ஜ شاخصه هاي اساسي در زندگي اسلامي ஜ

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

شاخصه هاي اساسي در زندگي اسلامي

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

يكي از موضوعاتي كه مقام عظماي ولايت به آن اشاره داشته اند، «سبك زندگي اسلامي» است و شايد ضرورت پرداختن به اين موضوع اين باشد كه در میان افراد مختلف جامعه، تمایل کاذبی به زندگی سبک غربي دیده می شود.

البته ايشان قبلا بارها موضوعاتی در این راستا همچون تهاجم فرهنگی و شبيخون فرهنگي و جنبش نرم افزاري و نهضت آزاد انديشي و مانند آن را مطرح کرده بودند، اما این بار از تدوین و بیان سبک زندگی اسلامی و در حقیقت مبارزه عادلانه و هوشمندانه با چالش و معضلی به نام سبک زندگی غربی سخن به میان آورده اند.

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

در این نوشتار کوتاه بر آنیم تا برخی شاخصه های اساسی سبک زندگی اسلامی را بیان نماییم.

قناعت:


قناعت يكي از شاخصه هاي اساسي زندگي اسلامي است و در اين بين اسراف و تجملات چيزى است كه انسان را به حرام مى‏اندازد، و او را حريص بر استفاده از اموال شبهه‏ناك مى‏كند و او را به سوى ترك خمس و زكات سوق مى ‏دهد، و باعث مى ‏شود تا انسان براى كسب اموال بيش‏تر به آب و آتش بزند ولي اگر زندگى انسان آميخته با قناعت باشد، اداره زندگی برایش آسان خواهد شد. در حالات هارون الرشيد نوشته‏اند كه در جشن عروسى يكى از فرزندانش به جاى نُقل و سكّه، قطعه‏هايى از كاغذ كه بر روى هر كدام نام يك آبادى نوشته شده بود بر سر عروس خود مى‏ريخت! «1» روشن است وقتى كسى بخواهد اين كار را كند نمى‏تواند به حلال قناعت نمايد، بلكه به ناچار آلوده به غصب و غارت و چپاول و دزدى و ساير كارهاى خلاف مى‏شود. مولاي متقيان مي فرمايد: خوش‏ترين زندگى، زندگى با قناعت است«2».

اين امام بزرگوار كه زندگي خودشان سرشار از قناعت بود در سخن گهربار ديگري مي فرمايد: هر كس به مقدار كفايت، قناعت كند، آسايش مى‏يابد و براى خويش زمينه گشايش فراهم مى‏كند«3».
در روايتي از وجود نازنين پيامبر اسلام (صلی الله عليه و آله) اين گونه نقل شده است كه حضرت در تفسير آيه 97 سوره نحل كه مي فرمايد «هر مؤمنى مرد يا زن كار نيكى انجام دهد، قطعا او را با زندگى پاكيزه‏اى حيات مى‏بخشيم و مسلما به آنان بهتر از آنچه انجام داده‏اند پاداش خواهيم داد» فرمودند: زندگى پاك، يعنى قناعت و رضايت به آنچه خداوند مقدّر نموده است«4».

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

انتخاب الگوی مناسب زندگی:


مطالعه زندگي بزرگ مرد جهان آن كسي كه انسان را از جهالت نجات داده و به نور اسلام و قرآن آشنا ساخته است از ديگر شاخصه هاي زندگي اسلامي است. پيامبر مانند شمعي روشني بخش راه درست زندگي كردن را به مردم جهانيان آموخت روحيات عالى او، استقامت و شكيبايى او، هوشيارى و درايت و اخلاص و توجه به خدا و تسلط او بر حوادث، و زانو نزدن در برابر سختيها و مشكلات، هر كدام مى‏تواند الگو و سرمشقى براى همه مسلمين براي ساختن يك زندگي سرشار از نشاط معنوي و الهي باشد همان گونه كه خداوند در قرآن كريم انسان ها را به الگو گيري از زندگي پيامبر دعوت كرده و مي فرمايد:
لَقَدْ كانَ لَكُمْ في‏ رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثيرا
مسلّماً براى شما در زندگى رسول خدا سرمشق نيكويى بود، براى آنها كه اميد به رحمت خدا و روز رستاخيز دارند و خدا را بسيار ياد مى‏كنند«5».

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

اعتدال:



يكي ديگر از شاخه هاي زندگي اسلامي اعتدال است. مسأله اعتدال و ميانه‏روى در همه چيز، از مسايلى است كه اسلام به آن دعوت مى ‏كند. اين مسأله آن قدر مهمّ است كه حتّى به هنگام خصومت و دشمنى با دشمنان سر سخت هم مورد توجه قرار گرفته است؛ اميرالمومنين مي فرمايد: «كسى كه در خصومت و دشمنى زياده روى كند مرتكب گناه مى‏شود، و كسى كه در آن كوتاهى نمايد مغلوب مى‏گردد«6».

تجربه نشان داده است كه تندروى‏ ها و كندروى ‏ها همواره به مشكلات مختلفى ختم مى‏گردد، بدين جهت اصل «إعتدال» يك اصل فراگير است كه در كلّ نظام هستى حاكم است، در گردش سيّارات به دور خورشيد تعادل بسيار حسّاسى وجود دارد، به گونه ‏اى كه اگر فاصله آن‏ها با خورشيد نزديك‏تر شود جذب خورشيد مى‏ شوند و بر اثر حرارت خورشيد نابود مى ‏گردند و اگر دورتر شوند از حوزه جاذبه آن فرار مى‏ كنند و از انرژى خورشيد بهره نمى‏ گيرند. اين تعادل و اعتدال در سيستم بدن ما انسان‏ها نيز عجيب و حيرت ‏آور است، هرگاه تعادل به هم مى ‏خورد فوراً بيمارى ‏ها آغاز مى‏ گردد.

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

اخلاق نیکو:


يكي ديگر از شاخصه هاي اساسي در زندگي اسلامي اخلاق حسنه مي باشد زندگى انسان، يك زندگى اجتماعي است و لذا نمى‏تواند تنها زندگى كند؛ زيرا در اين صورت از همه چيز عقب مى‏ماند. و روشن است كه در زندگى اجتماعى و دستجمعى نياز به دوست و رفيق وجود دارد، تا در مشكلات و گرفتارى‏ها، خوشى‏ها و ناخوشى‏ها، فراز و نشيب‏هاى زندگى همراه انسان باشد و به او كمك كند. زندگى بدون دوست و رفيق، زندگى بسيار ناگوارى است و موجب عذاب روح انسان مى‏شود، بدين جهت يكى از شكنجه‏هاى سخت براى زندانيان، زندان انفرادى است در مرحله اول، بهترين دوست انسان خلق و خوى خوب خود اوست! زيرا اخلاق خوش موجب مى‏شود كه ديگران به سوى او جذب شوند و دوستان فراوانى داشته باشد، چون كسى كه خوش اخلاق است همه مردم رفيق او هستند. گاه انسان تمام نقاط قوّت را داراست؛ مال، مقام، شخصيّت، تحصيلات عالى، خانواده‏اى اصيل و مذهبى، اعتقادات راسخ و عميق و مانند آن، ولى فاقد اخلاق خوش است. چنين انسانى ذليل مى‏گردد، و بالعكس امكان دارد شخصى هيچ يك از امكانات فوق را نداشته باشد، امّا داراى اخلاقى نيكو و پسنديده باشد، بدون شك چنين انسانى در نزد همگان عزيز خواهد شد و همه به ديده عزّت به او مى‏نگرند امير المومنين در اين خصوص مي فرمايد: «بهترين رفيق انسان اخلاق نيكوى اوست» و نيز مى‏فرمايد: «چه بسا اخلاق (بد) انسان عزيزى را ذليل كند و اخلاق (خوب) انسان ذليلى را به (اوج) عزّت برساند«7».

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

حق گویی و طرفدار حق بودن:

از جمله شاخصه هايي كه براي زندگي مسلمانان بسيار ضروري مي باشد حق گويي و همچنين طرفداري از حق و حقيقت مي باشد اسلام دين حق و حقيقت است و به انسان ها توصيه مي كند كه در تمام عمرت طرفدار حق باش؛ چه در سختى و چه در راحتى، چه به هنگام قدرت و چه زمانى كه فاقد قدرت هستى، چه بر تخت قدرت و چه بر خاك ذلت، خلاصه در تمام طول عمرت، كه در اين دنيا زيست مى‏كنى، حرف حق و سخن حق بگو همان گونه كه امير المومنين در نصيحت خود به كميل مي فرمايد: اى كميل! از گفتن حق در هر حال دريغ مكن «8».

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

دوستان ِ خوب داشتن:


دوستي با افراد مومن و پاك دامن يكي ديگر از شاخصه هاي اساسي زندگي اسلامي است، دوست در سرنوشت انسان و به خصوص نوع زندگي بسيار موثر مي باشد و لذا اميرالمومنين در ادامه نصيحت هايش به كميل مي فرمايد: «اى كميل! همراه پرهيزكاران باش و دوستشان بدار«9»، زيرا دوست متّقى و پرهيزكار، چون به خاطر رضاى خدا با تو دوست هست، در سختى و مشكلات تو را رها نمى‏كند و به همين جهت تو را به گناه تشويق نمي كند و به همين علّت مانع از اطاعت و بندگى تو نمى‏گردد.

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

رعایت حدود الهی:



يكي ديگر از شاخصه هايي كه مي تواند زندگي انسان را اسلامي كند رعایت حدود الهی و وجود خط قرمزی در زندگي است. خط قرمزي كه انسان را از هم نيشيني و مجالست با اشرار و فتنه گران دور سازد. امير المومنين عليه السلام درادامه نصيحتش به كميل مي فرمايد: اى كميل! زندگى‏ات را از فاسقين و اهل گناه جدا كن.


اهل گناه بالاخره تو و خانواده‏ات را آلوده مى‏كند، پس براى حفظ خود و خانواده‏ات از آن‏ها كناره بگير و با آن‏ها قطع رابطه كن.

[نازنین رقیه* خادمه گل نرگس*]

زندگی آگاهانه و بابصیرت:



يكي ديگر از شاخصه هاي زندگي اسلامي زندگي همراه با بصيرت مي باشد انسان اين اندازه زيرك باشد و آگاهي داشته باشد كه بتواند انسان هاي منافق را بشناسد و همچنين مواظب باشد در قلبش نفاق نفوذ نكند. در ادامه روايت پیشین، اميرالمومنين به كميل نصيحت مي كند و مي فرمايد: اى كميل! مواظب مكر و حيله منافقين باش.