شفاعت نزد شيعه و اهل سنت
شفاعت نزد شيعه و اهل سنت
چگونه مى توان ثابت كرد شفاعت اولياى الهى در آخرت حتمى است؟ در حالى كه آيات قرآن حداكثر تنها بر امكان شفاعت دلالت دارد؟
بسيارى از آيات، بر وقوع و تحقّق شفاعت- فراتر از امكان- دلالت دارند.اين آيات نه تنها از وجود شافعان خبر مى دهد؛ بلكه مشخصات آنها را هم بيان مى كند: «يَوْمَئِذٍ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ رَضِيَ لَهُ قَوْلًا»[1]؛«در آن روز شفاعت سودى ندارد، مگر شفاعت كسى كه خداى رحمان به او اجازه داده و سخن او را پسنديده است».به كار بردن فعل ماضى در اين آيه، در اصطلاح ادبى بر حتمى بودن وقوع شفاعت دلالت دارد.آيه «لا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى»[2] شفاعت شوندگان را توصيف مى كند؛ يعنى، اصل وقوع شفاعت و وجود شفيعان امرى مسلم دانسته شده و به معرفى شفاعت شوندگان پرداخته است.روايات متواتر از نبى اكرم صلى الله عليه و آله نيز بر وقوع و تحقق آن دلالت مى كند.به همين جهت شفاعت اولياى الهى در روز رستاخيز، امرى قطعى و ثابت و مورد اتفاق مسلمين است.يك. ديدگاه اهلسنت1- فخر رازى؛ «امت اسلامى اتفاق نظر دارند كه پيامبر اسلام روز رستاخيز حق شفاعت دارد ... و معناى شفاعت پيامبر اين است كه گنهكاران را از عذاب دوزخ مى رهاند تا وارد آتش نشوند و آنها هم كه در آن مى سوزند، در پرتو شفاعت پيامبر از آتش دوزخ خارج شده، وارد بهشت مى شوند».[3]2- علامه قوشجى (صاحب شرح تجريد)؛ «مسلمانان شفاعت را به عنوان يك اصل مسلم پذيرفته اند و در باره آن اختلاف ندارند.[4]3- ابن تيميه (از پايه گذاران فرقه وهابيت)؛ «شفاعت، با روايات متواتر و از طريق اجماع اثبات شده و كسانى كه پس از اقامه دليل، چنين موضوعى را انكار كنند، كافر مى شوند».[5]نمونه روايات اهلسنّتاز پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نقل كرده اند: «ان شفاعتى يوم القيامه لاهل الكبائر من امتى»[6]؛ «شفاعت من در روز قيامت براى كسانى از امتم خواهد بود كه مرتكب گناهان بزرگ شده اند».و نيز: «يشفع يوم القيامه الانبياء ثم العلماء ثم الشهداء»[7]؛ «در روز قيامت پيامبران سپس عالمان و سپس شهيدان شفاعت مى كنند» و «يشفع النبيون و الملائكة و المؤمنون»[8]؛ «پيامبران، فرشتگان و مؤمنان شفاعت مى كنند».دو. ديدگاه شيعه1- خواجه نصير طوسى؛ «عقيده به شفاعت از عقايد صحيح اسلامى است؛ خواه به منظور افزايش پاداش باشد و خواه براى اسقاط كيفر».[9]2- علامه حلى رحمه الله؛ «علماى اسلام اتفاق نظر دارند كه پيامبر اسلام در روز رستاخيز حق شفاعت دارد».[10]نمونه روايات شيعهپيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:«انى لأشفع يوم القيامة فاشفع و يشفع على، فيشفع اهل بيتى فيشفعون»[11]؛ «من در روز قيامت شفاعت مى كنم و على هم شفاعت مى كند و اهلبيت من نيز شفاعت مى كنند و پذيرفته مى شود».حضرت على عليه السلام فرمود:«ثلاثة يشفعون الى اللَّه عزوجل: فيشفعون الانبياء ثم العلماء ثم الشهداء»[12]؛ «سه دسته در پيشگاه خداوند شفاعت مى كنند و شفاعت آنان پذيرفته مى شود: پيامبران، دانشمندان دينى، شهدا».امام صادق عليه السلام مى فرمايد:«من انكر ثلاثة فليس من شيعتنا: المعراج و المسائلة فى القبر و الشفاعة»[13]؛ «هر كس سه چيز را انكار كند، از شيعيان ما نيست: معراج، سؤال قبر و شفاعت».امام باقر عليه السلام نيز فرموده است: «مؤمنى كه از همه كمتر شفاعت مى كند، سى تن را شفاعت مى كند».[14]
........................................[1] . طه ( 20)، آيه 109.[2] .« شفاعت نمى كنند مگر براى كسى كه مورد پسند خداوند باشد»: انبياء( 21)، آيه 28.[3] . تفسير مفاتيح الغيب، ج 3، ص 63، تفسير آيه 48 و يا 123 بقره.[4] . شرح تجريد، ص 501.[5] . الرسائل الكبرى، رساله استغاثه، ج 1، ص 481.[6] . مسند احمد بنحنبل، ج 3، ص 213؛ سنن ابن ماجه، ج 2، ص 1441.[7] . سنن ابن ماجه، ج 2، ص 1443.[8] . صحيح بخارى، ج 9، ص 160؛ مسند احمد، ج 3، ص 94.[9] . شرح تجريد الاعتقاد، ص 262.[10]. كشف المراد، ص 262.[11]. مناقب ابن شهر آشوب، ج 2، ص 15.[12]. صدوق، خصال، ص 624.[13]. صدوق، امالى، ص 177.[14]. كافى، ج 8، ص 101.
نقل قول
