شناخت مرگ
امام هادی علیه السلام فرموده اند:
لَو عَرَفُوا ما یُؤَدّی اِلَیهِ المَوتُ مِنَ النَّعیمِ لَأَستَدعُوهُ وَ أحَبُّوهُ أشّدُّ ما یَستَدعی العاقِلُ الحازِمُ اَلدَّواءَ لِدَفعِ الآفاتِ؛
اگر مردم می دانستند مرگ چه نعمتی در پی دارد هر آینه آن را طلب کرده و بیش از انسان عاقلی که دوا را برای مداوای دردش دوست دارد، دوست می داشتند.
(معانی الاخیار، ص 290)
آثار یاد مرگ
هرچند که یاد کردن از مرگ و مفارقت دنیا عموما چندان خوشایند ما نیست اما زمانی که به آثار تربیتی یاد مرگ - که در احادیث نبوی و ائمه طاهرین (ع) – نگاه می کنیم یاد مرگ را نه تنها نا خوشایند نمی یابیم بلکه گذشته از آثار تربیتی فراوانی که بر آن مترتب است ، آن را دوای بسیاری از دردها خواهیم یافت که تنها یاد مرگ تسلی آنها خواهد بود . برخی از آثار تربیتی یاد مرگ عبارتند از :
یاد مرگ در گشایش و سختی ، موجبات تعادل روحی و اخلاقی انسان را فراهم می کند ؛ همانگونه که انسان متمول و مرفه با یاد مرگ بر دارای خود نخواهد بالید و مغرور نخواهد شد ، انسانی که در سختی زندگی می کند نیز با یاد مرگ ، فانی بودن و زودگذر بودن زندگی را به خاطر می آورد و تحمل سختیها و مصائب بر او آسان خواهد شد .
امام علی (ع) می فرمایند : مرگ و خروج از قبر و ایستادن در برابر خدای تعالی را زیاد یاد کنید ، بدرستیکه این کار مصیبت ها را بر شما آسان می نماید .1
و نیز آن حضرت (ع) می فرمایند ( کسی که زیاد به یاد مرگ باشد ، از دنیا به اندکش راضی می شود . )2
امام صادق (ع) نیز درباره آثار یاد مرگ می فرمایند :( یاد مرگ شهوت ها را در نفس از بین می برد و ریشه غفلت را یکسره بر می کند و دل او را با وعده های الهی محکم می کند و روحیه انسان را از قساوت ، می کند و دل انسان را با وعده های الهی محکم می کند و نشانه های هوا و هوس را در هم می شکند . )3
پیامبر اکرم (ص) نیز در باره آثار تربیتی یاد مرگ فرموده اند :
( مرگ را بسیار یاد کنید ، زیرا مرگ گناهان را پاک می کند و میل و رغبت به دنیا را می کاهد . ) 4
یاد مرگ آرزوها را کوتاه می کند و موجبات شتاب و اشتیاق در حسنات و کارهای خیر را فراهم می آورد ، همچنان که عمل بر خلاف اینها ، یعنی آرزو های طولانی و... باعث غفلت انسان از مرگ است .
1 – میزان الحکمة ، محمدی ری شهری ، ج 4 ، حدیث شماره 3728
2 – همان ، ش 19163
3 – همان ، ش 19148
4 – همان ، ش 19153
یاد مرگ یاد مرگ باعث میشود مغرور نباشیم چراکه میدانیم آخر کارمان جنازه ای بدبوست(حدیثی از حضرت علی)
یاد مرگ باعث میشود که به فساد و ظلم نیفتیم زیرا میدانیم که روزی فرصت تمام میشود باید بابت اعمالمان پاسخ بگوییم.
یاد مرگ باعث میشود به دنبال هوای نفس نیفتیم زیرا میدانیم تمام شیرینیهای دنیا را اینجا خواهیم گذاشتم و خود خواهیم رفت.
احادیث مرتبط با مرگ.
رسولُ اللّه صلى الله عليه و آله و سلّم :
إذا ماتَ أحَدُكُم فَقد قامَت قِيامَتُهُ ، يَرى ما لَهُ مِن خَيرٍ و شَرٍّ .
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و سلّم :
هرگاه يكى از شما بميرد ، قيامتش بر پا شود . پس خدا را چنان بپرستيد كه گويى او را مىبينيد و هر لحظه از او آمرزش بخواهيد .
كنزالعمّال : 42123
منتخب ميزان الحكمة : 516
عنه صلى الله عليه و آله و سلّم :
مَن ماتَ على شيءٍ بَعثَهُاللّهُ علَيهِ .
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و سلّم :
هر كس با هر چيزى (از اعمال و صـفات) بميرد ، خداوند او را با همان بر مىانگيزد.
كنزالعمّال : 42721
منتخب ميزان الحكمة : 516
الإمام عليٌّ عليهالسلام :
بالمَوتِ تُختَمُ الدُّنيا .
امام على عليهالسلام :
با مرگ ، دنيا(ى انسان) پايان مىپذيرد .
نهج البلاغة : الخطبة 156
منتخب ميزان الحكمة : 516
عنه عليهالسلام :
المَوتُ بابُ الآخِرَةِ .
امام على عليهالسلام :
مرگ ، دروازه آخرت است .
غرر الحكم : 319
منتخب ميزان الحكمة : 516
الإمامُ زينُ العابدينَ عليهالسلام
لمّا سُئلَ عنِ المَوتِ: لِلمؤمنِ كنَزعِ ثِيابٍ وَسِخَةٍ قَمِلَةٍ ، وفَكِّ قُيودٍ وأغلالٍ ثَقيلَةٍ ، والاستِبدالِ بأفخَرِ الثِّيابِ وأطيَبِها رَوائحَ ، وأوطَأِ المَراكِبِ ، وآنَسِ المَنازِلِ ؛ وللكافِرِ كخَلعِ ثِيابٍ فاخِرَةٍ ، والنَّقلِ عن مَنازِلَ أنيسَةٍ ، والاستِبدالِ بأوسَخِ الثِّيابِ وأخشَنِها ، وأوحَشِ المَنازِلِ ، وأعظَمِ العَذابِ .
امام سجّاد عليهالسلام
- در پاسخ به پرسش كــه : مرگ چيست؟- : (مرگ) براى مؤمن چون كندن جامههايى چركينِ شپشىاز تناست و از همگسستنكُند و زنجيرهاى گرانبار و جايگزين كردن فاخرترين و خوشبوترين جامهها و راهوارترين مركبها و امنترين منزلها . و براى كافر به منزله كندن جامههايى فاخر از تن و منتقل شدن از منزلهايى امن و جايگزين كردن آنها به كثيفترين و خشنترين جامهها و وحشتناكترين منزلها و بزرگترين عذاب است .
معاني الأخبار : 289 / 4
منتخب ميزان الحكمة : 518
نقل قول
