نامه ای به جوان در آستانه ازدواج

[مهراوه* باران اشک *]

[مهراوه* باران اشک *]

مقدمه
دوست عزیز نامه ات را خواندم. نوشته بودی:
«مگه زوره؟ من نمیخوام ازدواج کنم. تا درست و حسابی فایده ی ازدواج و وضعیت خودم برام روشن نشه، ازدواج نمیکنم. مگه ازدواج از واجباته، که میگن تو داری گناه میکنی که تن به ازدواج نمیدی؟ اصلاً میخوام بدونم این ازدواج چه فایدهای داره که اینقدر اصرار میکنین؟ تازه من که بی جهت نمیگم ازدواج نمیکنم؛ آخه من هم برای خودم دلایلی دارم و مگه با این گرفتاریهای من میشه ازدواج کرد؟ هنوز تحصیلاتم تموم نشده، مسئلهی سربازی پا در هواست، بزرگتر از من تو خونه داریم، بیپولی و بیکاری هم که قوز بالا قوز شده! به نظر شما من باید با این مسائل چه کار کنم؟
اصلاً من با کی ازدواج کنم؟ من که نمیدونم همسر خوب چه ویژگیهایی باید داشته باشه، چطور به فکر ازدواج باشم؟ بعضیا میگن آدم باید زود ازدواج کنه که نفهمه چی به چیه؛ بعضیا می گن هرچی دیرتر، بهتر. واقعاً تو چه سنی باید ازدواج کرد؟
میخوام بدونم چه عیبی داره آدم برای پول یا کلاً مادیات ازدواج کنه؟ بالاخره دنیاش که خوب میشه. بدبختی اینه که هر کسی یه جوری آدم رو راهنمایی میکنه؛ مثلاً یکی میگه استخاره کن، ببین اصلا ازدواج برات خوبه یا نه؟ اگه بد اومد، کلاً بی خیال شو. بعضیا میگن اصلاً نباید در امر مقدس ازدواج پای استخاره رو به میون بکشیم.
همه ی اینا به کنار، به فرض که من تصمیم بگیرم ازدواج کنم، من که نمیدونم چطور باید فرد مناسبی رو برای خودم پیدا کنم. تازه، بعد از اینکه یک نفر پیدا شد، چطور
ص:8
اونو بشناسم و مطمئن بشم برای من مناسبه؟ بعضیا میگن راه آسون اینه که دختر و پسر با هم دوست بشن، مدتی رفت و آمد، معلوم میکنه که آیا به درد همدیگه میخورن تا با هم ازدواج کنن یا نه.
راستی! تا یادم نرفته، بپرسم مهریه رو نمیشه حذف کرد؟ اگه لازمه، خوبه مهریه چقدر باشه: کم یا زیاد؟
خلاصه؛ من کلی سوال دارم. حالا دیگه بگذریم که بعضیها یک ریزهکاریهایی رو مطرح میکنن که من اصلاً از اونها سر در نمیآرم، مثل اینکه تفاوت سنی باید به مقدار استاندراد باشه، یا مثلا اینکه چه زمانی و چه ساعتی خطبه عقد خونده بشه و چه کسی اون رو بخونه؟ خوش به حالشون! من که اصلاً نمیدونم چرا باید خطبه عقد خونده بشه، تا برسه به بقیهی خصوصیاتش... .»
دوست عزیزم! نامهات را خواندم و خیلی خوشحال شدم که به فکر یافتن پاسخ سوالاتت دربارهی مسألهی مهم ازدواج هستی. بسیاری از جوانان دیگر هم مثل تو سوالاتی در ذهن خود دارند، اما معمولاً نمیپرسند و در سردرگمی میمانند یا به بیراهه میروند. به دلیل این روحیهی خوب پرسشگری به تو آفرین میگویم. به نظر من، همهی حرفهای تو در چند نکته خلاصه میشود، که در ادامه مختصری دربارهی تک تک آنها توضیح میدهم. ابتدا نگاهی به فهرست این نکات مهم بیندازیم:
1. آگاهانه قدم برداشتن
2. آیا ازدواج از نظر شرعی واجب است؟
3. فواید ازدواج
4. دلایل مخالفان ازدواج
5. موانع ازدواج
ص:9
6. زیانهای ازدواج نکردن
7. سن مناسب برای ازدواج
8. تفاوت سنی مناسب
9. ویژگیهای همسر خوب
10. انگیزههای نادرست ازدواج
11. استخاره در امر ازدواج
12. چگونه همسر شایسته را پیدا کنیم؟
13. چگونه از صلاحیت همسر مطمئن شویم؟
14. دوستیهای قبل از ازدواج
15. مهریه و میزان آن
16. چگونگی عقد
ص:10

[مهراوه* باران اشک *]

1- آگاهانه قدم برداشتن
دوست جوانم! همهی ما میدانیم که برای حرکت در هر مسیر ناشناختهای، اول باید شناخت پیدا کنیم و بعد قدم برداریم. اگر بخواهیم در تاریکی شب وارد ساختمانی بدون روشنایی شویم، قبل از ورود به دنبال شمع یا چراغقوهای میگردیم، تا مبادا در تاریکی به مانعی برخورد کنیم یا از بلندی پرت شده و دچار صدمه و گرفتاری شویم.
البته چنین خسارتهایی بسیار کمتر است زیانهای ورود ناآگاهانه به مسألهی مهم انتخاب همسر و تشکیل زندگی مشترک است. پس نباید فراموش کنیم که شناخت و آگاهی قبلی نسبت به اصل ازدواج و فواید آن، بسیار ضروری است و به ما کمک میکند که استوارتردر این راه گام برداریم.
به قول شاعر شیرین زبان، حکیم شیراز:
تا نکنی جای قدم استوار****پای منه در طلب هیچ کار
شناخت نسبت به همسر آینده و شناخت نسبت به کیفیت زندگی سالم، آثار ارزشمند فراوانی دارد، مانند:

[مهراوه* باران اشک *]

1)آرامش؛
2)اعتماد به نفس؛
3)بالا رفتن میزان موقعیت در زندگی؛
4)عدم پشیمانی در آینده.
و آخرین نکته این که:
آگاهانه قدم برداشتن، نشانهی عقل و درایت انسان و منطقی بودن ازدواج است. پس آگاهی در امر
ص:11
ازدواج، یک «ضرورت» است.
ص:12

[مهراوه* باران اشک *]

2- آگاهانه قدم برداشتن

آیا ازدواج از نظر شرعی واجب است؟

وقتی این سوالت را خواندم، خیلی خوشحال شدم و در دل تو را تحسین کردم و با خودم گفتم: چقدر این روحیه پسندیده است که انسان حتی اگر کاری را دوست نداشته باشد، وقتی که فهمید تکلیف الهی و مورد پسند خداوند است، آن را بپذیرد و بگوید چشم. بدون شک خداوند مهربان هم برای چنین فردی خیر و خوبی پیش خواهد آورد.
اما پاسخ: کسی که زمینه ازدواجش مهیاست و شرایط لازم را دارد، مستحب مؤکد است ازدواج کند و اگر بر اثر ازدواج نکردن به گناه بیفتد، این امر برایش واجب میشود؛ یعنی باید هر چه زودتر برای ازدواج اقدام کند.
ص:13

[مهراوه* باران اشک *]

3- آگاهانه قدم برداشتن

1- اشارة

فواید، اهداف و انگیزههای ازدواج

دوست خوبم! به تو حق میدهم که بخواهی بدانی ازدواج چه فایدهای دارد و یک جوان با چه انگیزهای باید در این راه قدم بگذارد، اما پاسخ این سوال خیلی سخت نیست و با مختصر دقت و مطالعه، میتوانی فواید متعددی را برای ازدواج پیدا کنی. من در اینجا به ده مورد اشاره میکنم.
2- 1. تقرب به خداوند و جلب رحمت الهی
پیامبر عزیزمان فرمودهاند: «از نظر اسلام هیچ بنایی در نزد خداوند محبوبتر از ازدواج نیست»(1) و امام صادق (علیهالسلام) میفرمایند: «هر که میخواهد خدا را با حالت پاک و پاکیزه ملاقات کند، با داشتن همسر صالح ملاقات نماید.»(2)
پس معلوم میشود هر کس ازدواج کند، خداوند را از خودش خوشنود کرده و خداوند هم رحمت و لطف خودش را شامل حال او و همسرش خواهد کرد. امام صادق (علیهالسلام) فرموده اند:
«در چهار موقع درهای آسمان به رحمت باز و رحمت الهی نازل میشود:
1) هنگام بارش باران؛
2) هنگام باز شدن در خانهی کعبه؛
3) هنگام نگاه کردن فرزند به صورت والدین (از روی محبت)؛
ص:14

---

1- [1] بحارالانوار، ج103، ص 22.
2- [2] وسائل الشیعه، ج2، ص18.
4) هنگام ازدواج.»(1)
3- 2. عمل به سنت رسول خدا (صلی الله علیه و آله)
بهترین و کاملترین الگوی کمال برای همهی ما، رسول خدا (صلیاللهعلیه و آله) هستند و هر کس به آن حضرت شباهت بیشتری داشته باشد، کاملتر است. و در بین سنتها و شیوههای انسانساز آن حضرت، سنت ازدواج سنتی مهم و مورد تأکید است.
این جملهی حضرت معروف است که فرمودند: «ازدواج سنت من است؛ پس هر کس از سنت من روی گرداند، از من نیست.»(2)
4- 3. حفظ دین (بندگی بهتر نسبت به خداوند)
داشتن همسر علاوه بر این که زمینهساز رفع نیازهای عاطفی و غریزی است، مسئولیتپذیری و تعهد انسان را افزایش میدهد و سبب میشود که شخص، خود را امانت همسر بداند و در حفظ خود از لغزشها بیشتر تلاش کند.
پیامبر عزیزمان میفرمایند: «هر کس ازدواج کند، نیمی از دین خود را حفظ نموده است، پس باید تقوای الهی پیشه کند برای حفظ نیمه دیگر.»(3)
از کلام حضرت میفهمیم که گویا ازدواج و تقوا اگر با هم جمع شوند، انسان را به کمال ایمان میرسانند.
5- 4. مصونیت بیشتر از دام ها و وسوسه های شیطان
شکی نیست که شیطان دشمن انسان و همواره در کمین اوست و از هر فرصتی برای آسیب زدن به روح انسان استفاده میکند؛ اما مطمئناً شیطان به جوان مجرد که مهار کردن هوسهای نفسانی برای او سختتر است، بیشتر طمع میکند. ازدواج، جوان را در
ص:15

---

1- [1] بحارالانوار، ج100، ص221.
2- [2] بحارالانوار، ج100، ص221.
3- [3] بحارالانوار، ص219.
قلهای بلند قرار میدهد چنان که دسترسی شیطان به او دشوارتر میشود.
از این، پیامبر عزیزمان فرمودند: «ای جوانان! اگر توان ازدواج دارید، اقدام نمایید که ازدواج کمک میکند راحت تر چشم از حرام بپوشید و پاکدامن باشید.»(1)

[مهراوه* باران اشک *]

6- 5. ارزشمند تر شدن اعمال نیک

شاید تو هم این روایت را شنیده باشی: «دو رکعت نماز که فرد ازدواج کرده میخواند، ارزشمندتر است از این که فرد مجرد شب را عبادت نماید و روز را روزه بگیرد.»(2)
ممکن است ابتدا بپرسی دلیل این تفاوت چیست؟ اما توجه به دو نکته، مسئله را روشن میکند؛
اول اینکه فرد متأهل مشغولیت و مسئولیت بیشتری دارد و برایش دشوارتر است وقت خود را برای عبادت خالی کند؛
دوم اینکه عبادت فرد مجرد، دستاوردهای فراوانی برای او دارد، اما این دستاوردها بیشتر در معرض هجوم شیطان است و چه بسا زحمات او با وسوسهی شیطان و ارتکاب گناه به هدر رود، اما همان اندک عبادت فرد متأهل ماندنیتر باشد.

[مهراوه* باران اشک *]

7- 6. فراوان شدن روزی مادی و معنوی

برخلاف آنچه در ابتدا به ذهن میرسد که با ازدواج، انسان در تنگنای اقتصادی قرار میگیرد، ازدواج روزیآور است و خداوند مهربان که روزیدهندهی همهی بندگان است، به کسی که ازدواج میکند، لطف بیشتری دارد و روزی او را افزایش میدهد.
رسول خدا (صلیاللهعلیه و آله) فرمودند: «اهل و خانواده اختیار کنید که ازدواج، روزی را افزایش میدهد.»
ص:16

---

1- ازدواج در اسلام، ص14.
2- [2] وسائلالشیعه، کتاب النکاح.

[مهراوه* باران اشک *]

8- 7. یافتن یار در پیمودن مسیر کمال

سعادت و خوشبختی را اگر به قلهای بلند تشبیه کنیم، داشتن یک یار خوب در پیمودن این مسیر و رسیدن به قله، فواید بسیاری دارد: انسان احساس تنهایی و دلسردی نمیکند و در نتیجه سختی راه کمتر به چشم میآید؛ اگر پای یکی بلغزد، دیگری دست او را میگیرد؛ رقابت سالم خواهند داشت و از این حرکت رو به جلو بیشتر لذت میبرند.
چه زیباست سخن امیرالمومنین علی (علیهالسلام) در توصیف همسرشان که وقتی پیامبر اکرم از ایشان پرسیدند: «زهرا چگونه همسری برای شماست؟» عرضه کردند: «او خوب یاوری است در مسیر بندگی خدا.»

[مهراوه* باران اشک *]

9- 8. آرامش روحی

خلقت انسان به گونهای است که با همسر کامل میشود و به آرامش میرسد. همان گونه که بلبل دور از گل و پروانه دور از شمع، آرام و قرار ندارد، انسان هم بدون داشتن همسر خوب و همپا و هماهنگ، آرامش کامل نخواهند داشت و هر گونه تسکین دهندهی دیگری به صورت ناقص و موقت به انسان آرامش میدهد.
این حقیقت را از کلام خالق انسان برداشت میکنیم که در آیهی 21 سوره روم میفرماید:
«و از نشانههای عظمت پروردگار این است که برای شما از جنس خودتان همسری آفرید که در کنار او آرام بگیرید.»
البته اگر در انتخاب همسر دقت لازم نشود یا به وظایف الهی خود به او عمل نکنیم، ممکن است همین وسیلهی آرامش به عامل اضطراب تبدیل شود، که در این صورت کسی جز خودمان را نباید سرزنش کنیم.
10- 9. فرزند صالح و نسل پاک
ص:17
دنیا تجارتخانهای است که در آن دو گونه تجارت ممکن است صورت گیرد:
الف) کوتاه مدت و زود بازده، که همان اعمال صالح ماست: همچون صدقه، عیادت بیمار، عفو و گذشت و ...؛
ب) بلند مدت و دیر بازده اما دائمی؛ مثل ساختن مدرسه و بیمارستان که حتی بعد از مرگ انسان هم ثواب آن ادامه دارد.
اما بهترین سرمایهگذاری بلند مدت در این تجارتخانه، تربیت فرزند صالح است؛ فرزندی که میتواند در زمان کودکی مایهی گرمی کانون خانواده و نشاط پدر و مادر، در دوران جوانی مشاور و یاوری دلسوز، و در دوران پیری والدین عصای دست آنان باشد و پس از مرگ پدر و مادر هم کارهای خوبشان را ادامه دهد و حتی بر آن بیفزاید. سرمایهی این تجارت مهم، با ازدواج حاصل میشود. با ازدواج، نسل انسان تداوم مییابد و پروندهی خیرات انسان همچنان گشوده میماند.