درسي كه حسين عليه السلام به انسانها آموخت

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

درسي كه حسين عليه السلام به انسانها آموخت

بنام خداسالها بود كه آرزو داشتم درباره‌ي نهضت مقدس حسين عليه‌السلام كه نه تنها يك جنبش اصيل اسلامي بلكه حساسترين فراز تاريخ انساني است كتابي بنويسم و جوانب گوناگون اين واقعه را (تا آنجا كه فهم و درك من اجازه ميدهد) مورد بررسي قرار دهم، اين آرزو يكبار «هنگاميكه در حوزه‌ي علميه قم ميزيستم» ميرفت تا جامه‌ي عمل بخود بپوشد، اما تراكم كارهاي درس نويسنده را از دست يافتن به اين مقصود باز داشت تا پس از گذشتن سالها خوشبختانه اكنون به انجام آن موفق گرديدم.

مباحث اصلي اين كتاب در سه بخش نگاشته شده:در بخش اول- عواملي كه ضرورت نهضت حسين عليه‌السلام را ايجاب مينمود- از هنگام انعقاد نطفه‌ي آن- قدم به قدم مورد تعقيب قرار گرفت و بخوبي نشان داده شد كه چگونه در آن عصر سرنوشت اسلام و قرآن، عدالت و آزادي، انسانيت و فضيلت به آن قيام آسماني بطور مستقيم بستگي داشت.

در بخش دوم- روش و سياست خاصي كه فرزند پيغمبر عليهماالسلام در آن شرائط خفقان‌آور و دردناك در پيش گرفت تا توانست با رهبري صحيح و همه جانبه‌ي خود جنبش خونين و انساني خويش را به ثمر برساند و آنرا از دستبرد تحريف حكومتهاي فاسد و ديكتاتور محافظت نمايد به طور كامل مورد توجه قرار داده شده.

در سومين بخش- نقش حياتي و بزرگ كاروان اسيران در به ثمر رساندن نهضت و كوششهائي كه آن دودمان فضيلت به صورتهاي گوناگون براي رسيدن به اين آرمان مقدس انجام داده‌اند دقيقا بررسي گرديد و در پايان كتاب طرحهاي مفيدي به منظور بهره‌برداري صحيح از نهضت در شرائط حاضر ارائه داده شده و بالاخره با پيش كشيدن مباحث علمي ديگر كه طرح آنها ضروري به نظر مي‌رسيد به كتاب خاتمه داده شد.

اميد است مطالعه اين اثر در راه درك عظمت و اهميت نهضت آسماني حسين عليه‌السلام «در شعاع مباحث محدود و ناچيز خود» براي خوانندگان مفيد و سودمند واقع گردد.و ما توفيقي الا باللَّه عليه توكلت واليه اُنيب.مشهد- 15 رجب 1388 هجري مطابق با 19 مهر ماه 1347 شمسيسيد عبدالكريم هاشمي‌نژادبسم اللَّه الرحمن الرحيم سپاس خداي را كه به ما توفيق عنايت فرمود تا بار ديگر در محرم 1372 كتاب درسي كه حسين عليه‌السلام به انسانها آموخت را كه مدتي بود ناياب و طالبين آن كراراً در خواست مي‌نمودند موفق به چاپ آن گرديم .

اميد است مورد پسند اهل فضل و قبول دربار سالار شهيدان آقا اباعبداللَّه الحسين عليه‌السلام قرار گيرد و ثواب نشر اين كتاب را تقديم به ارواح طيبه 14 معصوم عليهم‌السلام و شهيد مظلوم سيد عبدالكريم هاشمي‌نژاد و پدر و مادرم كه در تربيتم كوشا بودند تقديم مينمايم

شمس فراهاني

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

موجبات اصلي نهضت

هدف ما در اين فصل تحقيق و جستجو درباره‌ي عللي است كه بطور صريح و آشكار در پيدايش واقعه‌ي طف نقشي داشت، از اين نظر بحث خود را از هنگام زمامداري عثمان آغاز مي‌كنيم، اين كار نه به آن خاطر است كه بگوئيم انحراف آشكار از مقررات و حدود اسلامي تنها در حكومت عثمان شروع گرديد ولي در عصر ابوبكر و عمر هيچگونه تخلف و انحراف علني وجود نداشت!!!

زيرا اين تصور يك «تغافل» و يا حداكثر خيالي بيش نيست ما معتقديم كه همه‌ي را انحرافات قانوني عصر عثمان اگر در زمان ابوبكر آشكارا بچشم نمي‌خورد حداقل در حكومت عمر بطور اساسي پي‌ريزي گرديده بود و نمونه‌هاي روشني از آن در تمام موارد ديده مي‌شد، اگر در عصر عمر و ابوبكر تجاوز به بيت‌المال و استخدام عمال آلوده و كثيف و گماشتن آنها در پستهاي حساس به وسعت و رسوائي زمان عثمان انجام نمي‌گرديد نه به آنها علت است كه شيخين در مسير خود از جاده عدل و داد هيچگونه انحرافي نداشتند و اين تنها عثمان بود كه [ صفحه 9] قوانين اسلامي را علناً نقص مي‌نمود و اجراي عدالت را يكباره از ياد برده بود بلكه جهت و عامل آن اين بود كه شيخين اجتماع سالم و تربيت شده‌اي را از شخصيتي همانند پيامبر عاليقدر اسلام صلي اللَّه عليه و آله (با دسيسه بازيهائي كه انجام داده بودند) تحويل گرفتند و آنها بخوبي مي‌دانستند كه جامعه‌اي اين چنين را يكباره نمي‌توان به فساد كشيد.

آلودگي و فساد در شئون حكومت حتي در چنان اجتماع ممكن است راه يابد اما آهسته آهسته و آرام نه بطور دفعي و يكباره آري. حقيقت اين است كه آنچه عثمان در عصر خويش انجام داد در زمان شيخين انجام آن غير ممكن بوده است ولي تا آنجا كه ممكن بود آنها عملي ساختند اين شيخين بودند كه درجه انحراف را تدريجاً در اجتماع تا آنجا بالا بردند كه عثمان توانست و جرأت كرد در مدت سيزده سال حكومت خويش نسبت به بيت‌المال و اموال عمومي و حدود و مقررات اسلامي و صحابه‌ي نامدار و با فضيلت پيغمبر آنچه كه نبايد انجام دهد و جامعه را تا آن حد به پرتگاه سقوط و نيستي نزديك سازد.

براي آنكه اين حقيقت روشن گردد و دانسته شود كه چگونه پي‌ريزي همه‌ي قانون شكنيها و آلودگيها در زمان شيخين و بخصوص عمر انجام گرديد قسمتي از نابسامانيها و اجحافات حكومت دومي را كه خيلي بي‌پرده و صريح انجام مي‌داد در اينجا شرح مي‌دهيم.

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

عمر و تبعيضات نژادي

يكي از انحرافات اساسي و ريشه دارد در حكومت عثمان داستان تبعيض نژادي و برتري دادن وي بني‌اميه را بر ساير نژادها و اقوام اسلامي بوده است ولي بايد در نظر داشت كه اين تبعيض بطور اصولي در زمان [ صفحه 10] عمر پي‌ريزي شده بود امتيازاتي كه عمر براي نژاد عرب بر عجم قائل بود و سوء رفتاري كه او با عجمها داشت تا آنجا روشن و آشكار بوده است كه بنام «سنت عمر» معروف گرديد، معاويه در نامه‌اي كه بزياد بن ابيه دارد و ضمن آن وي را بسختگيري و سوء رفتار با عجم تشويق مي‌كند چنين مي‌نويسد «بنگر به بندگان و آنهائي كه از عجمها مسلمان شدند، رفتارت نسبت بآنان طبق «سنت عمر» باشد، زيرا بكار بستن اين سنت موجب خواري و ذلت آنها است»

آنگاه معاويه چنين ادامه مي‌دهد «عربها از عجم زن بگيرند ولي به آنها زن ندهند، آنها از عجم ارث ببرند ولي عجم از عرب ارث نبرد، سهم آنها را از اعطا و بيت‌المال بسيار كم قرار بده آنان را در جنگها در صف مقدم بگذار، كارهاي پست را به آنها بسپار راهها را اصلاح كنند و درختان را قطع نمايند هيچيك از عجمها بر عرب امامت نكند و تا عرب در مسجد هست عجمها را در صف اول قرار ندهيد، آنها در سر حدات اسلامي مأموريت مده و فرمانرواي هيچيك از شهرها مگردان، آنانرا در پست قضاوت قرار نده، اينها «سنت عمر» بود نسبت به عجم و غير عرب پس هنگامي كه نامه من بتو رسيد عجمها را خوار گردان و آنها را مورد اهانت قرار بده و هيچ حاجتي را براي آنها برآورده مساز [1] .

در اين نامه همانگونه كه ملاحظه فرموديد معاويه كثيفترين نوع تبعيض نژادي را كه در آن برتري عرب بر عجم بطور يك جانبه مطرح است بيكي از عمالش فرمان مي‌دهد اما تأكيد مي‌كند كه اينگونه رفتار [ صفحه 11] با عجمها «سنت عمر» بوده است.

جرجي زيدان نويسنده و مورخ معروف مسيحي در اين باره مي‌نويسد «عمر ضمن وصيت خود مي‌گويد از اخلاق ناستوده عجم بپرهيزيد!!» سپس چنين اضافه مي‌كند «نخستين خليفه‌اي كه عرب را بر ديگران برتري داد عمر بود، عمر مي‌گفت اين كار بدي است كه عربها يكديگر را اسير بگيرند چه خداوند كشور پهناور عجم را براي اسير گرفتن عربها آماده ساخته است، عمر اجازه نمي‌داد عجمها در مدينه بمانند و سكني گزينند، عمر اسير گرفتن از اعراب را منع مي‌نمود [2] .

[فاطمی*خادمه یوسف زهرا(س)*]

عمر و تبعيض در مسكن

در خلال كارهائي كه عمر در راه رسيدن به مقاصد تبعيض نژادي در حكومت خويش انجام مي‌داد، دستور داد عجمها را از مدينه دور سازند و جز نژاد عرب به كسي اجازه‌ي سكونت در آن شهر را ندهند!،

ابو لؤلؤ آن ايراني اصيل و پاك دل كه او را به غلامي مغيرة ابن‌شعبه گرفته بودند تنها عجمي بود كه به علت خواهش اربابش از حكومت با اجازه خصوصي عمر در مدينه مسكن داشت، ابن‌مسعود در اين باره مي‌نويسد «عمر به هيچ يك از عجمها اجازه نمي‌داد تا داخل مدينه گردند ولي مغير بن شعبه به عمر نوشت كه من غلامي دارم (ابو لؤلؤ) هم نقاش است و هم نجار و هم آهنگر و مي‌تواند براي اهل مدينه منشأ خدماتي باشد اگر اذن مي‌دهي او را بمدينه [ صفحه 12] بياورم و وي را در اينجا سكني دهم؟ عمر به وي اجازه داد» [3] .