نماز عشق حسین علیه السلام

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

1- مقدمه
نماز عشق حسین(علیه السلام) » مقدمه

«السلام علیک یا اباعبداللّه الحسین»
حسین جان! «اشهد انّک قد اقمتَ الصّلاة»؛ گواهی می دهم که تو نماز را به پاداشتی.
حسین جان! عصر تاسوعا یک شب مهلت خواستی و فرمودی: من نماز را دوست دارم و می خواهم امشب را نماز بخوانم.
حسین جان! ابوثمامه را که هنگام نماز ظهر عاشورا را یادآوری کرد دعا کردی.
حسین جان! در نماز ظهر عاشورا خود و یارانت تیرهای دشمن را به جان خریدید تا نماز به پادارید.
حسین جان! صدای اذان علی اکبر را در ظهر عاشورا می شنویم.
حسین جان! ظهر عاشورا از مستحبات نماز مثل اذان و اقامه و جماعت و اول وقت دست برنداشتی.
حسین جان! به خواهرت فرمودی: مرا در نمازشبت فراموش نکن.
حسین جان! عزّت تو از پدری است که در کعبه متولد و در محراب شهید شد و از مادری است که نور نمازش به آسمانها می رفت.
حسین جان! سجده بر تربت کربلای تو سبب قبولی نماز ماست.
از خدا بخواه که شیرینی نماز را بچشیم و به فرزندانمان بچشانیم.
ص: 3

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

2- چرا عبادت؟
نماز عشق حسین(علیه السلام) » چرا عبادت؟

چرا عبادت؟

عبادت عالی ترین نوع کرنش در برابر خداوند است.
آفرینش هستی و بعثت پیامبران (عالم تکوین و تشریع) برای عبادت است. خداوند می فرماید: «وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِیَعْبُدُونِ» (1) هدف آفرینش جنّ و انس عبادت خداوند است.
کارنامه همه انبیا و رسالت آنان نیز دعوت مردم به پرستش خداوند بوده است: «وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللَّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ» (2) روشن است که خدا نیازی به عبادت ما ندارد «فَإِنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ عَنکُمْ» (3) و سود عبادت به خود پرستندگان برمی گردد همچنانکه درس خواندن شاگردان به نفع خود آنان است و سودی برای معلّم ندارد.

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

ریشه های عبادت

1- عظمت خدا

انسان وقتی خود را در برابر عظمت و جلال خدا می بیند ناخودآگاه در برابر او احساس خضوع و فروتنی می کند. آن سان که در برابر یک دانشمند و شخصیت مهم انسان خویشتن را کوچک و ناچیز شمرده او را تعظیم و تکریم می کند.
ص: 4

---

1- 1) ذاریات آیه 56.
2- 2) نحل آیه 36.
3- 3) زمر آیه 7.

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

2- احساس نیاز و وابستگی

انسان در همه چیز نیازمند خداوند بی نیاز است. این احساس عجز و نیاز انسان را به پرستش وامی دارد. در بعضی احادیث است که اگر فقر و بیماری و مرگ نبود هرگز گردن بعضی نزد خدا خم نمی شد.

3- توجّه به نعمت ها
یادآوری نعمت های بی شمار الهی انگیزه ای قوی برای توجه به خدا و عبادت اوست. در مناجات امامان معصوم ابتدا نعمت های خدا به انسان آمده آنگاه درخواست از او. قرآن می فرماید: «فَلْیَعْبُدُواْ رَبَّ هَذَا الْبَیْتِ الَّذِی أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ وَآمَنَهُم مِّنْ خَوْفِ» (4) مردم پروردگار کعبه را عبادت کنند که آنان را از گرسنگی سیر و از ترس ایمن ساخت.

[طهورا*کنیز فاطمه زهرا(س)*]

4- فطرت
روح پرستش که در انسان فطری است گاهی در مسیر صحیح قرار گرفته و به «خداپرستی» می رسد گاهی در سایه جهل یا انحراف به پرستش سنگ و چوب و خورشید و گاو و پول و ماشین و همسر و طاغوت ها. بعثت انبیا برای هدایت این غریزه فطری به مسیر درست است نه اصل عبادت.
4) قریش آیه 3 و 4.
ص: 5
3- ابعاد عبادت
نماز عشق حسین(علیه السلام) » ابعاد عبادت
ابعاد عبادت
عبادت فراتر از نماز و روزه و امثال آن است. نیّت صحیح و رنگ الهی دادن به کارها آنها را عبادت وگاهی برتر از عبادت می سازد. همچون اکسیری که هر فلز بی ارزش را طلا می سازد. عبادت قرار دادن همه ابعاد زندگی در مسیر خواست و رضای الهی است. از جمله:
1- تفکر در آفرینش
امام صادق علیه السلام می فرماید: عبادت زیاد نماز خواندن و روزه گرفتن نیست همانا عبادت اندیشیدن در امر خداست. (5)
2- کسب و کار
رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: عبادت هفتاد بخش است برترین آنها طلب حلال و به دنبال روزی رفتن است.(6)
3- آموختن دانش
پیامبرصلی الله علیه وآله فرمود: کار کسی که برای آموختن حرکت کند تا باطلی را ردّ و گمراهی را هدایت کند. همچون چهل سال عبادت است.(7)
4- خدمت به مردم
روایات بسیاری خدمت به مردم و رسیدگی به مشکلات آنان را برتر
ص: 6
از بسیاری از عبادت ها و حجّ مستحب می داند.
5 - انتظار حکومت عدل جهانی
پیامبر صلی الله علیه وآله فرمود: انتظار فرج برترین عبادت است.(1) البته انتظاری مثبت و سازنده همراه با تلاش برای دولت عدل مهدوی.
آری ابعاد ونمونه های عبادت قابل شمارش نیست وحتّی نگاه پر مهر به پدر ومادر نگاه به چهره علما نگاه به قرآن و کعبه و رهبر عادل یا برادر دینی هم عبادت است.(2)
4- چگونه عبادت کنیم؟
نماز عشق حسین(علیه السلام) » چگونه عبادت کنیم؟
چگونه عبادت کنیم؟
روش عبادت را باید از قرآن و عترت آموخت. آنگونه که آدرس هر خانه را باید از صاحب خانه گرفت.
1- آگاهانه
در حدیث است: دو رکعت نماز عالم بهتر از هفتاد رکعت نماز جاهل است.(10) و رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: از نماز آن قسمتی مورد قبول است که انسان بر اساس تعقّل و آگاهی بخواند.(11)
امام صادق علیه السلام می فرماید: هر که دو رکعت نماز بخواند و بداند با که سخن می گوید و چه می گوید گناهانش بخشیده می شود.(12)

---

1- 8) نهج الفصاحه جمله 409.
2- 9) سفینةالبحار کلمه «نظر».
2- عاشقانه
عبادت از روی عشق نشاطآور و لذّت بخش است و آنگونه که بیمار از غذا لذّت نمی برد عبادت کنندگان بی شوق هم لذّتی از پرستش نمی برند. امام صادق علیه السلام فرمود: عبادت را به خودتان تحمیل نکنید.(1)
آنگونه که برای دیدار یک شخصیت محبوب نشاط و شوق داریم برای دیدار با خدا و پرستش او هم باید چنین باشیم.
3- خالصانه
ملاک ارزش و اعتبار عبادت اخلاص است و عبادت ناخالص و از روی ریا نفاق شهرت طلبی و عوام فریبی بی اعتبار و فاقد ارزش است. عبادت بی اخلاص همچون جسم بی جان و پیکر بی روح است.
4- خاشعانه
پرستش باید با قلبی سرشار از احساس عظمت خدا و کوچکی خود باشد. قرآن در وصف مؤمنان «خشوع در نماز» را بیان می کند.(2)
برای خشوع در نماز باید نمازگزار چنان عبادت کند که گویا خدا را می بیند و ذلت و کوچکی خویش را در برابر قدرت و عظمت او حسّ کند. در حدیث است: خدا را چنان عبادت کن که گویا او را می بینی.
(3)
ص: 8

---

1- 13) اصول کافی ج 2 ص 83.
2- 14) مؤمنون آیه 3.
3- 15) مصباح الشریعه ص 8.
5- آفات عبادت
نماز عشق حسین(علیه السلام) » آفات عبادت
آفات عبادت
1- ریا
کسی که نه برای خدا بلکه برای جلب نظر مردم یا شهرت و مقام عبادت می کند عباداتش به هدر می رود. حتّی گاهی شیطان پیش از عمل و در نیّت اخلال ایجاد کرده و از «قصد قربت» باز می دارد.
2- عُجب
گاهی کارها با نام و برای خدا شروع شده اما شیطان در نیمه راه آن را با ایجاد غرور و خودپسندی و مهم دانستن عبادت تباه می سازد.
3- گناه
گناهان آثار خوب عبادات را از بین می برند. همچون کشاورزی که پس از ماهها تلاش وزحمت در اثر یک غفلت خرمن محصولش گرفتار آتش شده و نابود شود. کاشتن نهال وقت چندانی نمی برد ولی به ثمر رساندن و مواظبت از سلامت آن و زدودن آفت ها دشوار است.
در روایت آمده است: عابدی مغرور و فاسقی شرمنده هر دو وارد مسجد شدند فاسق بخاطر حالت توبه و پشیمانی دگرگون گشت و مؤمنی صالح شد ولی عابد به خاطر غرورش فاسق از کار درآمد.(16)
16) کافی ج 2 ص 314.
ص: 9
6- عبّودیت نه عبادت
نماز عشق حسین(علیه السلام) » عبّودیت نه عبادت
عبّودیت نه عبادت
پرستش و اطاعت ظاهری اگر بدون تسلیم و پذیرش قلبی باشد بی ارزش است. «بنده» باید تسلیم محض و بی قید و شرط امر «خدا» باشد و در برابر فرمان الهی سلیقه ها و خواسته های شخصی را کنار بگذارد و به نیش و نوش دیگران و خوش آمدن و بد آمدن مردم بی اعتنا باشد. این همان «عبودیت» است که فلسفه عبادت است.
تداوم عبادت
از نظر اسلام عبادت اندک ولی پیوسته ارزشمندتر از عمل نیک بزرگ ولی بی دوام است. قرآن می فرماید: خدا را بپرست و در راه عبادت او صبور و شکیبا باش.(1) رسول خداصلی الله علیه وآله آفت عبادت را سستی و تداوم نداشتن آن می داند.(2)
رهرو آن نیست که گه تند و گهی خسته رود
رهرو آنست که آهسته و پیوسته رود
توسعه عبادت
مؤمن خداپرست باید به گسترش فرهنگ عبادت بپردازد و تنها به نماز و عبادت خود اکتفا نکند بلکه دیگران را هم با خدا و پرستش
ص: 10

---

1- 17) مریم آیه 65.
2- 18) بحارالانوار ج 77 ص 68.
آشنا کند. خداوند بعد از ایمان و عمل صالح انسان را به دعوت به حق و صبر فرا می خواند.(1)
تسلیم بزرگترین فلسفه تکلیف
بدون شک دستورهای خدا و احکام شرع دارای فلسفه و دلیل است هر چند ما آن را ندانیم. پذیرش فرمان های الهی کمال آدمی است و برخی دستورها برای آزمودن روح تسلیم و بندگی است. آنگونه که گاهی خودِ «راه رفتن» مثل پیاده روی هدف است نه رسیدن به جایی.
7- سیمای نماز
نماز عشق حسین(علیه السلام) » سیمای نماز
سیمای نماز
بارزترین نوع عبادت و بندگی «نماز» است.
نماز مهم ترین سفارش انبیا است. لقمان به فرزندش می گوید: پسرکم! نماز را بر پای دار. «یا بُنَیَّ أَقِمِ الصَّلاةَ»(2)
نماز داروی نسیان و وسیله ذکر خداست: «أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِکْرِی»(3)
نماز پیمان خداوند است. پیامبرصلی الله علیه وآله فرمود: «اَلصَّلاةُ عَهْدُ للّه»(4)
نماز نور چشم پیامبر عزیز است. «قُرَّةُ عَیْنی فیِ الصَّلاةِ»(5)
نماز اهرم استعانت در غمها و مشکلات است.(6)
نماز داروی تکبّر است.(7)
ص: 11

---

1- 19) عصر آیه 3.
2- 20) لقمان آیه 17.
3- 21) طه آیه 14.
4- 22) کنزالعمال ج 7 ص 279.
5- 23) بحارالانوار ج 77 ص 77.
6- 24) بقره آیه 45.
7- 25) نهج البلاغه حکمت 252.
نماز وسیله تشکر از نعمت های خداست. «فَصَلِّ لِرَبِّکَ وَانْحَرْ»(1)
نماز سیمای مکتب است. «اَلصَّلاةُ وجهُ دینِکُم»(2)
نماز به منزله پرچم و نشانه مکتب است. «عَلَمُ الاِسلامِ الصَّلاة»(3)
نماز پایه و ستون دین است: «وَ هِیَ عَمُوُد دینِکم»(4)
نماز به منزله سر نسبت به تن می باشد. «مَوْضِعُ الصَّلاةِ مِنَ الّدین کَموضِعِ الرَأس مِنَ الجَسَد»(5)
نماز کلید بهشت است. «اَلصَّلاةُ مِفتاحُ الجَنَّة»(6)
نماز وسیله سنجش مردم است. «اَلصَّلاةُ میزان»(7)
نماز اولین سؤال در قیامت است: «اَوّلُ ما یُحاسَبُ بِه العَبْدُ الصَّلاة»(8)
نماز همچون نهری است که انسان روزی پنج بار خود را در آن شستشو می دهد و دیگر چرکی باقی نمی ماند.(9)
نماز برای اولیای خدا شیرین و برای منافقان دشوار و سنگین است: «وَ إِنَّهَا لَکَبِیرَةٌ إِلَّا عَلَی الخاشِعینَ»(10)
نماز درهم کوبنده شیطان است: «مُدخِرةً لِلشَّیطان»(11)
امام صادق علیه السلام پیش از وفات به اطرافیان خود فرمود: هر که نماز را سبک شمارد مشمول شفاعت ما در قیامت نخواهد شد.(12)
ص: 12

---

1- 26) کوثر آیه 2.
2- 27) فروع کافی ج 1 ص 270.
3- 28) کنزالعمال ج 7 ص 279.
4- 29) مستدرک ج 1 ص 172.
5- 30) نهج الفصاحه جمله 3075.
6- 31) نهج الفصاحه جمله 1588.
7- 32) فروع کافی ج 1 ص 267.
8- 33) نهج الفصاحه جمله 979.
9- 34) وسائل الشیعه ج 3 ص 7.
10- 35) بقره آیه 45.
11- 36) فهرست عزرالحکم صلاة.
12- 37) فروع کافی ج 1 ص 264.
امام حسین علیه السلام حتی ظهر روز عاشورا در میدان مبارزه و در برابر تیرهای دشمن نماز را رها نکرد.
به پدران و مادران سفارش شده که اطفال خود را قبل از بلوغ مثلاً از سنّ هشت سالگی وادار به نماز کنند.(1)
8- نماز از دیدگاه عقل و وجدان
نماز عشق حسین(علیه السلام) » نماز از دیدگاه عقل و وجدان
نماز از دیدگاه عقل و وجدان
یکی از تکالیف انسانی سپاس از محبت و نیکی دیگران است. حتّی اگر مسلمان نباشیم احسان و نیکی دیگران به عهده ما مسئولیت تشّکر می گذارد. این حقّ نسبت به همه افراد با هر زبان و نژاد و ملیّت و کشور یکسان است.
هر چه لطف و نیکی بیشتر و نیکی کننده بزرگتر باشد تشّکر هم باید بیشتر و بهتر انجام گیرد. چه کسی بیشتر از «خدا» بر ما حق دارد؟
به قول سعدی: هر نفسی که فرو می رود ممدّ حیات است و چون برمی آید مفرّح ذات پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و بر هر نعمتی شکری واجب.
البته خداوند به تشکر ما نیاز ندارد این کار ارزشی برای ماست و نشانه انصاف ماست نه اینکه نشان نیاز خدا به نماز ما باشد اگر معلّم
ص: 13

---

1- 38) وسائل الشیعه ج 3 ص 13.
به شاگردش گفت: خوب درس بخوان شاگرد نباید خیال کند که خوب درس خواندن او نیاز معلّم است بلکه کمال شاگرد را می خواهد.
وقتی اصل لزوم تشکر را قبول کردیم چگونگی آن باید طبق دستور باشد. وقتی مراجعه بیمار به پزشک ضروری تشخیص داده شد چگونگی مصرف دارو تابع دستور پزشک است.
سؤال: تشکر در برابر نعمت ها درست ولی آنکه در میان ناگواری ها زندگی می کند او چرا باید تشکر کند؟
پاسخ: اولاً: بیشتر ناراحتی ها به دست خود ما فراهم می آید مثلاً با رعایت نکردن بهداشت مریض می شویم با درس نخواندن و تنبلی دچار رکود در زندگی می گردیم در انتخاب دوست دقت نمی کنیم گرفتار می شویم و...
ثانیاً: انسان را به تلاش وامی دارد و استعدادها را شکوفا می سازد.
ثالثاً: تلخی ها را باید در کنار شیرینی ها حساب کرد و بلاها را در کنار نعمت های بیشمار دید.
رابعاً: گاهی سختی ها وبلاها باعث کمال روح وصیقل خوردن جان می شود ودلها از غیرخدا بریده به او متوّجه می شود.
ص: 14
ترک نماز
ترک نماز قطع رابطه با آفریدگار هستی است و این در دنیا و آخرت عواقب تلخی دارد. در قیامت اهل بهشت از دوزخیان می پرسند: چه چیز شمارا روانه جهنّم کرد؟ یکی از پاسخ ها این است که ما پایبند به نماز نبودیم.(1) رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: مرز میان اسلام و کفر چیزی بیش از رها کردن نماز نیست.(2)
سبک شمردن نماز
ارزش گذاردن به نماز نشانه ایمان به خداست و بی اعتنایی دلیل ضعف و سستی در ایمان.
پیامبر صلی الله علیه وآله فرمود: وای بر کسی که از نماز مواظبت نکند.(3) و نیز فرمود: کسی که نماز را سبک شمرد خداوند برکت و خیر را از عمر و مال او برمی دارد پاداش کارهای او از بین می رود دعاهایش مستجاب نمی شود... در برزخ شکنجه و در قیامت حساب سختی دارد.(4)
و فرمود: هر که نماز را سبک شمرد از امّت من نیست.(5)
حضرت علی علیه السلام فرمود: دزدترین افراد آنانند که از نمازشان بکاهند و بدزدند.(6)
47) مستدرک الوسائل ج 1 ص 174.
ص: 15

---

1- 39) مدّثر آیه 43.
2- 40) نهج الفصاحه جمله 1098.
3- 41) وسائل الشیعه ج 3 ص 19.
4- 42) سفینةالبحار ج 2 ص 43.
5- 43) وسائل الشیعه ج 3 ص 15.
6- 44) بحارالانوار ج 84 ص 242.