نماز در آيينه قرآن

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

مقدمه

در قرآن مجيد آيات متعددى درباره نماز وجود دارد كه نمايانگر اهميت و ارزش خاص و جايگاه رفيع و عالى اين عبادت مهم در پيشگاه خداوند است . آيات مربوط به نماز هر كدام پيام خاصى دارد. بعضى از آنها به اهميت بعد معنوى و ملكوتى نماز پرداخته ، و برخى آن را مايه آرامش دلها قرار داده و تعدادى نماز را عامل بازدارنده از زشتى و پليدى معرفى نموده و بخشى ديگر نيز به بررسى نماز در اديان گذشته و همراهى نماز با عبادات ديگر از قبيل حج ، جهاد، زكات و عدالت اجتماعى پرداخته است .
نكته مهم در آيات قرآن ، درباره نماز، سير تاريخى اين عبادت است كه از زمان انبياء گذشته تا به حال ادامه داشته است . و انسان هر وقت با دقت و تفكر به آن پرداخته ، بيشتر به ارزش و اهميت آن پى برده است . از دوران حضرت ابراهيم (ع ) كه از خدا مى خواهد دودمانش را از نمازگزاران قرار دهد؛ همچنين حضرت لقمان (ع ) كه فرزندش را به اقامه نماز توصيه مى كند؛ و يا آنچه را كه در دوران جنگ تحميلى مشاهده كرديم كه نماز اساس ، پايدارى ، استقامت ، اطمينان خاطر و آرامش دلهاى رزمندگان در كوران مبارزه نا برابر بين اسلام و كفر واقع شده بود.
اگر بخواهيم در يك جمله كوتاه بهترين ، مفيدترين و حكيمانه ترين دستمايه زندگى را براى بشر امروزى تعريف كنيم ، تا آرامش و اطمينان معنوى خاصى را در دلها قرار دهد كه از وسوسه شيطان و گرفتاريهاى روزمره اين زندگى عادى انسان را رهايى دهد، تنها بايد از قرآن كمك گرفت ، آنجا كه مى گويد:
و استعينوا بالصبر و الصلوة ...
به وسيله صبر و نماز كمك و يارى بجوييد.
اميدوارم با حركت جديدى كه در جامعه اسلامى درباره نماز انجام گرفته است ، به ويژه با تاءكيد خاص مقام معظم رهبرى آيه الله خامنه اى و تلاش و كوشش حجة الاسلام و المسلمين قرائتى ، كه هدايت اين حركت را به عهده دارند، نماز هر چه بيشتر در عمق جان انسانها قرار بگيرد، و جامعه اسلامى ايران را به عنوان بزرگترين ارزش گزاران و اقامه كنندگان نماز و شعائر دينى و مذهبى در تمام دنياى كفر و شرك معرفى كند.
در اين كتاب صد و هشتاد و سه آيه در مورد تسبيح و عبادت و نماز جمع آورى شده است ، به اميد اين كه خداوند همه ما را از نمازگزاران حقيقى قرار داده ، تا باعث نجات ما در دنيا و آخرت گردد.
والسلام .

عباس عزيزى
حوزه علميه قم
18ذيحجة الحرام 1414

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

فصل اول تسبي

1- تسبيح خدا
ان الذين عند ربك لا يستكبرون عن عبادته و يسبحونه و له يسجدون
آنها كه (در مقام قرب ) نزد پروردگار تو هستند، (هيچگاه ) از عبادتش تكبر نمى ورزند و او را تسبيح مى گويند و برايش سجده مى كنند.
(اعراف ، 206)
2- تسبيح و حمد عمومى موجودات جهان
تسبح له السموات السبع و الارض و من فيهن و ان من شى ء الا يسبح بحمده ولكن لا تفقون تسبيحهم انه كان حليما غفورا .
آسمانهاى هفتگانه و زمين و كسانى كه در آنها هستند، همه تسبيح او مى گويند، و هر موجودى ، تسبيح و حمد او مى گويد، ولى شما تسبيح آنها را نمى فهميد، او بر بار و آمرزنده است .
(اسراء، 44)
3- خداوند چه نيازى به پرستش انسان دارد؟
يا ايها الناس انتم الفقراء الى الله و الله هو الغنى الحميد .
اى مردم ! شما همگى ، نيازمندان به خدا هستند، تنها خداوند است كه بى نياز و شايسته هر گونه حمد و ستايش است .
(فاطر، 15)
4 تسبيح كوهها و پرندگان
سخرنا مع داود الجبال يسبحن و الطير و كنا فاعلين .
و كوهها و پرندگان را مسخر داود ساختيم كه با تسبيح (خدا) مى گفتند، و ما قادر بر انجام اين كار بوديم .
(انبياء، 79)
5 همه موجودات مشغول تسبيح هستند
سبح الله ما فى السموات و ما فى الارض الملك القدوس العزيز الحكيم
هر چه در زمين و آسمانهاست همه به تسبيح و ستايش خدا كه پادشاهى منزه و پاك و مقتدر و داناست مشغولند.
(جمعه ،1)

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

6 تسبيح براى خدا
سبح لله ما فى السموات و الارض و هو العزيز الحكيم .
آنچه در آسمانها و زمين وجود دارد براى خدا تسبيح مى گويند، و او عزيز و حكيم است .
(حديد،1)
7 تسبيح همراه با حمد
و سبح بحمد ربك بالعشى و الابكار
هر صبحگاه و شبانگاه ، پروردگار خود را حمد و تسبيح گوى .
(مؤ من ،55)
8 سجده گياه و درخت
و النجم و الشجر يسجدان .
روييدنيهاى بى ساقه و با ساقه برايش سجده مى كنند.
(الرحمن ، 6) 9 سجده همه جنبندگان
و لله يسجد ما فى السموات و ما فى الارض من دابة و الملئكة و هم لايستكبرون .
هر چه در آسمان و زمين از فرشتگان و جنبندگان است خدا را سجده مى كنند و تكبر نمى ورزند.
(رعد، 49)
10 حمد و تسبيح
فسبحان الله حين تمسون و حين تصبحون .
و تنها او سزاوار ستايش در آسمانها و زمين است ، هم در آخر شب و هم در آخر شب و هم در حينى كه ظهر مى كنيد.
(روم ، 17)

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

11 تسبيح كوه ها و پرندگان با حضرت داوود
انا سخرنا الجبال معه يسبحن بالعشى و الاشراق .
ما كوهها را با او مسخر كرديم كه صبح و شام در تسبيح با او دمساز باشند.
(ص ، 18)
12 همه تسبيح گوى او هستند
الم تر ان الله يسبح له من فى السموات و الارض و الطير صافات كل قد علم صلاته و تسبيحه و الله عليم بما يفعلون .
آيا نديدى كه براى خدا تسبيح مى كنند تمام آنان كه در آسمانها و زمين اند و همچنين پرندگان به هنگامى كه بر فراز آسمان بال گسترده اند، هر يك از آنها نماز و تسبيح خود را مى داند، و خداوند به آنچه انجام مى دهند عالم است .
(نور 41)
13 سجود همگانى
الم تر ان الله يسجد له من السموات و من فى الارض و الشمس و القمر و النجومك و الجبال و الشجر و الدواب و كثير من الناس و كثير حق عليه العذاب .
آيا نديدى كه سجده مى كنند براى خدا تمام كسانى كه در آسمانها و زمين هستند و همچنين خورشيد و ماه و ستارگان و كوهها و درختان و جنبندگان ، و بسيارى از مردم ، اما بسيارى ابا دارند و فرمان عذاب درباره آنها حتمى است .
(حج ، 18)
14 تسبيح در صبح و عصر
و لله يسجد من فى السموات و الارض طوعا و كرها و ظلالهم بالغدو و الآصال .
همه آنها در آسمانها و زمين هستند از روى اطاعت يا اكراه و همچنين سايه هاى آنها هر صبح و عصر - براى خدا سجده مى كند.
(رعد، 15)
15 سجده همه جنبندگان حتى سايه ها براى خدا
اولم يرو الى ما خلق الله من شى ء يتفيوا ظلاله عن اليمين و الشمائل سجد الله و هم داخرون ولله يسجد ما فى السموات و ما فى الارض من دابة و الملائكة و هم لا يستكبرون .
آيا آنها مخلوقات خدا را نديدند كه چگونه سايه هايشان از راست و چپ حركت دارند و با خضوع براى خدا سجده مى كنند!
(نه تنها سايه ها بلكه ) تمام آنچه در آسمانها و زمين از جنبندگان وجود دارد.
(نحل ، 48 و 49)

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

16 فقط خدا مستحق پرستش است
فاصبر على ما يقولون و سبح بحمد ربك قبل طلوع الشمس و قبل الغروب ، و من اليل فسبحه و ادبار السجود .
در برابر آنچه مى گويند شكيبا باش ، و تسبيح و حمد پروردگارت را قبل از طلوع آفتاب و پيش از غروب بجا آور و در بخشى از شب او را تسبيح كن و بعد از سجده ها.
(ق ، 39 و 40)
17 تسبيح هنگام شب و صبح
و هو الله لا اله الا الله هو له الحمد فى الاولى و الاخرة و له الحكم و اليه ترجعون .
و او همان الله است كه معبودى جز او نيست و حمد در دنيا و آخرت او راست و حكم نيز مرا و راست و به سويش باز مى گرديد.
(قصص ، 70)
18 تسبيح پروردگار بزرگ
انما يؤ من بآياتنا الذين اذا ذكروا بها خروا سجدا و سبحوا بحمد ربهم و هم لا يستكبرون .
تنها كسانى به آيات ما ايمان مى آورند كه هر وقت اين آيات به آنان يادآورى شود به سجده مى افتند و تسبيح و حمد پروردگارشان را بجا مى آورند و تكبر نمى كنند.
(سجده ، 15)
19- تسبيح پروردگار بزرگ
فسبح باسم ربك العظيم .
پس به نام پروردگار عظيمت تسبيح كن .
(واقعه ، 74)

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

فصل دوم : عبادت

20- عبادت راز آفرينش
و ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون .
من جن و انس را نيافريديم جز براى اينكه عبادتم كنند (و از اين طريق تكامل يابند و به من نزديك شوند).
(ذاريات ، 56)
21- عبادت سبب رستگارى
يا ايها الذين امنوا اركعوا و اسجدوا و اعبدوا ربكم و افعلوا الخير لعلكم تفلحون .
اى كسانى كه ايمان آورده ايد ركوع كنيد و سجود بجا آوريد و پروردگارتان را عبادت كنيد و كار نيك انجام دهيد تا رستگار شويد.
(حج ، 77)
22- عبادت و يقين
و اعبد ربك حتى ياءتيك اليقين .
و پروردگارت را عبادت كن تا يقين (مرگ ) فرا رسد.
(حجر، 99)
23- از عبادت او تكبر نورزيد
ان الذين عند ربك لا يستكبرون عن عبادته و يسبحونه و له يسجدون .
آنها كه (در مقام قرب ) نزد پروردگار تواند هيچگاه از عبادتش تكبر نمى ورزند و او را تسبيح مى گويند و برايش سجده مى كنند.
(اعراف ، 206)
24- عبادت ماءموريت انسان
و ما امروا الا ليعبدوا الله مخلصين له الدين حنفاء و يقيموا الصلوة و يؤ توا الزكوة و ذلك دين القيمة .
در حالى كه به آنها دستورى داده نشده بود جز اينكه خدا را پرستش كنند با كمال اخلاص ، و از شرك به توحيد باز گردند، نماز را بر پا دارند، و زكات را ادا كنند، و اين است آئين مستقيم و صحيح و پايدار.
(بينه ، 1)
25- غير خدا را عبادت نكنيد
قل افغير الله تاءمرونى اعبد ايها الجاهلون .
آيا به من دستور مى دهيد كه غير خدا را عبادت كنم اى جاهلان .
(زمر، 64).

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

26- عبادت و شكر
و اعبدوه و اشكروا.
او را پرستش كنيد و شكر او را بجاى آوريد.
(عنكبوت ، 17)
27- بندگان حقيقى خدا
و الذين اجتنبوا الطاغوت ان يعبدوها و انابوا الى الله لهم البشرى فبشر عباد .
كسانى كه از عبادت طاغوت اجتناب كردند و به سوى خداوند باز گشتند بشارت از آن آنها است ، بنابراين بندگان مرا بشارت ده .
(زمر، 17)
28- هر امتى عبادتى دارد
لكل امة جعلنا منسكا هم ناسكوه .
براى هر امتى عبادتى قرار داديم تا آن عبادت را (در پيشگاه خدا) انجام دهند.
(حج ، 67)
29- همه بر او سجده كنيم
فاسجدوا لله و اعبدوا.
براى خدا سجده كنيد و او را پرستش نمائيد.
(نجم ، 62).
30- عبادت فرشتگان
و له من فى السموات و الارض و من عنده لا يستكبرون عن عبادته و لا يستحسرون # يسبحون الليل و النهار لا يفترون .
براى اوست آنچه در آسمانها و زمين است ، و آنها كه نزد او هستند هيچگاه از عبادتش استكبار نمى كنند و هرگز خسته نمى شوند. # شب و روز تسبيح مى گويند و ضعف و سستى به خود راه نمى دهند.

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

31- عبادت مخصوص خداوند سبحان است
قل اتعبدوا من دون الله ما لا يملك لكم ضرا و لا نفعا و الله هو السميع العليم .
بگو آيا مى پرستيد بغير خدا چيزى را كه مالك نفع و ضررى براى شما نيستند و حال آنكه خداوند شنوا و داناست .
(مائده ، 76)
32- عبادت فقط براى خدا
انما تعبدون من دون الله اوثانا و تخلقون افكا ان الذين تعبدون من دون الله لا يملكون لكم رزقا فابتغوا عند الله الرزق و اعبدوه و اشكروا له اليه ترجعون .
شما غير از خدا فقط بتهايى (از سنگ و چوب ) را مى پرستيد و دروغى به هم به هم مى بافتيد، آنهايى را كه غير از خدا پرستش مى كنيد، مالك هيچ رزقى براى شما نيستند. روزى را تنها نزد خدا بطلبيد و او را پرستش كنيد و شكر او را به جا آوريد كه به سوى او بازگشت داده مى شويد.
(عنكبوت ، 17)
33- پرستش خداوند
اياك نعبد و اياك نستعين # اهدنا الصراط المستقيم # صراط الذين انعمت عليهم غير المغضوب عليهم و لا الضالين .
تنها تو را مى پرستيم و تنها از تو مدد مى جوييم # ما را به راه راست هدايت كن # راه كسانى كه بر آنان نعمت داده اى ، نه آنان كه مورد خشم تواند و نه گمراهان .
(فاتحه ، 5 تا 7).
34- تنها خدا را عبادت كنيد
يا عبادى الذين آمنوا ان ارضى واسعة فاياى فاعبدون .
اى بندگان من كه ايمان آورديد! همانا زمين من فراخ و گسترده است ، پس ‍ تنها مرا عبادت كنيد.
(عنكبوت ، 56).
35- خدا را با اعتقاد عبادت كنيد
و لله الاسماء الحسنى فادعوه بها .
و براى خدا، نامهاى نيك است ؛ خدا را به آن (نامها) بخوانيد.
(اعراف ، 180)

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

36- معبودى جز او نيست
ذلكم الله ربكم لا اله الا الله هو خالق كل شى ء فاعبدوه و هو على كل شى ء وكيل .
اين پروردگار من و شماست كه معبودى جز او نيست ، آفريننده همه چيز است ، پس او را پرستش كنيد و او نگهبان هر چيز است .
(انعام ، 102)
37- راه راست در عبادت خداست
ان الله ربى و ربكم فاعبدوه هذا صراط مستقيم .
همانا خدا پروردگار من و شماست ، پس او را عبادت كنيد، اين راه راست است .
فصل سوم : نماز
بخش اول : اهميت و جايگاه نماز
38- نماز جزء برنامه هاى حكومت اسلامى
الذين ان مكناهم فى الارض اقاموا الصلوة و اتوا الزكوة و امروا بالمعروف و نهو عن المنكر و لله عاقبة الامور.
ياران خدا كسانى هستند كه هر گاه در زمين به آنها قدرت بخشيديم ، نماز را بر پا مى دارند و زكات را ادا مى كنند و امر به معروف و نهى از منكر مى نمايند و پايان همه امور از آن خداست .
(حج ، 41)
39 نماز موهبتى الهى
و جعلنا هم ائمة يهدون بامرنا و اوحينا الهيم فعل الخيرات و اقام الصلوة و ايتاء الزكوة و كانوا لنا عابدين .
و آنان را پيشوايانى قرار داديم كه به دستور ما هدايت مى كنند و آنان وحى فرستاديم تا كارهاى نيك انجام دهند و نماز را برپا دارند و زكوة بدهند و آنان همگى عبادت كننده ما بودند.
(انبياء، 73)
40 نماز و زكات
فاقيموا الصلوة و اتوا الركوة و اعتصموا بالله هو موليكم فنعم المولى و نعم النصير.
پس نماز بگذاريد و زكات بدهيد و به خدا توسل جوييد اوست مولاى شما، چه مولاى خوب و چه يار و ياور شايسته اى .
(حج ، 78)