سن مناسب ازدواج

[رایکا]

منبع : http://saj.ir

باسمه تعالی

سن مناسب ازدواج

مناسب‌ترین سن برای ازدواج

ایرانیان باستان (زرتشتیان) سن ازدواج را دو یا سه سال بعد از بلوغ در نظر می‌گرفتند. سن عادی بلوغ در آن زمان 15سالگی بود که به رسم دین زرتشتی، در این زمان کمربند مقدس یا کشتی به جوانان اهدا می‌شد كه ‌این بدان معنا بود که پای به اجتماع گذاشته و بالغ شده‌اند. بنابراین، سن ازدواج در ایران باستان حدود 18 یا 19سالگی بوده است.
امروزه برای ازدواج دختر و پسر، سن مشخصی را نمی‌توان ذکر کرد زیرا شرایط و موقعیت‌های افراد متفاوت است. برای مثال سن ازدواج در مناطق گرمسیر به‌سبب بلوغ جنسی زودرس دختران و پسران و در مناطق روستایی به‌دليل ساده‌تربودن زندگی و نبودن پیچیدگی‌های شهر‌نشینی و حمایت بیشتر خانواده‌ها پایین‌تر است.
طبیعت و آفرینش ویژة انسان، سن ازدواج را سن بلوغ تعیین کرده است. بنابراین، چون پسر در سن 14سالگی و دختر در سن 12سالگی به بلوغ می‌رسند، شرعاً می‌توانند ازدواج کنند. اما بهتر است بنا به‌دلایلی با تأخیر انجام شود. چراکه دختر و پسر در اوایل بلوغ از رشد ذهنی کافی برخوردار نیستند و برای انجام مسئولیت‌های خانوادگی آمادگی لازم را ندارد و ازدواج در این سنین ممکن است مشکلاتی را به‌همراه داشته باشد. همچنين در دو یا سه سال اول بلوغ، غریزة جنسی کاملاً بیدار نشده است و چندان فشاری بر نوجوان وارد نمی‌شود و تحمل آن چندان دشوار نيست. در عصر حاضر برای نوجوانان و جوانان فرصت‌ها و میدان‌های علمی کافی برای تجربه‌کردن مسئولیت، پذیرش تعهد و تکامل از جهت روانی، اجتماعی، اقتصادی، ذهنی و عاطفی به اندازة گذشته وجود ندارد. لذا مناسب‌ترین سن برای ازدواج بستگی به خود افراد دارد و این مسئله در انسان‌ها امری کاملاً نسبی است و از فردی به فرد دیگر متفاوت است. چراکه ممكن است فردی سن بالایی نداشته باشد ولی بتواند مسئولیت همسرداری یا مادر و پدر شدن را به خوبی ایفا کند. مهم اين است كه فرد آمادگی، قدرت مدیریت بحران و مسئولیت‌پذیری را داشته باشد و اینکه از لحاظ روحی، جسمی، فکری، اجتماعی، فرهنگی و... به بلوغ رسیده و آمادگی لازم را برای ازدواج ارتباط جنسی و پیامدهای آن دارا باشد. سن مناسب به‌تنهایی نمی‌تواند عامل موفقیت در ازدواج باشد، بلکه لازم است که این خصوصیت را با مجموعه‌ای از صفات دیگر بررسی کرد. هستند پسران و دخترانی که با سن کم، نسبت به افرادي که سن بالایی هم دارند از بسیاری جهات عاقلانه‌تر عمل می‌کنند.

[رایکا]

مشاورة ازدواج در ارتباط با سن

بعضی از مراجعه‌كنندگان به مشاوران اظهار می‌دارند كه سن من 30 سال است؛ آیا با مردی 50ساله مي‌توانم ازدواج كنم یا خیر. گاه زنان جوانی هستند كه می‌گویند از پیرمردها خوشم می‌آید و یا پیرمردانی اظهار علاقه می‌كنند كه با دختر جوان ازدواج كنند. حتی بعضی‌ها اعتقاد دارند كه ازدواج با زن جوان، آنها را جوان می‌كند.
مشاوران در ارتباط با مراجعه‌كنندگاني كه برای ازدواج، در مورد سن مشكل دارند، باید به روش‌های زیر عمل كنند:

• در مورد دختر و پسری كه برای بار اول می‌خواهند ازدواج كنند و بین 18 تا 30 سال دارند، اختلاف 5 تا 6 سال مناسب است؛ یعنی به‌علت رشد سریع دختران، اگر پسر 5 تا 6 سال بزرگ‌تر باشد از نظر روانی و فیزیولوژیكی وضع مناسبی خواهد داشت.
• در مورد مرد و زنی كه برای بار دوم ازدواج می‌كنند، دو حالت وجود دارد. زن برای بار دوم و مرد برای بار اول، و یا برعكس مرد برای بار دوم و زن برای بار اول قصد ازدواج داشته باشند، در هر یك از حالت‌های فوق زندگی متفاوت است. ممكن است صحبت از داشتن فرزند قبلی و شرایط اقتصادی و فرهنگی متفاوت باشد؛ به‌هرحال باید وضعیت هر یك را به‌طور انفرادی بررسی كرد و اطلاعات لازم را در اختیار مراجعه‌كننده قرار داد. در مورد سن در ازدواج دوم، اهمیت مسئله به اندازة ازدواج اول نیست. ممكن است زن مطلقه‌ای با دو فرزند و 30 سال سن، با مرد 45سالة مجردی ازدواج كند و چون گرفتاری فرزندان نیز به زندگی مرد اضافه می‌شود، احتمال آنكه با همسرش كه گذشت كرده و با وجود فرزندانش حاضر به ازدواج با او شده، با گذشت بیشتر بسازد و زندگی شاد و سعادتمندی داشته باشند.
• از آنجا كه مرگ‌ومیر مردان بیشتر است و آمار زنان در بسیاری از جامعه‌ها درصد بالاتری را نسبت به مردان دارد، برای جلوگیری از فحشا و انحراف‌های جنسی باید چاره‌ای اندیشه شود. در جوامع غربی اصل آزادی جنسی با همة مفاسدش پذیرفته شده است؛ ولی در اسلام به‌علت اهمیت تربیت فرزند و استحكام خانواده، اصل دیگری را در زناشویی مجاز دانسته‌اند و آن تعدد زوجات است. تعدد زوجات نیز به دو صورت است: ازدواج دائم و ازدواج موقت. ممكن است مردی، با مراجعة به مشاور و با توجه به اينكه ازدواج كرده و زن مهربان و واجد شرایطی هم دارد، بخواهد از روی بوالهوسی ازدواج دوم كند. در اینجا مشاور باید او را در هر دو شرایط (زندگی با زن اول و زندگی با دو زن) آگاهی دهد و وضعیت او را به‌دقت و از جهات مختلف، مانند ازدست‌دادن ملاطفت و عطوفت زن اول، از نظر فرزندان (خواهران و برادران ناتنی) تأمین هزینه‌های زندگی، جنگ‌های روانی مرتبط با زنان متعدد و بالاخره به‌هم‌ریختگی محیط گرم خانوادگی بررسي‌كرده و به‌بهای ارضای هوس زودگذر هشدار دهد. بدیهی است تصمیم‌گیری نهایی پس از بصیرت كامل با مراجع خواهد بود. گاه قدرت هوس به اندازه‌ای است كه با همة اطلاعات و بصیرت داده شده، مراجعه‌كننده از ازدواج دوم صرف نظر نمي‌كند. مشاور می‌تواند پس از مواجهة او با ناملایمات بعدی، باز هم وي را با توجه به شرایط جدید، راهنمایی كند.
• درصورتی‌كه زن‌ از قبل و با علم و آگاهی، شرایط چندزنی مرد را پذیرفته و حاضر به ازدواج شده‌اند و مرد نیز شرایط لازم را رعایت كند، شاید مشكلی ایجاد نشود. ولی در فرهنگ ایرانی مسئلة تعدد زوجات و نیز ازدواج موقت به‌عنوان یك سیرة جاری پذیرفته نشده و اغلب كسانی كه از این روش استفاده كرده‌اند، اگرچه تمام جوانب شرعی را مراعات كرده‌اند، اما علاوه بر نارضایتی همسران، مورد طعن و سرزنش دیگران نيز قرار گرفته و زندگی شاد و با ثباتی نداشته‌اند. از آنجا كه مشاوران از فرهنگ عمومی تبعیت می‌كنند باید به افرادی كه به این سیره تمایل نشان می‌دهند، اطلاعات لازم را بدهند و تمام پیامدهای چنین اقدامی را به آنها گوشزد كنند.
• در مورد زنان جوانی كه از مردان پیر خوششان می‌آید و یا پیرمردانی كه به خیال خود زن جوان می‌گیرند تا جوان شوند، باید نظرشان را از لحاظ فیزیولوژیكی و روانی با توجه به اصول علمی بررسی كرد و آنان را به نادرست‌بودن باورهایشان توجه داد. مشاور باید دختر یا زن جوانی را كه دوست دارد با پیرها ازدواج كند، به این مسئله توجه دهد كه مرد پیر نه از نظر روانی و نه از لحاظ فیزیولوژیكی قادر به ارضای نیازهای او نیست و فرضاً اگر چندصباحی نظر او را تأمین كند، درنهایت با مشكل مواجه خواهد شد و این ازدواج عاقبت خوشی نخواهد داشت. دادن اطلاعات لازم در این مورد، احتمالاً نظر زن جوان را به‌طرف مردانی با اختلاف سن معقول تغییر خواهد داد. به‌هرحال، دادن آگاهی و بررسی همه‌جانبه به مراجعه‌كننده بصیرت خواهد داد كه به گزینش مناسب بپردازد و تصمیم عاقلانه و مناسبی اتخاذ كند.

[رایکا]

عوامل ‌فرهنگی ‌و اقتصادی

سن ازدواج در اغلب كشورهای درحال‌توسعه، روند صعودی دارد و آمارها نشان می‌دهد در چنددهة اخیر به‌طور مرتب با نوسانات جزئی افزایش یافته است. بخشی از این افزایش عملی، به دیدگاه‌های فرهنگی باز می‌گردد كه واكنشی در برابر الگوی توسعه در این جوامع است، به‌طوری‌كه نتایج یك نظر‌سنجی در تهران نشان می‌دهد پسران، سنین بالای 26 سال را برای ازدواجشان مناسب می‌دانند و دختران 21 تا 25سالگی را سن ایده‌آل ازدواج تلقی می‌كنند. سن مطلوب ازدواج برای اقشار كم‌سواد و بی‌سواد نیز كه از الگوهای توسعه، تأثیر‌پذیری كمتری دارند 2 تا 3 سال پایین‌تر از این حد است.
دكتر مهدوی معتقد است: «عوامل مؤثر بر افزایش فرهنگی سن ازدواج را باید در واقعیات جامعه و تلقی نسل جوان از مفهوم تأهل و استقلال جستجو كرد» وي در این‌باره می‌افزاید: «الگوهای رفتاری معاصر به‌دنبال رفاه است و آن را جزئی ضروری از زندگی می‌داند و از این طریق توقع مادی بیشتری ایجاد می‌كند كه بالطبع دستیابی به آن امری زمانبر محسوب می‌شود. تحول الگوهای دختران كه ادامة تحصیل و كسب شأن تحصیلی، شغلی و اجتماعی را تشویق می‌كند و ازدواج را مانع دستیابی به آنان می‌پندارند در افزایش سن ازدواج در نظر و عمل تأثیری چشمگیر دارد. بی‌اعتمادی نسبت به جنس مخالف، وسواس بیش از اندازه در انتخاب همسر و فراهم‌بودن زمینة ارضای نامشروع عوامل دیگری هستند كه در تأهل تأخیر ایجاد می‌كنند.
نكتة دیگر، الگوپذیری از جوامع توسعه‌یافتة غربی است. به‌نظر می‌رسد با آنكه تمایل به استقلال در جوانان بسیار زیاد است، دیگر ازدواج مسیر تحقق آن محسوب نمی‌شود و نگرشی مبتنی بر جستجوی استقلال در تجرد به چشم می‌آید. جوانان ترجیح می‌دهند به استقلال مالی برسند، خانه‌ای بخرند یا اجاره كنند و آخر سر تجرد ‌آزادانه را ‌محك بزنند. آسیب دیگری در این حوزه مطرح می‌شود كه باید آن را ناشی از عرف نادرست فرهنگی جامعة ما و مطرح‌شدن یك‌سویة پیشنهاد ازدواج صرفاً از جانب پسرها دانست. به‌نظر می‌رسد فرهنگ ما در این‌باره رویه‌ای خشك و انعطاف‌ناپذیر اتخاذ كرده است. درحالی‌كه، در دین اسلام مطابق خطبه عقد این زن است كه خود را به ازدواج مرد در می‌آورد و پیشنهاد برای ازدواج، را هم می‌توان بر همین اصل استوار كرد. بسیاری از پسران با وجود علاقه به ازدواج از آنجا كه خود را از نظر موقعیت مالی و شأن خانوادگی و طبقاتی درخور گزینه‌های ازدواجشان نمی‌یابند از مطرح‌كردن پیشنهاد آن نیز حتی به‌صورت تلویحی و غیرعلنی اجتناب می‌كنند. اینجاست كه نرمش طرف مقابل و علاقه طبیعی او به ازدواج می‌تواند مشكل را حل كند و همة موانع را پس‌بزند.»
علاوه بر مسائل مذكور، این آسیب‌شناس اجتماعی مشكلات مالی را مهم‌ترین عاملی می‌داند كه در جامعة ما به بالارفتن سن ازدواج منجر شده است. وي در این‌باره توضیح می‌دهد: «تحقیقات میدانی و آنچه از شواهد جامعه برمی‌آید با وجود همة دگرگونی‌های فرهنگی ازدواج هنوز یكی از دغدغه‌های اصلی جوانان بالای 20 سال را تشكیل می‌‌دهد. اغلب دختران و پسران ازدواج و تشكیل خانواده را نقطة عطفی در روند زندگی‌شان می‌دادند، به آن فكر می‌كنند و در صورت توانایی برای تأهل به اقدامات عملی دست می‌زنند. در حقیقت، افزایش سن تأهل در جامعة ما با دلایل اقتصادی نظیر تأمین معیشت خانواده آینده، اشتغال و مسكن ارتباطی قوی دارد و از این نظر با عوامل تأخیر‌ساز تأهل در كشورهای غربی كه دلایل عمدة فرهنگی دارند به كلی متفاوت است.
البته ناگفته نماند این مشكلات اقتصادی علاوه بر ناتوان‌ساختن بخش بزرگی از جمعیت جوان برای تشكیل خانواده به‌تدریج از مطلوبیت ازدواج و تأهل نیز می‌كاهد و نوعی مقاومت منفی در برابر این جریان طبیعی زندگی پدید می‌آورد. جوان‌ها به‌ویژه پسران به‌قول معروف با یك دودوتا، چهارتا و هرجوری كه حساب می‌كنند ازدواج را عقلانی درنمی‌یابند! رفتن زیر بار هزینه‌های گزافی كه پیش، حین و پس از ازدواج وجود دارد و از مخارج مراسم نامزدی، عقد و عروسی تا اجاره‌خانه‌های سنگین با وجود بیكاری یا سطح درآمدی پایین یا غیرممكن است یا بسیار دشوار و بر این اساس تجرد هرچند كه طولانی شده باشد یك مزیت محسوب می‌شود. فرهنگ جدیدی كه میان جوانان پسر به دور از تعارفات و تبریك‌های ازدواج و پیوند زوجین در حال شكل‌گیری است و تأهل و به دوش‌گرفتن بار سنگین زندگی خانوادگی را نوعی حماقت، فریب، ندانم‌كاری یا به‌قول معروف افتادن در چاه زندگی پس از بیرون آمدن از چاله تجرد می‌‌داند، دلیلی بر صحت این مدعاست.»
راهكارهای وی نیز برای كاهش سن ازدواج و خروج از بحرانی كه گریبان جامعه را گرفته است، طیفی وسیع را در برمی‌گیرد: «فرهنگ‌سازی برای ازدواج ساده، برپایی كلاس‌های آموزشی دربارة ضرورت ازدواج برای فرد و نظام اخلاقی و هنجاری اجتماع، فراهم‌شدن امكانات ضروری زندگی زوجین توسط نهادهای دولتی یا ان.جی.او ‌ها، حمایت‌های متنوع بیمه‌ای و مالی از جوان‌ها در آستانة ازدواج، قرارگیری متأهلان در اولویت برخی خدمات اجتماعی و شغلی، ساخت مسكن ارزان‌قیمت و واگذاری به زوجین جوان و.... بخشی از این راهكارها را شامل می‌شود. نقش خانواده و دولت در این حوزه و ارتباط هماهنگی میان آنها، نكتة مهمی است كه در تشویق جوانان به ازدواج به‌موقع نقشی پر‌رنگ دارد. تربیت و حمایت خانوادگی باید ازدواج ساده را تشویق كند و زمینه را برای انگیزش‌های تشكیل خانواده برای جوان فراهم آورد. دولت نیز باید به این انگیزة درونی‌شده پاسخ بدهد و با ایجاد بسترهای اجتماعی و اقتصادی مناسب برای ازدواج، جوانان را حمایت كند. مجموعة این تلاش‌ها را می‌‌توان در یك طرح جامع چنین تصور كرد. سیاست‌گذاری فرهنگی جامعه باید به‌گونه‌ای باشد كه رشد متناسب فرد را در زمینه‌های جسمی، عاطفی، عقلی، اقتصادی و... رقم بزند. اینكه یك جوان در سنین پس از بلوغ از نظر عقلی و عاطفی توانایی ازدواج و اداره خانواده جدیدش را داشته باشد، همچنین امكانات مالی نیز برایش فراهم باشد. درحال‌حاضر، جوان سال‌ها پس از بلوغ، تازه به‌دنبال شغل یا تأمین مسكن می‌رود و در چنین شرایطی، طولانی‌شدن فرآیند تأهل و افزایش نامعقول و دردسرآفرین سن ازدواج نیز اجتناب‌ناپذیر است.»

[رایکا]

فاصلة سنی مناسب در ازدواج

رعایت فاصلة سنی مناسب در ازدواج از دو نظر دارای اهمیت است یکی از نظر روانی و دیگري از نظر فیزیولوژیکی. از نظر روانی، فرضاً ازدواج یک مرد میان‌سال با یک دختر جوان به‌دلیل تفاوت فاز روانی به سعادت و خوشبختی نمی‌انجامد. چراکه انسان‌ها از نظر روانی در سنین مختلف دارای ویژگی‌های متفاوتی هستند و اگر این فاصلة سنی در انتخاب همسر رعایت نشود دیر یا زود به‌علت عدم ارضای نیازهای روانی، زن و مرد دچار اختلاف شده و زن جوان با دل‌مردگی به انتظار مرگ همسر میان‌سال خود روزشماری می‌کند و یا اينكه خواهان طلاق می‌شود. از سوی دیگر مرد میان‌سال برای ارضای نیازهای همسر جوانش مجبور به تظاهر جوانی و رفتارهای نامناسب با سن خود می‌شود كه نتیجه‌اش انحراف از مسیر طبیعی زندگی است.
نکتة قابل ذکر در این مثال، این است که طرفین در دو دنیای متفاوت جوانی و میان‌سالی هستند، دختر جوان به‌شدت عاطفی است و به عواطف نیاز دارد اما مرد میان‌سال با خروج از جوانی عواطف خود را خرج کرده و اکنون توان درک و همراهی همسر خود را ندارد. علاوه بر جنبه‌های روانی و عاطفی، ارضای غریزة جنسی نیز مسئلة مهمی است. مرد میان‌سال که توانایی عمل جنسی او کاهش‌یافته، هدفش از ازدواج با زن جوان بیشتر، جنبه‌های صحبت و رهایی از تنهایی است. او قادر نیست به غرایز جنسی همسر جوانش به‌درستی و آن‌طور که باید، پاسخ صحیحی بدهد.
بنابراین، زن و شوهر از نظر عقلی، فیزیکی، تجربی، جنسی و هیجانات روانی و حتی در بیشتر رفتارهای اجتماعی و اخلاقی باید نزدیک و هماهنگ باشند تا اختلافات فکری، به‌وجود آيند. باید بین سن زوجین تناسب منطقی و قابل توجیهی وجود داشته باشد و این فاصلة با درنظرگرفتن موقعیت جغرافیایی، عوامل فرهنگی و اجتماعی متفاوت خواهد بود. بیشتر آمارها بهترین فاصلة سنی را رقمی بین 5 تا 7 سال نشان می‌دهند ولی این ارقام گاهی ممكن است بین 2 تا 10سال هم در نوسان باشد.

[رایکا]

حداقل سن ازدواج در ایران

تاریخچه

مادة ۱۰۴۱ قانون مدنی ایران مصوب سال ۱۳۱۳ حداقل سن ازدواج دختران را ۱۵ سال و پسران را ۱۸ سال تعیین کرده بود، اما در شرایط خاص با ارائة گواهی دادگاه، این سنمی‌توانست برای دختران به ۱۳سالگی و پسران به ۱۵سالگی کاهش یابد.
قانون حمایت خانواده مصوب در سال ۱۳۵۳سنازدواج را برایدختران به ۱۸ سال و برای پسران به ۲۰ سالافزایش داد وبا گواهی دادگاه در صورت وجود مصلحت، فقط برای دختران به ۱۵ سال کاهش می‌یافت.
در اصلاحات سال 1361 قانون مدنی، مادة ۱۰۴۱ که ممنوعیت ازدواج کودکان را اعلام می‌کرد مغایر شرع تشخیص داده‌ شد و نکاح قبل از بلوغ، به شرط رعایت مصلحت توسط ولّی طفل جایز شناخته شد. در قانون جدید به اجازة از دادگاه نیازی نبود.
در سال ۱۳۷۹مجلس شورای اسلامیتلاشی برای تغییرمادة ۱۰۴۱انجام داد،اما درشورای نگهبانخلاف شرع تشخیص داده شد و به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع شد.
براساس مصوبة مجمع تشخیص مصلحت نظام در اول تیرماه سال ۱۳۸۱ این ماده به این شکل تغییر یافت:«عقد نکاح دختر قبل از رسیدن به سن ۱۳ سال تمام شمسی و پسر قبل از رسیدن به سن ۱۵ سال تمام شمسی منوط است به اذن ولّی به شرط مصلحت با تشخیص دادگاه صالح»

[رایکا]

ازدواج به ولایت

تا قبل از انقلاب اسلامي در حقوق مدنی ايران این نظریه رایج بود که نکاح امري کاملاً شخصی است و ولّی نمی‌تواند برای مولی علیه عقد نکاح ببندد. اما با تغییر قانون برمبنای فقه اسلامی، این اجازه به صراحت داده شد و ولّی با رعایت مصلحت می‌تواند برای کودک همسر تعیین کند. مطابق نظر مشهور در فقه اگر ولّی مصلحت صغیر را در همسرگزینی برای او رعایت کند، کودک پس از بلوغ حق رد یا فسخ ازدواج را ندارد. اما اگر مصلحت رعایت نشود عقد نکاح غیرنافذ است و صغیر پس از بلوغ می‌تواند آن را قبول یا رد کند.
همچنین درصورتی‌که ازدواج با دختر نابالغ بدون اذن ولّی او صورت بگیرد، مرد به شش ماه تا دو سال حبس محکوم می‌شود. این مجازات در مادة ۶۴۶ قانون مجازات اسلامی (۱۳۷۵) پیش‌بینی شد. برای ازدواج با اذن ولّی اما بدون موافقت دادگاه مجازاتی پیش‌بینی نشده و قانون ساکت است.
براساس قول مشهور فقها، ولایت در مورد ازدواج منحصر به پدر و جد پدری است و به وصی منصوب از طرف آنان انتقال پیدا نمی‌کند.
بسیاری از فقها متعه (صیغه یا ازدواج موقت) صوری کودک برای شخص دیگر را به‌عنوان روشی برای محرم شدن پدر یا مادر آن کودک با همسر طفل توصیه می‌کنند. هرچند درصورتی‌که امکان بهره‌گیری جنسی از کودک نباشد، در مورد صحت آن تردید وجود دارد. (رسالة توضیح‌المسائل آیت‌الله خمینی، مسئلة 2429 و رسالة توضیح‌المسائل آیت‌الله سیستانی ـ مسئلة 1176)

[رایکا]

رابطة جنسی با همسر نابالغ
نظر مشهور در فقه امامیه، رابطة جنسی کامل (دخول) شوهر با همسر نابالغش را ممنوع اما انواع دیگر رابطة جنسی با همسر نابالغ بی‌اشکال می‌داند. آیت‌الله خمینی در این مورد می‌نویسد: «کسی که زوجه‌ای کمتر از نه سال دارد وطی او برای وی جایز نیست چه اینکه زوجه دائمی باشد، و چه منقطع و اما سایر کام‌گیری‌ها از قبیل لمس به شهوت و آغوش‌گرفتن و تفخیذ اشکال ندارد هرچند شیرخواره باشد و اگر قبل از نه سال او را وطی کند اگر افضا نکرده ‌باشد به غیر از گناه چیزی بر او نیست» و درصورتی‌که منجر به افضاي او شود، منجر به ممنوعیت دائمی رابطة جنسی آن دو می‌شود و مرد باید دیة کامل قتل یک انسان را به همسرش بدهد. مادة ۴۷۶ قانون مجازات اسلامی در همین زمینه اعلام کرده که هر «جنایتی که باعث از بین‌رفتن توان مقاربت به‌طور کامل شود دیة کامل دارد.»

[رایکا]

سن بالاتر دختر

مطلوب است که در ازدواج سن پسر بالاتر باشد و اگر برعکس باشد امکان دارد مشکلاتی را به‌وجود آورد مهم‌ترین دلایل این نظر اختصاراً به شرح ذیل می‌باشد:

• دختر زودتر از پسر به بلوغ جسمی می‌رسد. بنابراین، باید به نیاز جنسی دختر زودتر پاسخ داده شود؛
• دختر به‌طور میانگین 6 سال زودتر از پسر به بلوغ عقلی و فکری می‌رسد. درنتیجه، پختگی روانی لازم را زودتر پیدا می‌کند.
• نیازهای جنسی در زنان زودتر از مردان فروکش می‌کند.
• دختران خیلی زودتر از پسران وارد مرحلة بلوغ اجتماعی می‌شوند درنتیجه، زودتر برای ازدواج آماده می‌شوند.
• زن به‌علت زایمان، زودتر طراوت جسمی و شادابی خود را از دست می‌دهد. درنتیجه، اختلاف سن مناسب باعث ایجاد توازن فیزیکی و موازنه در شکستگی صورت و اندام می‌شود، در غیر این صورت زن نمی‌تواند پاسخ‌گوی نیاز همسرش باشد و مشکلات فراوانی را پدید می‌آورد.
• از سوی دیگر، اگر سن دختر بالاتر باشد ممکن است نقش مادر را برای شوهر خود ایفا کند و با این کار جلوی اقتدار او را بگیرد که این مسئله برای مرد خوشایند نیست.
• به‌طور معمول خانوادة پسر به‌ویژه مادر او به چنین ازدواجی راضی نمی‌شود و اگر به‌رغم میل باطنی‌اش به چنین ازدواجی رضایت دهد از عروسش حمایت نخواهد کرد که این مسئله برای دختر بسیار رنج آور است.
• عرف جامعه نیزازدواج دختر و پسر با این شرایط را نمی‌پذیرد. مطلوب این است که وقتی زن و مرد در جامعه حاضر می‌شوند و کنار هم راه می‌روند دیگران آنها را زن و شوهر بدانند.

بنابراین، این مسئله قابل ذکر است که آمارها بهترین فاصلة سنی را 5 تا 7 سال نشان می‌دهند. یعنی بهتر است که دختر 5 تا 7 سال از پسر کوچک‌تر باشد و هرقدر سن دختر بالاتر رفت یعنی به سن30 سالگی نزدیک شد، بهتر است این فاصله کمتر باشد. اگر سن دختر به 30سالگی رسیده باشد بهتر است که با طرف مقابلش فاصله سنی نداشته باشد به این علت که دختری که به سن30سالگی رسیده اگر با پسری 30ساله ازدواج ‌کند، حتماً آن پسر در این سن به رشد فکری و عقلی رسیده و دیگر نیاز نیست که فاصلة سنی را به‌خاطر زودتر به بلوغ‌رسیدن دخترها ـ در این موارد ـ مورد توجه قرار داد.

[رایکا]

تفاوت سنی پیامبرصلي‌الله‌عليه‌و‌آ له و حضرت خدیجهسلام‌الله‌عليها

براساس قول مشهور حضرت خدیجهسلام‌الله‌عليها 15 سال از پیامبرصلي‌الله‌عليه‌و‌آ له بزرگ‌تر بودند اما این ازدواج، ازدواجی استثنائی به شمار می‌رود. نگرانی بیشتربودن سن دختر از پسر، به‌جهت مشکلاتی است که در آینده پدید می‌آید وگرنه اگر دختر و پسری مقداری از معرفت حضرت خدیجهسلام‌الله‌عليها و پیامبرصلي‌الله‌عليه‌و‌آ له را داشته باشند که مانع از ایجاد مشکلات بعدی در زندگی نشود، منعی برای ازدواجشان با این شرایط (سن بالاتر دختر) نیست.

[رایکا]

سن ازدواج از نگاه روایات

به‌علت اهمیت قسمت دوم بحث که در پست بعدی قرار می‌گیرد، لازم دیدم که با وجود اشاره به سن ازدواج از دو دیدگاه در نوشته‌های گذشته، مجدداً و به‌نحوی دیگر به آن اشاره کنم.
روایات در مورد تعیین زمان ازدواج، غالباً به دو دسته تقسيم مي‌شوند:

• در برخی روایات به سن خاصی اشاره شده و اغلب برای فرارسیدن زمان ازدواج، سقف معینی به‌عنوان حداقل سن شروع ازدواج خصوصاً دربارة دختران مشخص شده است. مانند این روایت از امامباقرعلیه السلام که فرمودند: «دختر وقتی به سن ٩ سالگی می‌رسد از یتیمی بیرون می‌آید و می‌تواند ازدواج کند.»

در جای دیگر آمده است دختر وقتی به سن 9 سالگی برسد و تزویج كند، از یتیمی خارج شده و اموالش را می‌توان به او واگذار كرد. (6)
در خصوص احوالات رسول خداصلی الله علیه وآله در کتاب وسائل‌الشیعه آمده است:
ان رسول الله دخل بعایشه و هی بنت عشر سنین و لیس یدخل بالجاریة حتی تکون امرئةً
پیامبر در حالی با عایشه ازدواج کرد که عایشه ده ساله بود و ایشان با دختری ازدواج نمی‌کرد مگر اینکه بالغ باشد (و منظور از دختر ده‌ساله در این روایت، نُه سال تمام است)
همچنين امام باقرعلیه‌السلام فرموده‌اند:
لا یدخل بالجاریة حتی یأتی اما تسع سنین او عشرة سنین(8)
هم‌بسترشدن و ازدواج با دختر قبل از نُه یا (ابتدای) ده‌سالگی جایز نیست.

• برخی روایات بدون اشاره به سن خاصی، جوانان را در آغاز جوانی به ازدواج ترغیب می‌کنند. در روایتی از امام صادقعلیه‌السلامآمده است:

من سعادة المرء ان لاتطمث ابنته فی بیتِه
از سعادت مرد (پدر) آن است که دخترش در خانه‌اش عده نشود. (قبل از اینکه عادت زنانه ببیند به خانة شوهر برو.)
باید توجه داشته باشیم که این مجموعه روایات، بیشتر ناظر به تعیین سن ازدواج دختران است. یکی از راه‌های تعیین سن مناسب برای ازدواج پسران، مراجعه به سیرة عملی ائمة اطهارعلیهم‌السلام است.