين آيه را خواند كه :
«و لتعلمن نباه بعد حين ؛ [4] و قطعاً پس از چندي خبر آن را خواهيد دانست.
در اين كلام، امام حسن (علیه السلام) با بيان اين جمله كه عاقبت از آن ما است، به اين حقيقت توجه مي دهند كه دولت اهل بيت، دولت آينده است.
جالب اين كه امام علي (علیه السلام) سخنان فرزندشان را مي شنيدند .
پس از اتمام مراسم نماز و بازگشت امام حسن (علیه السلام) ، امام علی (علیه السلام) به او نگاهي كرد و بي اختيار،
اشكهايش بر گونه هايش جاري شد و از فرزندش خواست كه نزديك آيد و ميان چشمانش را بوسيد و اين آيه را خواند كه :
ذريه بعضها من بعض والله سميع عليم. [5] [6]
فرزنداني بودند، برخي از نسل برخي ديگر پديد آمده، و خدا شنوا و داناست.
اين برخورد امام علي (علیه السلام)، حكايت از تأييد سخن امام حسن (علیه السلام) دارد.
همچنين نقل شده كه در خطبه ديگري نيز امام حسن (علیه السلام) همين جملات را درباره دولت اهل بيت بيان كردند. [7]
از امام باقر (علیه السلام) نيز نقل شده كه ايشان دولتهاي ديگر را دولت حال ناميده اند و دولت اهل بيت را (دولت آينده )
ابوبكر حضرمي مي گويد:
وقتي امام باقر (علیه السلام) را نزد هشام در شام بردند، هشام اهل بيت (علیه السلام) را به تفرقه افكني متهم ساخت و بدين وسيله امام را بسيار توبيخ كرد.
به دنبال وي حاضران مجلس نيز به نكوهش امام (علیه السلام) پرداختند.
وقتي آنان خاموش شدند، امام باقر(علیه السلام) برخاست و فرمود:
اي مردم به كجا مي رويد؟
و شما را به كجا مي برند؟
به وسيله ما بود كه خداوند پيشينيان شما را هدايت كرد و هدايت آيندگان شما نيز به وسيله ما انجام مي شود.
اگر شما سلطنت اكنون را داريد، حكومت ما حكومت آينده است. [8]

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

از آنچه تاكنون نقل كرديم به خوبي روشن مي شود كه اهل بيت (علیه السلام) از دولت حضرت مهدي (علیه السلام) به عنوان آخرين دولت ياد كرده اند.
اكنون دو سوال مطرح است :
نخست ، آخرين دولت بودن به چه معنا است؟
و دوم ، علت آخرين بودن دولت حضرت مهدي (علیه السلام) چيست؟
در پرسش اول مي خواهيم بدانيم منظور از صفت «آخرين» بيان مفهوم زماني است يا فكري و انديشه اي؟!
در مراجعه به روايات و با استفاده از آيات قرآن ، مي توان فهميد كه هر دو مفهوم آن مراد است،
يعني وقتي مي گوييم حكومت حضرت مهدي (عجل الله تعالی فرجه شریف) آخرين دولت است،
هم به اين معني است كه آخرين و مترقي ترين انديشه در باب حكومت و زمامداري است و هم به اين معني است كه:
پس از آن دولت ديگري حاكميت نمي يابد و تا پايان تاريخ ادامه مي يابد.
امام باقر (علیه السلام) به دنبال اين كه مي فرمايند:
دولت ما آخرين دولت است، چنين ادامه مي دهند:
و لم يبق اهل بيت لهم دول الا ملكلوا قبلنا. [9]
هيچ خاندان داراي حكومتي باقي نمي ماند، مگر اين كه قبل از ما به حكومت مي رسند. امام صادق (علیه السلام) نيز در همين رابطه مي فرمايند:
ما يكون هذا الامر حتي لا يبقي صنف من الناس الا و قد ولوا علي الناس ... ثم يقوم القائم بالحق و العدل. [10]
اين امر (حكومت ما اهل بيت) فرا نرسد تا اينكه همه گروهها بر مردم حكومت كرده باشند ...
آنگاه قائم (علیه السلام) قيام مي كند و حق و عدالت را بر پا مي دارد.
كلام امام صادق (علیه السلام) وضوح بيشتري دارد. آنچه از اين دو حديث بر مي آيد اين است كه همه گروهها و صاحب نظراني كه درباره حكومت،
ايده و نظريه اي دارند، به حكومت مي رسند و پس از همه آنها نظريه امامت، حاكميت مي يابد.

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

اين بدين معني است كه اولاً هر نظريه ايي كه به انديشه بشر برسد، حاكميت مي يابد و ثانياً روزگاري فرا رسد كه فكر بشر،
سخني براي گفتن ندارد ؛ آنگاه نظريه امامت حاكميت مي يابد.بنابراين، آخرين دولت يعني آخرين نظريه اي كه حكومتي بر مبناي آن تشكيل مي شود و پس از آن نظريه ديگري وجود نخواهد داشت و همچنین از برخي ديگر از روايات، مفهوم زماني را نيز مي توان فهميد و براين اساس دولت اهل بيت، هم از نظر انديشه آخرين است و هم از نظر زماني؛امام باقر (علیه السلام) پس از آن كه در دربار هشام فرمودند
«دولت شما دولت حال است و دولت ما دولت آينده» تصريح مي كنند كه :
و ليس بعد ملكنا ملك ؛ لاف نّا اهل العاقبه ، يقول الله عز و جل : «و العاقبه للمتقين». [11]
و بعد از حكومت ما حكومتي نباشد؛ زيرا ما همان كساني هستيم كه عاقبت از آنان است،
خداوند مي فرمايد: «سرانجام نيك از آن پرهيزكاران است.»
در اين حديث دو نكته قابل توجه وجود دارد، يكي تصريح به اين كه پس از حكومت اهل بيت، حكومت ديگري وجود نخواهد داشت
و ديگري مستند نمودن اين ادعا به اين شريفه نيز به دست مي آيد و با تكيه بر آن ، گذشته از حديث، آيه نيز مي تواند آخر بودن زماني را گواهي دهد. جالب اين كه اين جمله از قرآن كريم،فراز پاياني آيه اي است كه در آغاز آن چنين آمده است:
ان الارض لله يورثها من يشاء من عباده.
زمين از آن خداست و به هر كس از بندگانش كه بخواهد آن را به ميراث مي دهد.

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

همانگونه كه مي دانيد اين فراز از آيه ، نيز مربوط به حكومت حضرت مهدي (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است
امام باقر (علیه السلام) مي فرمايند:
وجدنا في كتاب علي عليه السلام «ان الارض لله يورثها من يشاء من عباده و العاقبه للمتقين»
انا و اهل بيتي الذين اورثنا الله الارض و نحن المتقون و الارض كلها لنا.
در كتاب علي ، كه بر او درود باد، [در ذيل آيه] «زمين از آن خداست و به هر كس از بندگانش كه بخواهد آن را به ميراث مي دهد.
و سرانجام نيك از پرهيزگاران است » چنين يافتيم كه :
«من و اهل بيتم همان كساني هستيم كه خداوند زمين را به ما ارث مي دهد و مائيم پرهيزكاران و زمين تماماً از آن ما است.» [12]
یک توضیح کوتاه درباره ی کتاب علی (علیه السلام): همانطور که می دانید مولا علی از کاتبان وحی بوده اند، در زمان نزول آیات،
امیر المؤمنین به دستور پیامبر بعد از نزول هر آیه ، شأن نزول آیه ، تأویل آیه ، تفسیر آیه و محکم و متشابه و ظاهر و باطن و...
هر آیه را که رسول الله به شخص ایشان توضیح داده در آن نوشته بودند و پس از فوت پیامبر در هنگام اعلام فرمان جمع آوری قرآن از سوی خلیفه آن را به مردم ارائه دادند که با رد وعدم پذیرش خلیفه و اطرافیانش آن را به خانه برگرداندند و شیعیان و نزدیکان اعلام کردند که این کتاب را در دیگر منظر عموم نخواهید دید تا ظهور فرزندم مهدی و ایشان آن را پس از خود به امام حسن (علیه السلام) سپردند
و دست به دست آمده و امروز هم در اختیار مولایمان امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است.

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

حال بايد به اين پرسش پرداخت كه چرا اين دولت ، آخرين دولت است؟!!!!
در برخي از رواياتي كه در آنها مسئله آخرين دولت بودن حكومت امام مهدي (عجل الله تعالی فرجه الشریف) مطرح شده ، علت آن نيز تبيين شده است.
مثلاً امام باقر (ع) پس از آن كه مي فرمايند دولت ما آخرين دولت است و پيش از آن ،همه صاحبان قدرت و انديشه به حكومت مي رسند،
در بيان علت آن مي فرمايند:... لئلا يقولوا اذا راواسيرتنا: اذا ملكنا سرنا مثل سيره هولاء !
... تا وقتي شيوه حكومت ما را ديدند، نگويند: اگر ماهم به حكومت مي رسيديم، به شيوه اينان رفتار مي كرديم. [13]
همچنين امام صادق (ع) پس از آن كه ميفرمايند پيش از برقراري دولت و ما همه گروهها به حكومت ميرسند،علت اين تقدم و تاخر را چنين بيان ميدارند:
حتي لا يقول قائل «انالو ولينا لعدلنا» ثم يقوم القائم بالحق و العدل.
تا كسي نگويد: اگر ما هم به حكومت مي ر سيديم به عدالت رفتار مي كرديم، سپس برپا كننده حق و عدل قيام مي كند. [14]
از مجموع اين احادیث چنين بر مي آيد كه علت تاخر دولت امامت، اتمام حجت تاريخي و عملي است.
بايد بشر به تجربه دريابد كه راه عدالت جز از طريق اهل بيت نميگذرد و برقراري عدالت جز به دست مردان عدالت پيشه و امامان معصوم ممكن نيست.
همانطور که در مقاله ی حقیقت ایمان هم اشاره شد ((لا اکراه فی الدین))، مردم خودشان باید برسند به این که خیر دنیا و آخرتشان پذیرفتنولایت ولی الله الاعظمِ خداست و تا به این رشد عقلی و حد پذیرش نرسند ظهور محقق نمی شود. مطالب بسیار نغزی در این مورد در مقاله آخرالزمان شرایط ظهور باطنی ترین بعد هستی، تألیف استاد طاهر زاده آمده که مطالعه ی آن در کنار این مقاله تصویر روشنی از واقعه ی ظهور را إن شاءالله در ذهن خوانندگان و رفقای گرامی پدید می آورد.

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

اما یک نکته ی دیگر در این باره...
همه شما إن شاءالله دعای عهد را خوانده اید و می خوانید، فراز معروفی در این دعا هست که:
ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاس (به واسطه ی آنچه که مردم کسب کرده اند، فساد در خشکی و دریا آشکار گشته)
نکته ی بسیار مهمی در باره ی عبارت بما کسبت أیدی ناس وجود دارد که بالاخره باید بفهمیم که مردم چه چیزی را کسب کرده اند تا به وسیله ی آن در خشکیو دریا ، به این مقیاس عظیم فساد تولید کنند تا حدی که آشکار شود؟ که فعلاً مجال پرداختن به این عبارت را ندارم اما آنچه در این عبارت بسیار مهم است این است:در حقیقت این عبارت قسمتی از یک آیه ی قرآن است که ادامه ی آن در دعا نیامده،
ادامه ای که بسیار بسیار جالب است. آیه کامل این است:
ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذيقَهُمْ بَعْضَ الَّذي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ (41- روم)
به واسطه ی آنچه که مردم کسب کرده اند،فساد در خشکی و دریا آشکار گشته
تا خدا هم كيفر بعضى اعمالشان را به آنها بچشاند،باشد كه باز گردند.(41)
از رنسان به این طرف بشر به یک باره بی خیال ربوبیت خدا میشود و می گوید خدایا هستی یا نیستی من باهات کاری ندارم ،
من میخوام خودم، خودم را ربوبیت کنم ، به هر شکل که به عقل خودم میرسد دلم می خواهد در عالم دخل و تصرف کنم و تغییرو تحول بدم ، قوانین زندگی اجتماعی را خودم به میل خودم بنویسم و جهانی را بسازم ، زاده ی میل و خواست خودم ،
با قائده ی کلی لا اکراه فی الدین و قد تبین الرشد من الغی بشر آزاد گذاشته شد برای به فعلیت در آوردن نیاتش در این عالم،
البته هر شخص و امت و اجتماعی می توانند هر گونه که خواستند زندگی کنند اما باید بهای این مدل زندگی را هم بپردازند
و معنی این قسمت آیه که (کیفر بعضی اعمالشان را می چشاند) هم همین است.
اما رفته رفته بشر می فهمد که نمی تواند بدون وحی و هدایت خدا به سعادت حتی دنیایی رسید و اینجاست
که( لعلهم یرجعون ) یعنی (باشد که باز گردند) رخ می دهد و تشنه و پذیرای امر ظهور می شوند.

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

تبيين اين حقيقت که راه عدالت جز از طريق اهل بيت نمي گذرد در گرو توجه به اين سه امر است:
نخست، از عدالت مهمترين نيازهای بشريت است و امور ديگر فرع بر این اصل هستند
و سامان جامعه بشري به برقراري عدل و است و بدون آن نظام زندگي اجتماعي از هم مي پاشد.
[ یک توضیح درباره عدل: دوستان همانطور که می دانید معنای عدل یکسانی نیست، بلکه معنای عدل قرار گرفتن هر چیز سر جای خودش است. امروز خدا و احکام خدا در بین مردم سر جایش نیست ، قرآن خدا سر جایش نیست، ولی الله الاعظم خدا سر جایش نیست،
نظام توضیع ثروت سرجایش نیست و ...و با ظهور، همه ی این امور سر جایشان میرود به لطف خدا و برکت ولی اش ]
دوم ، اجراي عدالت نياز به مردان عادل دارد. هر دستي توان عدالت گستري ندارد. عدالت گستري نياز به مرداني دارد كه معصوم و از هرگونه هوس به دور باشند. مردان آلوده به هوس، به هوس رفتار مي كنند نه به عدالت، آنكه به هوس رفتار مي كند و پيرو هواي نفس خويش است، توان اجراي عدالت را ندارد،به همين جهت در انديشه شيعي، يكي از شرايط امامت ، عصمت است.
[ إن شاء الله در پستی مقداری از 313 هم صحبت میکنیم و با حاکمان و والیان آینده دنیا آشنا می شویم. بالاخره باید دید یاران حضرت حجت چه کسانی هستند و چه ویژگی هایی دارند که تضمین کننده ی حاکمیت عدل در جهانند!!! ]
سوم، عدالت گستري نياز به عدالت پذيري دارد. این نکته نکته ی بسیار لطیف و دقیق و عظیمی است، بدون عدالت پذيري ،
اجراي عدالت ممكن نيست.اگر امام عدالت گستر وجود داشته باشد ولي امت عدالت پذير وجود نداشته باشد،
عمليات عدالت گستري با شكست مواجه مي شود. [15]
و این امر یکی از مهمترین دلایل تأخیر در امر ظهور است چرا که عموم دنیا هنوز حقیقتآً طالب عدالت نیستند و با این مدل زندگی خو گرفته اند.
باتوجه به اين سه امر، يك بار مسئله را مرور مي كنيم:
چون عدالت از مهمترين نيازهای بشريت است، خداوند هيچ گاه زمين را بدون امام عدالت گستر نگذاشته است.
ولي از آنجا كه حاكميت عدالت، گذشته از وجود امام عدالت گستر، به عدالت پذيري ملت نيز نياز دارد این امر نیز باید محقق شود.

[حدیث*خادمه مهدی فاطمه(س)*]

حال سوال اين است كه اگر پذيرش عدالت و تحمل عدالت وجود نداشته باشد چه بايد كرد؟!!!
اولين اقدام روشنگری است .
[در اين مرحله بايد به روشنگري پرداخت و موقعيت پيش آمده را توضيح داد و عاقبت راه برگزيده شده را روشن ساخت تا حجت آگاهی عمومی وجود داشته باشد.و إن شاء الله همه ی ما هر کس بنا به امکانات و ظرفیت خود در این اقدام شرکت میکند]
اگر اين اقدام نتيجه اي نبخشد و مردم عدالت پذير نشوند، نوبت به گام دوم مي رسد كه «حجت عملي» است.
در اين گام مردم آنچه را به آنها گفته شده است ولي نپذيرفته اند، در عمل مشاهده می كنند،
در حقیقت در این جا قانون (لِيُذيقَهُمْ) یعنی(چشیدن نتیجه اعمال) عمل می کند
و مردم بن بستها را مي بینند و به تجربه درمی يابند كه هيچ راهي براي تحقق عدالت، جز راه امامت وجود ندارد.
به بيان ديگر اگر بشر راه خود را از راه امامت جدا ساخت و به هشدارها و اندرزهاي امامان گوش نداد،
به خود واگذار مي شود تا آنچه را درست مي پندارد،عمل كند و بپذيرد و در اين راه دريابد كه هيچ كدام كليد عدالت نيست.
اگر بشر به تجربه درنيابد كه هيچ راهي به عدالت ختم نمي شود و هيچ حاكمي توان اجراي عدالت را ندارد،
مدعياني پيدا خواهند شد كه بگويند راه و روش و هدف ما همين است و بدين سان مردم را گمراه سازند.
اما اگر هر كس و هر صاحب عقيده اي و هر گروهي آنچه را دارد بيان كندو به اجرا درآورد و عملاً ثابت شود كه توان اجراي عدالت را ندارد، آنگاه وقتي دولت امامت شكل مي گيرد، هيچ كس نمي گويد اگر ما هم مي بوديم چنين مي كرديم،
و چنين ادعايي از هيچ كس پذيرفته نمي شود و خريداري نخواهد داشت.