قهرمانان و ویرانگران

[حسنعلی ابراهیمی سعید]

قهرمانان و ویرانگران

✍ دکتر یداله کریمی پور استاد جغرافیای سیاسی

❌ راستی با شنیدن واژه های «مغول» و «چنگیزخان» چه چیزهایی برایتان تداعی می شود؟ درست است. همان پاسخی که آن خراسانی در حدود 800 سال پیش به پرسش کنندگانش داد: آمدند و کشتند و سوختند و بردند و رفتند. ولی شوربختانه «نرفتند»؛ یعنی میراث تاریخی-فرهنگی خود را در ذهن تاریخی ایرانیان بر جای نهادند.

❌ ولی این گونه تداعی معانی از واژه های مغول و چنگیز، تنها از دریچه ی تاریخی- فرهنگی ما تراوش می کند. برای مغول های امروز، و به ویژه شهروندان کشور مغولستان، تموچین یا همان چنگیز، یک قدیس به شمار می رود؛ کمی پایین تر از خدا. قهرمانی ملی و تاریخی و ستودنی، که توهین و دشنام به او جرم است.

❌ دیدگاه همگانی مردم در باره ی «نادر شاه» و دستکم «نادرقلی افشار» چیست؟ آری باز هم درست است؛ او برای ایرانیان قهرمانی ملی به شمار می رود. کسی که توانست دوباره یکپارچگی را به ایران بر گرداند. نخستین رهبر ایرانی که پس از فروپاشی ساسانی، بر مُهر انگشتریش(سجع) نگاشت: نگین دولت و دین رفته بود چون از جا---به نام نادر ایران قرارداد خدا.

❌ ولی بیایید از پنجره ای دیگر به نادر و لشگر قهرمانش نیز بنگریم. هندی ها با شنیدن نام نادر، همان گونه تنفری را احساس می کنند( وبلکه سخت تر) که ما از چنگیز. او را خونریزی سفاک و چپاولگری دژخیم می پندارند.

❌ البته چه بسا یک رهبر در میان یک ملت هم در دوره های متفاوت، هر دو نقش را ایفا کرده باشد. به ژنرال «پتن» قهرمان اسطوره ای فرانسوی ها در جنگ نخست بنگریم،او قهرمان و نماد غیرت فرانسه تلقی شد؛ ولی همو در پایان جنگ دوم به عنوان خیانتکاری ضد میهن به اعدام محکوم شد. هم چنین است جایگاه دو گانه هیتلر و فرانکو و پینوشه و...

✅ مقصودم از این نبشته کوتاه، نخست آن بود که باز هم بر نسبی گرایی در شناخت و دیدن پدیدارها تاکید ورزم، ولی مهم تر این که، میخواستم به دولت های مداخله گر در سوریه و عراق و افغانستان و لبنان و یمن و...در همین جایگاهک بس کوتاه معلمی،گوشزد کنم که، کاش می شد این ملت ها پس از رفتن اشغالگران از این کشورها،به چشم تموچین و نادر به آنان ننگرند. برای من حتمی بودن خروج ایران و عربستان و قطر و روسیه و آمریکا و ترکیه و... از مثلا شام، روشنتر ازخورشید است، ولی آیا پس ازبرگشت اینان به کشور هایشان،دیدگاه ملت های آسیب دیده نسبت به مداخله گران،قهرمان و قهرمانی خواهد بود یا تجاوزگر ی و مخربی و اشغالگری؟!!